Gość zimowy
Na wsi zimą szybko robi się ciemno, a podczas zamieci jeszcze szybciej niż zwykle. O siódmej wieczorem za oknem nie było już nic poza białym szumem i śniegiem, który osiadał na szybie i leniwie spływał w dół.
Siedziałam przy stole i poprawiałam rękopis.
Praca nienagła, termin oddania wyznaczony na drugiego stycznia ale przyzwyczaiłam się nie zostawiać rzeczy na ostatnią chwilę. A poza tym co miałam robić w sylwestrową noc, kiedy jestem sama, najbliższe miasto siedemdziesiąt kilometrów stąd, a telewizora nie oglądam już od jakichś dziesięciu lat?
Dom w Miszewie kupiliśmy z mężem dwadzieścia lat temu. Wtedy wydawało się na lato, na działkę, dla powietrza. Ale potem Tomek zginął, a miasto przestało mieć dla mnie sens. Przeprowadziłam się tu na stałe z laptopem, rękopisami i kotką Zosią, która teraz spała na kaloryferze i nie wiedziała, że za oknem szaleje śnieżyca.
Sąsiedzi patrzyli na mnie z wyrozumiałością pierwsze dwa lata, potem przestali. Przywykli. Nadzieja Białkowska redaktorka, mieszka w domu z niebieskimi okiennicami, wychodzi po pocztę i do sklepu co trzy dni, nikomu nie przeszkadza i nikogo nie wyczekuje. Dobra sąsiadka.
Na stole leżał wydruk. Na górze: E. Larynowicz. Przez osiem miesięcy pracowałam nad tą powieścią. Osiem miesięcy poprawiałam, dyskutowałam przez wydawnictwo, dostawałam odpowiedzi z dopiskiem zaakceptowano lub odrzucono i znów wracałam do tekstu. Autora nie znałam. Tylko nazwisko, tylko inicjał, tylko rękopis trzysta osiemdziesiąt stron o jednym człowieku, który przez długi czas szedł w niewłaściwą stronę i w końcu się zorientował.
Dobra powieść.
Redagowałam już przeróżne rzeczy i rozróżniam, co jest żywe. Ta była autentyczna. Był tam prawdziwy głos nie wyuczony, nie udawany. Tego tonu nie można się nauczyć, po prostu się go ma albo nie. Autor zdawał sobie z tego sprawę, i, mam wrażenie, bał się tego.
Telefon zadzwonił o wpół do ósmej.
Nadziu, kiedy ty oddasz tekst? zapytała Kasia z redakcji. Jej głos brzmiał lekko niepewnie dzwoni w święto, wie.
Drugiego.
Daj spokój. Może być po dziesiątym. Przecież są święta.
Drugiego, powtórzyłam.
Kasia umilkła. Wiedziała, że nie warto się spierać.
Słuchaj, ty tam sama? Znowu?
Zosia jest ze mną.
Nadzia…
Kasia…
Zaśmiała się i pożegnała, a ja wróciłam do rękopisu. Odszukałam stronę, nad którą już trzy dni nie mogłam się pochylić spokojnie.
Strona sto siedemnaście. Trzeci akapit od góry. Było tam zdanie czułam, że jest nie na miejscu, ale nie umiałam zrozumieć dlaczego. Nie chodziło o słowa czy sens raczej o rytm. Zdanie było zbyt długie, tekst przez nie tracił napięcie. Próbowałam je zmienić już pięć razy i za każdym znów kasowałam.
Za szóstym razem się udało.
Zapisałam wersję, przeczytałam, byłam zadowolona i zamknęłam laptopa. Do pukanie zostały mi jeszcze dwie godziny.
Odgłos rozległ się około wpół do dziesiątej.
Nie w okno w drzwi.
Najpierw pomyślałam, że to wiatr. Ale wiatr nie puka, tylko napiera i wyje. To było typowe pukanie trzy razy, potem jeszcze dwa.
Zosia otworzyła tylko jedno oko i znów je zamknęła.
