Zawołałam przez okno: — Mamo, czemu tak wcześnie wstałaś? Zmarzniesz! — Odwróciła się, pomachała łopatą w geście pozdrowienia: — Dla was, leniuchy, się staram. — Następnego dnia mamy już nie było… Do dziś nie potrafię spokojnie przejść obok naszego podwórka… Za każdym razem, gdy widzę tę ścieżkę, serce ściska mi się tak, jakby ktoś je ścisnął dłonią. To wtedy, drugiego stycznia, zrobiłam to zdjęcie… Po prostu szłam, zobaczyłam ślady na śniegu — i zatrzymałam się. Zrobiłam zdjęcie, nie wiedząc po co. A teraz to jedyne, co mi zostało z tamtych dni… Nowy Rok świętowaliśmy, jak zawsze, całą rodziną. Mama już od rana trzydziestego pierwszego była na nogach. Obudziłam się od zapachu smażonych kotletów i jej głosu w kuchni: — Córeczko, wstawaj! Pomóż mi skończyć sałatki! Bo tata znowu pożre wszystkie składniki, póki nie patrzymy! Zeszłam na dół jeszcze w piżamie, z rozczochranymi włosami. Stała przy kuchence w swoim ulubionym fartuchu z brzoskwiniami, który jej podarowałam jeszcze w podstawówce. Uśmiechała się, policzki miała czerwone od piekarnika. — Mamuś, daj najpierw wypić kawę — jęknęłam. — Kawa później! Najpierw sałatka jarzynowa! — zaśmiała się i podała mi miskę z pieczonymi warzywami. — Kroisz drobno, jak ja lubię. Nie takie klocuchy jak ostatnio! Kroiłyśmy i rozmawiałyśmy o wszystkim. Opowiadała, jak kiedyś w dzieciństwie świętowali Nowy Rok — bez tych wszystkich egzotycznych sałatek, tylko śledź pod pierzynką i mandarynki, które dziadek przynosił z pracy spod lady. Potem tata wrócił z choinką. Ogromną, prawie do sufitu. — Kobiety, przyjmujcie królową! — zawołał z dumą od progu. — Oj, tatuś, całą puszczę wyciąłeś? — zaśmiałam się. Mama wyszła, obejrzała i wzruszyła ramionami: — Piękna, ale gdzie ją postawimy? W zeszłym roku była chyba mniejsza. Ale i tak pomagała ją ubierać. Z siostrą rozwieszałyśmy lampki, a mama wyjęła stare bombki — te, które jeszcze z mojego dzieciństwa. Pamiętam, jak wzięła szklanego aniołka i powiedziała cicho: — Tego kupiłam ci na pierwszy Nowy Rok. Pamiętasz? — Pamiętam, mamo — skłamałam. W rzeczywistości nie pamiętałam, ale pokiwałam głową. Tak się rozpromieniła, kiedy myślała, że pamiętam tego małego aniołka… Brat przyjechał pod wieczór — jak zawsze hałaśliwie, z reklamówkami, prezentami, butelkami. — Mama, teraz mam już dobre szampany! A nie jak w zeszłym roku tę sikawkę. — Obyście się tylko nie opili — mama śmiała się i przytulała go. O północy wszyscy wyszliśmy na podwórko. Tata z bratem odpalali fajerwerki, Lera piszczała z zachwytu, a mama stała przy mnie, mocno obejmując mnie ramieniem. — Widzisz, córeczko, jaka jest piękna noc — szeptała. — Jakie szczęście mamy… Odwzajemniłam uścisk. — Mamy najlepsze życie, mamo. Piliśmy szampana wprost z butelki, śmialiśmy się, kiedy fajerwerk poleciał w stronę sąsiada. Mama, lekko wstawiona, tańczyła w filcowych kapciach do „Pada śnieg, pada śnieg”, a tata wziął ją na ręce. Wszyscy płakaliśmy ze śmiechu. Pierwszego stycznia cały dzień leniuchowaliśmy. Mama znowu gotowała — tym razem pierogi i galarety. — Mamo, dosyć już tego! Zaraz popękamy! — narzekałam. — Co tam, wyjdzie wszystko. Przecież Nowy Rok przez tydzień się świętuje — odpierała się. Drugiego stycznia wstała wcześnie, jak zawsze. Usłyszałam, jak zamyka drzwi, spojrzałam przez okno — była na podwórku z łopatą. Odśnieżała ścieżkę do domu w starym puchowym płaszczu i chustce na głowie. Robiła wszystko dokładnie: od furtki aż po schodki — wąziutka, prosta ścieżka. Śnieg zgrabiała pod ścianę domu, jak lubiła. Zawołałam przez okno: — Mamo, po co tak wcześnie? Zmarzniesz! Odwróciła się, pomachała łopatą na powitanie: — Bo jakby nie ja, leniuchy, to byście po zaspach do wiosny chodzili! Idź już czajnik nastaw. Uśmiechnęłam się i poszłam do kuchni. Wróciła po pół godzinie, policzki czerwone, oczy błyszczące. — No, teraz porządek — powiedziała i usiadła do kawy. — Dobrze wyszło, zobacz. — Pięknie, mamo. Dziękuję. To był ostatni raz, gdy słyszałam jej głos taki radosny. Trzeciego stycznia rano obudziła się i cicho powiedziała: — Dziewczyny, coś mi w piersi kłuje. Nie mocno, ale dziwnie. Od razu się zaniepokoiłam: — Mamo, zadzwonić po karetkę? — Daj spokój, córeczko. Zmęczyłam się tylko. Tyle gotowałam, biegałam. Pośpię i przejdzie. Położyła się na kanapie, my z siostrą przy niej. Tata pojechał do apteki po leki. Jeszcze żartowała: — Nie patrzcie tak smutno, jeszcze was wszystkich przeżyję. Nagle zbladła. Złapała się za pierś. — Ojej… źle mi… bardzo źle… Wezwałyśmy karetkę. Trzymałam ją za rękę, szeptałam: — Mamusiu, wytrzymaj, zaraz przyjadą, będzie dobrze… Popatrzyła na mnie i prawie szeptem powiedziała: — Córeczko… tak was kocham… Nie chcę się żegnać… Lekarze przyjechali szybko, ale… już nic nie mogli zrobić. Zawał. Wszystko trwało kilka minut. Siedziałam na korytarzu i wyłam. Nie wierzyłam. Przecież jeszcze wczoraj tańczyła przy fajerwerkach, śmiała się, a dziś… Ledwo trzymając się na nogach, wyszłam na podwórko. Śnieg już prawie nie padał. Zobaczyłam te same ślady — małe, równe, dokładne. Od furtki po schody, z powrotem. Takie, jakie zawsze zostawiała. Stałam i patrzyłam długo, długo. Pytałam Boga: „Jak to możliwe, że jeszcze wczoraj tu chodziła, zostawiała swoje ślady, a dziś już jej nie ma? Ślady zostały, a człowieka nie ma!” Wydawało mi się… albo i nie, że drugiego stycznia wyszła po raz ostatni — żeby zostawić nam czystą ścieżkę. Żebyśmy mogli po niej przejść bez niej. Nie zasypywałam śladów. Prosiłam wszystkich, by tego nie robili. Niech zostaną, aż śnieg sam je przykryje na zawsze. To ostatnia rzecz, jaką mama dla nas zrobiła. Jej codzienna troska była z nami nawet wtedy, kiedy jej już nie było. Po tygodniu spadło mnóstwo śniegu. Trzymam zdjęcie z ostatnimi śladami mamy. Co roku trzeciego stycznia je oglądam, potem patrzę na pustą ścieżkę przy domu. I tak cholernie boli wiedzieć, że gdzieś pod tym śniegiem — ona zostawiła swoje ostatnie ślady. Te, którymi wciąż za nią idę…

