Zrobię z niego porządnego człowieka – Mój wnuk nie będzie leworęczny! – oburzyła się pani Tamara. Denis spojrzał na teściową, a jego wzrok pociemniał z irytacji. – A co w tym złego? Irek taki się urodził. To jego cecha. – Cecha! – prychnęła Tamara. – To nie cecha, to jakaś ułomność. Tak nie wypada. Od zawsze prawa ręka była tą właściwą. Lewa pochodzi od złego. Denis ledwo powstrzymał śmiech. XXI wiek, a teściowa myśli jak babcia z wiejskiej chałupy. – Pani Tamaro, medycyna już dawno… – Nie pouczaj mnie swoją medycyną – przerwała mu. – Swojego syna oduczyłam i wyrósł na normalnego człowieka. Oduczcie Irka, póki czas. Jeszcze mi za to podziękujecie. Odwróciła się i wyszła z kuchni, zostawiając Denisa sam na sam z niedopitą kawą i dziwnym posmakiem po tej rozmowie. Na początku Denis nie przejął się tym za bardzo. Teściowa i jej staroświeckie poglądy – co w tym dziwnego? Każde pokolenie ma swoje przesądy. Obserwował, jak Tamara łagodnie poprawia wnuka przy stole, przekłada mu łyżkę z lewej do prawej ręki, i myślał: nic się nie stanie. Dziecięca psychika jest elastyczna, babcine przyzwyczajenia nie mogą go skrzywdzić. Irek od urodzenia był leworęczny. Denis pamiętał, jak sięgał po zabawki małą lewą rączką już jako półtoraroczne dziecko. Potem zaczął rysować – niezdarnie, po dziecinnemu, ale zawsze lewą. To wydawało się takie naturalne, takie… właściwe właśnie dla niego. Po prostu część tego, kim był Irek. Jak kolor oczu czy pieprzyk na policzku. Dla Tamary wyglądało to inaczej. Leworęczność była w jej oczach defektem, wybrykiem natury, który trzeba natychmiast naprawić. Gdy tylko Irek brał kredkę lewą ręką, babcia przyciskała usta, jakby chłopiec robił coś nieprzyzwoitego. – Prawą, Irku. Trzymaj prawą. – Znów to samo? W naszej rodzinie nie było i nie będzie leworęcznych. – Szymka oduczyłam, ciebie też oduczę. Denis raz podsłuchał, jak opowiada Oli o swoich „osiągnięciach”: Szymek „też był nie taki”, ale matka w porę zauważyła, zawiązywała mu rękę, pilnowała, karała za niesubordynację. Efekt? Dziś dorosły, normalny facet. W jej głosie brzmiała taka duma, taka niezłomna pewność siebie, że Denis poczuł niepokój. Zmiany w synu zauważył dopiero po czasie. Najpierw drobiazgi. Irek zaczął zwlekać, zanim coś wziął ze stołu. Jego ręka zawisała w powietrzu, jakby musiał rozwiązać trudną łamigłówkę. Potem pojawił się odruch spoglądania kątem oka na babcię, czy patrzy. – Tato, jaką ręką trzeba? – Jak ci wygodniej, synku. – A babcia mówi… – Nie słuchaj babci, rób jak wygodnie. Ale wygodnie już nie było. Plątał się, opuszczał rzeczy, zawieszał się w połowie ruchu. Pewne, dziecięce ruchy zastąpiła przesadna ostrożność. Chłopiec jakby przestał ufać własnemu ciału. Ola wszystko widziała. Denis widział, jak przygryza wargi, gdy matka znowu przekłada Irekowi łyżkę. Jak odwraca wzrok, gdy Tamara zaczyna swoje wykłady o „prawidłowym wychowaniu”. Żona wyrosła pod tym walcem matczynej woli i nauczyła się jednego – nie dyskutować; przemilczeć, przeczekać. Denis próbował porozmawiać. – Olu, to jest chore. Spójrz na niego. – Mama chce dobrze. – Co z tego? Widzisz, co się z nim dzieje? Ola tylko wzruszała ramionami. Nawyki wpojone przez lata były silniejsze niż matczyny instynkt. Każdego dnia było coraz gorzej. Tamara weszła w swoją rolę. Już nie tylko poprawiała – komentowała każdy ruch wnuka. Chwaliła, gdy przypadkiem użył prawej ręki. Wzdychała, gdy użył lewej. – Widzisz, Irku, potrafisz! Wystarczy się postarać. Z twojego wujka zrobiłam człowieka, z ciebie też zrobię. Denis postanowił porozmawiać wprost, gdy Irek był w swoim pokoju. – Pani Tamaro, proszę zostawić go w spokoju. Jest leworęczny i to normalne. Niech się Pani nie wtrąca. Reakcja przerosła oczekiwania. Tamara nadęła się jak obrażony dzieciak. – Ty