Wstałam. Podeszłam do okna, odsunęłam firankę i spojrzałam na ganek. Stał tam człowiek. Bez samochodu wokół tylko śnieg i on pośrodku tej bieli w płaszczu, który, sądząc po wyglądzie, dawno już nie dawał ciepła. Latarnia przy furtce chwiała się na wietrze i w jej świetle było widać, że nie jest groźny po prostu zmarzł i stoi, bo nie ma wyjścia.
We wsi nie wypada nie otworzyć drzwi. Zwłaszcza podczas zamieci.
Naruciłam kurtkę i poszłam do drzwi.
Dobry wieczór, powiedział z progu. Głos miał cichy, lekko zachrypnięty. Przepraszam za późną porę. Telefon mi padł, auto wpadło do rowu, u państwa widziałem światło.
Popatrzyłam na niego. Wysoki prawie dotykał głową górnej framugi drzwi. Płaszcz w kratę, przemoczony do ostatniej nitki. W jednej ręce okulary, w drugiej nic ani torby, ani plecaka. Szkła zaparowane, wciąż nieprzejrzyste, dlatego trzymał je w dłoni.
Proszę wejść.
Wszedł spokojnie, bez pośpiechu ani nerwów jak ktoś, kto wie, że wchodzi do cudzego domu i stara się zająć jak najmniej miejsca.
Daleko samochód? spytałam, gdy rozwiązywał szalik.
Jakieś dwieście metrów drogą. Koleina była zła nie zauważyłem. Zamilkł na chwilę. Ładowarkę zostawiłem w domu, GPS wykończył telefon.
Rozumiem.
Gdy zdejmował płaszcz w przedsionku, nastawiłam czajnik. Kiedy wróciłam, okulary wciąż miał w ręce szkła nie chciały rozpogodzić. Włożył je dopiero, gdy ogrzał je o dłoń.
Proszę powiesić tutaj. Wskazałam haczyk przy lustrze.
Dziękuję. Odwiesił płaszcz, założył okulary. Eugeniusz.
Nadzieja. Skinęłam głową w stronę kuchni. Proszę przejść.
Na wsi wszyscy się znają. Najbliższa miejscowość Łęki, sześć kilometrów przez pola. Kilka gospodarstw, latem działkowicze, zimą prawie nikogo. Nasze wsie dzieli stara alejka i jedna marna droga.
Pan z Łęk? zapytałam, gdy siadał przy stole.
Tak. Jesienią kupiłem tam dom, pierwszy raz przyjechałem zimą. Uśmiechnął się krótko. Nie sądziłem, że zimą to inna bajka.
Nie sprawdzał pan prognozy?
Sprawdzałem. Pisało: umiarkowane opady śniegu.
Umiarkowane na drodze i umiarkowane na polu to dwie różne rzeczy.
Teraz już wiem.
Postawiłam przed nim kubek. Gorąca herbata, bez pytań. Ogrzewał dłonie przez chwilę, po prostu siedząc w ciszy.
Samochód nic strasznego, powiedział. Wezmą na lawetę. Tylko ktoś musi zadzwonić.
Dam panu ładowarkę. Skinęłam na kontakt przy lodówce. Tam jest przewód.
Podłączył telefon i wrócił do stołu. Znów wziął kubek, ogrzewał się.
Dawno tu pani mieszka?
Pięć lat na stałe. Wcześniej tylko latem.
I nie tęskni pani za miastem?
Nie.
Nie dociekał dlaczego. Doceniłam.
Miał stary telefon takie już ze trzy lata nie są w sprzedaży. Mały, obity na rogach. Do pięciu procent od zera ładował się czterdzieści minut wiedziałam, bo sama mam taki.
Więc nigdzie prędko się nie wybierze.
Zapytałam:
Jadł pan coś dzisiaj?
Rano.
Rano.
Myślałem, że jadę tylko na parę godzin.
W lodówce była zupa wczorajsza, gryczana. Podgrzałam. Nie mówił: nie trzeba ani proszę się nie kłopotać, tylko czekał. To było właściwe.
Podczas, gdy zupa się grzała, milczeliśmy. Bez skrępowania po prostu w ciszy. Zamieć świszczała za szybą, Zosia mruczała na kaloryferze, światło w kuchni było żółte i ciepłe. Pomyślałam, że to dziwne obca osoba w twojej kuchni, a jest cicho i to nie przeszkadza. Zwykle przeszkadza.
Czajnik nastawiłam jeszcze raz po pół godzinie.
Śnieżyca nie ustawała. Jedliśmy zupę niemal bez słowa nie dlatego, że nie było o czym mówić, ale że nie było po co się spieszyć.
U pani bardzo cicho, zauważył.
Zawsze jest cicho. Poza wiatrem.
Nie, chodzi mi o ciszę w środku. Skinął w stronę pokoju. Nie ma radia, telewizora.
Radio mam. Małe, na parapecie. Czasem włączam.
Rozumiem. Zamilkł na moment. W Warszawie nie mogę pracować bez słuchawek. I tak słyszę przez ściany ktoś chodzi, ktoś mówi. Przeszkadza.
Pracować to znaczy pisać?
Tak.
I co pan pisze?
Prozę. Spojrzał w kubek. Ostatnie dwa lata jedna powieść. Długo.
Zdarza się.
Oddałem jesienią. Teraz nie wiem, co ze sobą robić.
Znałam to uczucie. Nie u siebie u innych. Przez osiem lat pracy widziałam to u wielu autorów: kiedy tekst odchodzi, zostaje pustka i nie wiadomo, co z nią zrobić. Jedni od razu zaczynają nowe, inni chodzą jak bez celu miesiąc czy dwa, trzeci znikają na zawsze. Każdy inaczej.
To mija, powiedziałam.
Wiem. Ale jeszcze nie minęło.
Zosia zeskoczyła z kaloryfera, podeszła do niego, powąchała dłoń i wróciła. Eugeniusz odprowadził ją spojrzeniem.
To dobry znak? spytał.
Pośredni. Gdyby została byłby dobry.
Popracuję nad reputacją, oznajmił poważnie.
Zaśmiałam się.
Mogę zapytać? odezwał się po chwili.
Oczywiście.
Dlaczego drugiego?
Najpierw nie zrozumiałam.
Termin oddania, wyjaśnił. Rozmawiała pani przez telefon drugiego. A dziś trzydziesty pierwszy. Siedzi pani nad tekstem w sylwestrową noc, choć są jeszcze dwa dni. Czemu akurat teraz?
To było celne pytanie. Za celne jak na kogoś, kto właśnie przyszedł z zamieci i powinien myśleć o samochodzie.
Z przyzwyczajenia.
Jakiego?
Nie zostawiam rzeczy prawie gotowych na potem.
Spojrzał na mnie. Nie uwierzył nie tak, żebym kłamała, raczej zobaczył, że to nie cała prawda.
Poza tym tutaj nie ma sensu czekać. dodałam. Nowy Rok mnie nie rusza szczególnie. Lepiej popracować niż siedzieć i patrzeć na zegarek.
Rozumiem, odpowiedział, bez żalu po prostu przyjął do wiadomości.
I dobrze.
Milczeliśmy. Za oknem wiatr uderzał w okiennice na niezamieszkałym domu naprzeciwko sąsiedzi wyjechali w listopadzie, wrócą na wiosnę. Dźwięk był irytujący, ale przywykłam. Teraz jednak wydawał się głośniejszy.
Pracowała pani, kiedy przyszedłem, zauważył Eugeniusz. To nie było pytanie, tylko konstatacja.
Tak.
Co pani robi?
Jestem redaktorką. Literatury pięknej.
Ciekawa praca.
Zazwyczaj tak.
Tym razem popatrzył na mnie trochę dłużej niż zwykle.
Lubi pani pracę z cudzym tekstem? Nie ciąży?
Zastanowiłam się.
Jeśli tekst kiepski ciąży. Jeśli dobry przeciwnie. Chce się go jeszcze poprawić. To jak renowacja. Struktura już jest, a ty tylko usuwasz nadmiar.
Znów kiwnął głową, w sobie, do jakiejś myśli.
A nie żal pani, jak pani redagują? Usuwają kawałki?
A, uśmiechnął się. Nie. Tylko jeśli wycinają coś ważnego.
A jak rozpoznać, co ważne?
Jeśli po usunięciu coś boli znaczy, że było ważne. Jeśli nie boli można było wyciąć.