będziesz mi mówić, jak wychowywać? Trójkę dzieci wychowałam, a ty mnie będziesz uczyć? – Nie uczę, proszę tylko nie krzywdzić mojego syna. – Twojego? A Olinych genów tam nie ma? To i mój wnuk, nie pozwolę mu… takim być. Słowo „takim” wypowiedziała z pogardą. Denis zrozumiał, że po dobroci się nie da. Następne dni to była wojna pozycyjna. Tamara ostentacyjnie nie zauważała zięcia, odzywała się wyłącznie przez córkę. Denis jej nie pozostawał dłużny. Między nimi zawiśnięte, lepkie milczenie co jakiś czas wybuchało ostrą kłótnią. – Ola, powiedz swojemu mężowi, że zupa jest na kuchni. – Ola, powiedz mamie, że sam wiem. Ola miotała się pomiędzy nimi blada i wyczerpana. Irek coraz bardziej chował się w kąt kanapy z tabletem, próbując stać się niewidzialnym. Pomysł przyszedł Denisowi w sobotę rano, gdy Tamara „czyniła czary” nad garnkiem barszczu. Kroiła kapustę pewną ręką, ruchem wyćwiczonym przez trzy dekady. Denis stanął za jej plecami. – Źle pani kroi. Tamara nawet się nie obejrzała. – Słucham? – Kapustę trzeba kroić drobniej. I nie w poprzek, tylko wzdłuż włókien. Prychnęła i ciągnęła dalej. – Poważnie mówię – nie odpuszczał. – Tak się nie robi. To niepoprawnie. – Denisie, ja trzydzieści lat gotuję barszcz. – I trzydzieści lat robi to Pani źle. Proszę, pokażę. Sięgnął po nóż. Tamara odsunęła mu rękę. – Zwariowałeś? – Chcę tylko, żeby pani gotowała poprawnie. O, za dużo wody. Za duży ogień. Buraki nie tak wrzucane. – Całe życie tak robiłam! – To nie argument. Trzeba się nauczyć na nowo. Proszę, od początku. Tamara zamarła z nożem w ręku, zdziwiona. – Co ty wygadujesz? – To samo, co Pani codziennie powtarza Irkowi – Denis pochylił się bliżej. – Trzeba się nauczyć inaczej. Tak nie wolno. Trzeba drugą ręką. – To zupełnie co innego! – Naprawdę? Dla mnie to to samo. Tamara odłożyła nóż. Policzki zapłonęły jej z oburzenia. – Porównujesz moją kuchnię z… Przecież mnie tak wygodnie! – I Irkowi wygodnie lewą ręką. Ale to Pani nie przeszkadza. – To dziecko, może się zmienić! – A Pani jest dorosła, ma swoje nawyki, więc się Pani nie zmieni, prawda? To jakie ma Pani prawo zmuszać do tego jego? Tamara zacisnęła usta. Oczy jej zabłysły gniewem. – Jak śmiesz? Trójkę dzieci wychowałam! Szymka oduczyłam, i nic! – A jest dziś szczęśliwy? Pewny siebie? Milczenie. Denis wiedział, że trafił w sedno. Szymek, brat Oli, mieszkał w innym mieście i dzwonił do matki raz na pół roku. – Chciałam dobrze – głos Tamary zadrżał. – Zawsze dobrze. – Wiem. Ale „dobrze” w Pani wydaniu to „po mojemu”. Irek to oddzielny człowiek. Jeszcze mały, ale człowiek. Ze swoimi cechami. I nie pozwolę mu ich wyperswadować. – Będziesz mnie pouczać?! – Będę, jeśli się Pani nie opanuje. I codziennie będę komentował każdy Pani ruch. Każdy gest. Każdy nawyk. Zobaczymy, ile wytrzyma Pani krytyki. Stali naprzeciw siebie – zięć i teściowa, oboje napięci do granic. – To podłe i dziecinne – wysyczała Tamara. – Ale tylko tak Pani rozumie. Coś się w niej złamało. Denis to zobaczył – ta wewnętrzna pewność siebie pękła. Tamara nagle zrobiła się starsza i bardziej bezradna. – Przecież ja z miłości… – urwała. – Wiem. Ale czas przestać kochać w taki sposób. Inaczej wnuka już Pani nie zobaczy. Barszcz na kuchni kipiał. Nikt się nie poruszył. Wieczorem, gdy Tamara zamknęła się w pokoju, Ola usiadła przy Denisie na kanapie. Długo milczała, przytulona do jego ramienia. – Nikt mnie nigdy nie bronił w dzieciństwie – wyszeptała. – Mama zawsze wiedziała lepiej. A ja… po prostu się poddawałam. Denis objął żonę. – U nas twoja mama nie będzie już nikomu narzucała swojej woli. Ola kiwnęła głową, wdzięcznie ściskając dłoń męża. A z dziecięcego pokoju cicho było słychać szuranie kredki po papierze. Irek rysował. Lewą ręką. Już nikt nie mówił mu, że to źle.