Spojrzałam na niego. Bardzo precyzyjna definicja. Prawdziwie pisarska taką wymyśla ktoś, kto sam przez to wielokrotnie przechodził.
Miała pani złą redakcję kiedyś?
Różną. Zamyślił się. Jedna redaktorka zmieniła moją pierwszą książkę tak, że nie została z niej treść. Była historia o starym i morzu zrobiła się o menadżerze i biurze. Trochę wyolbrzymiam, ale sens taki.
Zgodził się pan?
Miałem dwadzieścia dziewięć. Myślałem, że redakcja wie lepiej.
A potem?
Potem zrozumiałem, że wiedzieć lepiej nie znaczy mieć rację. To różne sprawy.
Przytaknęłam. To była prawda. Redaktor może znać rzemiosło lepiej, ale jeśli nie słyszy głosu autora nie ma to sensu. Ten głos jest ważniejszy.
***
Na zewnątrz zrobiła się już głęboka noc nigdzie świateł, tylko zamieć zgęstniała, a latarnia ledwo przebijała się przez śnieg.
Eugeniusz pił drugą herbatę. Zosia znów zeszła z kaloryfera, przeszła obok niego, tym razem nawet nie przystanęła po prostu sprawdziła i wróciła. Zauważyłam, że nie próbował jej wołać. Słusznie nie lubiła wołania.
Mogę? Wskazał regał przy oknie.
Oczywiście.
Wstał i podszedł. Były trzy półki kryminały osobno, proza oddzielnie, reszta pomieszana. Przeglądał je w ciszy, nie dotykając, tylko czytając grzbiety. Wrócił do stołu.
Dużo kryminałów, zauważył.
Dla relaksu. Tam wszystko się rozwiązuje.
W życiu nie?
Rzadziej.
Wziął kubek.
Opowie mi pani o tej powieści, powiedział.
Nie od razu złapałam, o co mu chodzi.
Którą pani redaguje.
Po co panu?
Z ciekawości, wzruszył ramionami. Powiedziała pani, że dobry tekst to renowacja. Chciałbym usłyszeć, jak go pani widzi.
To była dziwna rozmowa. Nie zła po prostu niecodzienna. Obcy mężczyzna siedzi przy kuchennym stole, dłonie ogrzewa na kubku, pyta o pracę. Nie pamiętam, żeby ktoś ostatnio pytał naprawdę nie z uprzejmości, nie z nudy, tylko dlatego, że chce wiedzieć.
Powieść o człowieku, zaczęłam. Przez długi czas robił coś, co uważał za słuszne. A potem okazało się, że po prostu bał się spróbować inaczej. To historia o różnicy między wyborem a przyzwyczajeniem.
I jak to się kończy?
Odchodzi. Nie od ludzi, tylko od siebie dawnego. Według mnie najlepsze możliwe zakończenie tej historii.
Eugeniusz milczał.
Lubi pani to zakończenie?
Tak. Chociaż autor najpierw chciał inne.
Jakie?
Powrót. Bohater wraca do tego, co zostawił.
I pani go przekonała?
Napisałam uwagę. Autor zdecydował sam. Odstawiłam kubek. I tak powinno być. Ja mogę jedynie zaproponować. Tekst jest jego.
Jego wzrok spoczął na stole. W tej ciszy było coś gęstego, pełnego myśli nie zwykła, uprzejma pauza.
Czemu uważa pani odejście za lepszy finał? spytał.
Bo powrót odpowiada na pytanie gdzie, a odejście na pytanie kim.
Patrzył na mnie.
To pani słowa, czy z tekstu?
Moje. Z uwag do tekstu.
Znów zamilkł, nie pośpieszałam.
Długo pani redaguje?
Osiem lat.
I zawsze tak myśli pani o zakończeniach?
Nie zawsze. Tylko, gdy historia jest uczciwa. Nieuczciwa może skończyć się byle jak i tak nie wierzę. Ale uczciwa ciągnie do jedynego właściwego końca, a rolą redaktora jest tego nie popsuć.
Eugeniusz patrzył długo przez okno. Jakby coś ważył.
To musi być trudne, powiedział.
Co dokładnie?
Czytać cudze teksty. Naprawdę. Dla nich, nie dla siebie.
Zastanowiłam się.
Czasem. Gdy autor się buntuje. Gdy nie widzi, co robi. Ale tutaj nie. Ten słyszał.
Ten aktualny?
Tak.
W czym słyszał?
Wzięłam kubek i pomyślałam, jak to nazwać. Nie temat temat już powiedziałam. Coś, co mnie samą ruszyło w tym tekście.
Jest takie zdanie, powiedziałam. Poprawiłam je, autor się zgodził. Ale do dziś mnie to gryzie czy słusznie.
Jak brzmiało pierwotnie?
O zamieci. Autor napisał długo, przez co rytm się gubił. Skróciłam zrobiło się precyzyjniej, ale coś przepadło.
Co dokładnie?
Właśnie nie wiem. Coś, czego nie da się nazwać. Coś żywego.
Proszę przeczytać, jak wyszło pani.
Spojrzałam na niego. Dziwna prośba ale nie śmieszna.
Zawieja nie wybiera. Po prostu zostaje, gdy cała reszta odchodzi.
Eugeniusz zamilkł.
Nie na sekundę, nie na dwie długo milczał, czułam zmianę. Nie w kuchni w nim. Patrzył na blat, zbyt sztywno trzymając kubek, po czym zrozumiałam, że to nie tylko o zdanie chodzi. Rozpoznaje je.
Coś nie tak? spytałam.
Nie. Przerwa. Ja miałem inaczej. Zawieja nie wybiera, dokąd iść ona wie, że zostaje tylko to, co nie boi się zimna.
Odstawiłam kubek.
Powoli. Musiałam to zrobić ostrożnie, chwilę pomyśleć.
To zdanie było w rękopisie. Właśnie w tym, który leżał w sąsiednim pokoju. Strona sto siedemnaście, trzeci akapit od góry. Pracowałam nad nim trzy dni, zanim wymyśliłam wersję zastępczą. Tej wersji nie znał nikt, poza mną i redakcją. Oryginału nikt, poza autorem i mną.
Rękopis nie został jeszcze opublikowany. Cytat nigdzie się nie pojawił.
Pan to E. Larynowicz, powiedziałam.
Nie było to pytanie.
Spojrzał na mnie.
Eugeniusz Larynowicz. Tak.
Nie wiedziałam, co powiedzieć. Było to dziwne i jednocześnie zupełnie naturalne, bo chyba od początku czułam coś podobnego, choć nie umiałam tego nazwać. Siedzieliśmy naprzeciwko siebie dwie godziny, rozmawialiśmy o finałach i pustce, cały czas redagowałam jego powieść, a on pisał, i przez osiem miesięcy pracowaliśmy razem, choć o tym nie wiedziałam.
Pracowałam nad pańską książką, powiedziałam. Osiem miesięcy.
Wiem. Wydawnictwo wspominało o redaktorce N. Białkowska. Przytaknął powoli. Nie znałem imienia. Tylko inicjał.
N. Białkowska.
Nadzieja Białkowska. To ja.
Znałam go. Przez tekst, przez uwagi, przez zaakceptowano i odrzucono na marginesach. Przyjął moje zakończenie, odrzucił poprawkę w czwartej części. Nalegałam na zmianę drugiej połowy zgodził się po tygodniu. Sprzeczaliśmy się o każde kluczowe rozwiązanie w tej książce a jeszcze ani razu się nie widzieliśmy.
Zrozumiałam, że go znam. Nie jako człowieka przy stole, tylko jako głos w tekście. Wiem, że kiedy się denerwuje, pisze zdaniami długimi, a gdy pewny krótkimi. Wiem, że potrzebuje czasu, by zaakceptować czyjeś poprawki, nie dlatego, że uparty, ale myśli. Nie boi się pisać nie zgadzam się i nie musi tłumaczyć dlaczego.
A on o mnie wiedział tylko tyle, co inicjał.
To było trochę niesprawiedliwe.
A potem przyjechał w zamieci i zapukał do moich drzwi.
***
Czemu nie powiedział pan od razu? zapytałam.
Co? Zdziwił się. Nie wiedziałem, że pani jest moją redaktorką. Powiedziałem tylko, że piszę.
A ja tylko, że jestem redaktorką.
Tak. Przytaknął. Żadne z nas nie powiedziało całości.
Miał rację. Nie wspomniałam, w jakim wydawnictwie, on nie powiedział o powieści u Malinowskiego. Oboje jesteśmy osobami, które nie lubią się tłumaczyć. I oto, co z tego wynikło.
To zdanie, które pan napisał, powiedziałam. Zmieniłam, bo było za długie dla tego miejsca. Rytm nie wytrzymywał.
Wiem. Zgodziłem się.
Ale pańskie było lepsze.
Popatrzył na mnie.
Myśli pani?
Tak. Moje jest precyzyjniejsze, ale pańskie szczerze. Czasem szczerość jest ważniejsza od dokładności.
Długo milczał.
Mogę wrócić do oryginału? spytał.
Już w redakcji, pomyślałam. Ale jeśli pan poprosi, cofną, mogę wrócić.
Nie. Pokręcił głową. Niech zostanie jak jest. Ma pani rację: rytm ważny.
Nie dyskutowałam. Ale było dla mnie ważne, że zapytał.
Telefon na ładowarce syknął piętnaście procent. Starczy na telefon. Eugeniusz nie wstał.
Czytała pani całość? zapytał.
Trzykrotnie. Redaktor czyta trzy razy: pierwszy, by zrozumieć, drugi, by poczuć, trzeci, by naprawdę pracować.
I co pani poczuła?
Odstawiłam kubek i popatrzyłam na niego.
Że osoba, która to napisała, długo coś pojmowała. I wreszcie zrozumiała.
Opuścił wzrok.
Dokładnie tak, powiedział cicho.
To bardzo dobra powieść, dodałam. Rzadko to mówię. Prawdziwa.
Nic nie odpowiedział, tylko skinął głową. Zrozumiałam, że to dla niego ważne, choć nie umie o tym mówić. Może nigdy nie potrafił.
Znowu zapanowała cisza. Ale to była inna cisza nie taka z niewygody, tylko znacząca, jak po czymś ważnym, które domaga się czasu.
Cały czas była pani sama? spytał.
Zrozumiałam, co ma na myśli. Nie dzisiaj w ogóle.
Nie. Mąż zginął pięć lat temu.
Przepraszam.
Nie trzeba. Pokręciłam głową. Już mniej boli. Po prostu jest inaczej.
Nie powiedział rozumiem. Ludzie zazwyczaj mówią, a to w większości nieprawda. Zamilczał i zapytał o coś innego:
Dlaczego Miszewo?
Jest tu cicho. I byliśmy tu razem więc tu on wciąż trochę jest.
Eugeniusz przytaknął powoli.
A pan dlaczego Łęki? spytałam.
Rozwiodłem się dwa lata temu. Mieszkanie w Warszawie, puste. Zawiesił głos na chwilę. Dlatego kupiłem dom. By pustka miała inny ciężar.
Zaśmiałam się nieoczekiwanie. Trafił idealnie w coś, czego nigdy nie potrafiłam wyjaśnić tym, którzy pytali, po co mi dom na wsi samej.
Dokładnie powiedziałam.
Pani to rozumie?
Bardzo dobrze.
Uśmiechnął się cicho, tylko dla siebie. Ale tym razem widziałam to wyraźniej.
W czwartej części wycięła pani monolog, zauważył.
Wycięłam.
Dlaczego?
Bohater mówił coś, co czytelnik już wiedział. To było zbędne.
Szkoda mi było.
Wiem. Napisał pan w uwagach.
A pani odpisała rozumiem, ale nie.
Bo rozumiałam, ale mimo wszystko nie. Popatrzyłam na niego. Żal tekstu jest naturalny. Ale żal to nie argument.
Zastanowił się chwilę.
Ma pani rację, przyznał. Bez tego lepiej. Zrozumiałem później.
Zawsze rozumieją później.
Nie ma pani żalu?
O co?
Że dziękują dopiero później. Nie od razu.
Przemyślałam to.
Nie. Ważne, żeby tekst wyszedł dobrze. Jak już wyjdzie, mówię sobie zaakceptowano i to wystarczy.
Patrzył długo. Nie tak, jak patrzy się na obcą osobę. Raczej na kogoś, kogo już trochę się zna.
Myślałem, że redaktorzy są bezosobowi, powiedział.
I tacy powinni być. Tekst nie jest o nas.
Ale pani nie jest bezosobowa.
To problem, rzuciłam.
Nie, odparł. Nie.
***
Jedenasta czterdzieści pięć.
Za piętnaście minut nowy rok, powiedział Eugeniusz.
Wiem.
Za oknem zamieć powoli cichła biel na szybie, już bez wiatru. Latarnia przestała się bujać. Śnieg padał, ale łagodnie, jakby sam miał już dość i chciał wrócić do domu.
Ma pani coś poza herbatą? spytał.
Mam wino. Otworzone jeszcze na święta.
Może być?
Myślę, że tak. Białe.
Dobre.
Wstałam, wyjęłam butelkę z lodówki. Dwa zwykłe szklanki kieliszków nie trzymam, szklanki wystarczą. Nalałam po trochu.
Za co? spytał.
Za nowy rok, odpowiedziałam.
To szeroko.
To może… za szczerość. Czasem ważniejsza od precyzji.
Popatrzył na mnie. I pierwszy raz tej nocy nie odwróciłam wzroku, choć łapałam się na tym przez cały wieczór.
Dobrze, powiedział.
Kiedy wybijała północ, usłyszałam to w radiu starym, małym, na parapecie, gdzie Tomek postawił je zeszłego lata. Nigdy go stamtąd nie ruszałam, tylko baterie zmieniałam. O północy zawsze szumiało obcą zabawą w cudzych domach byłam do tego przyzwyczajona.
A teraz było inaczej.
Stuknęliśmy się szklankami. Wypiliśmy bez słów. Zosia na kaloryferze przeciągnęła się, ziewnęła cicho i znowu zasnęła. Za oknem śnieg już tylko powoli sypał, grube płatki bez wiatru.
Telefon zawibrował trzydzieści procent.
Eugeniusz spojrzał na niego, potem za okno, potem na mnie.
Laweta nie przyjedzie w nocy, powiedział.
Nie. Przed świtem nikt nie przyjedzie.
Ma pani gdzie położyć się?
Przytaknęłam.
W gabinecie jest kanapa. Leży tam rękopis, ale usunę go.
Nie trzeba, powiedział. Nie będę przeszkadzał.
Nie będę przeszkadzał. Dobre słowo nie będę cicho, nie nie sprawię kłopotu, tylko nie będę przeszkadzał. Jakby rozumiał, że mam przestrzeń, która jest ważna, i nie zamierza w nią ingerować.
Dobrze, odpowiedziałam.
Wstałam, by nastawić czajnik jeszcze raz. Ot tak nie dlatego, że chciałam pić, tylko żeby zająć czymś ręce.
Nadziejo, powiedział.
Odwróciłam się.
Dobrze, że auto wpadło do rowu.
Popatrzyłam na niego. Siedział przy stole, obejmując szklankę, i mówił to, co czuł bez uśmiechu, bez wprowadzenia, wprost.
Na razie nie jestem pewna, odpowiedziałam szczerze.
Wiem, przytaknął. To normalne.
Czajnik zagwizdał.
Zalałam wrzątkiem dwie szklanki jego i swoją. Postawiłam przed nim. Podziękował, wziął.
Za oknem śnieg sypał wolno. Zamieć się skończyła.
Ale on nie wychodził.
I nie pytałam, kiedy.
Rękopis leżał w sąsiednim pokoju strona sto siedemnaście, trzeci akapit od góry. Tam było jego zdanie w mojej wersji, a w jego głowie oryginał. Oba o tym samym. O tym, co zostaje, gdy wszystko inne odchodzi.
Może to jest właśnie prawda.
Siedziałam przy stole z gorącą szklanką w dłoniach, on naprzeciwko, a za oknem nie było już zamieci tylko cichy śnieg i Nowy Rok, który już się zaczął.