Krzyknąłem przez okno:
Mamo, czemu tak wcześnie wstałaś? Przemarznie Cię!
Odwróciła się, pomachała łopatą na powitanie:
Dla was, leniwce, się staram.
A następnego dnia już jej nie było…

Do dziś nie potrafię spokojnie przejść obok naszego podwórka…
Za każdym razem, gdy widzę tę ścieżkę, serce ściska mi się, jakby ktoś mocno je ścisnął ręką. To ja zrobiłem tamto zdjęcie drugo stycznia…
Po prostu przechodziłem obok, zobaczyłem ślady na śniegu i zatrzymałem się.
Zrobiłem zdjęcie, sam nie wiedząc po co. Teraz to jedyny ślad z tamtych dni…

Nowy Rok świętowaliśmy jak zawsze całą rodziną.
Mama już od rana trzydziestego pierwszego była na nogach. Obudził mnie zapach smażonych mielonych kotletów i jej głos z kuchni:
Córciu, wstawaj! Pomożesz mi sałatki skończyć? Bo tata znowu podje wszystko, zanim popatrzymy!
Zszedłem na dół w piżamie, z rozczochranymi włosami. Stała przy kuchence w swoim ulubionym fartuszku w brzoskwinie, który jej dałem jeszcze w liceum. Uśmiechała się, policzki już czerwone od ciągłego zaglądania do piekarnika.
Mamo, daj chociaż kawę wypić najpierw mruczałem.
Kawa później! Najpierw sałatka jarzynowa! zachichotała, popychając w moją stronę miskę z pieczonymi warzywami. Kroisz drobno, tak jak lubię, nie jak ostatnio pół kilo w jednym kawałku.
Kroiliśmy i gadaliśmy o wszystkim i o niczym.
Opowiadała mi, jak za jej dzieciństwa Nowy Rok wyglądał bez tych wszystkich zagranicznych sałatek, tylko śledzie pod pierzynką i mandarynki od dziadka, które przynosił po znajomości z pracy.

Potem tata przyniósł choinkę. Wielką, niemal do sufitu.
No, dziewczyny, przywiozłem piękność! zawołał dumnie w progu.
O rany, tato, cały las obaliłeś? wykrzyknąłem.
Mama podeszła, spojrzała i rozłożyła ręce:
Piękna jest, nie powiem, ale gdzie my ją wstawimy? W zeszłym roku była skromniejsza.
Mimo wszystko pomogła stroić drzewko. Z moją siostrą Weroniką wieszałyśmy lampki, a mama przyniosła stare bombki, te z mojego dzieciństwa. Wzięła aniołka ze szkła i szeptem powiedziała:
Tego ci kupiłam na twoje pierwsze Boże Narodzenie. Pamiętasz?
Pamiętam, mamo skłamałem.
W rzeczywistości nie pamiętałem, ale kiwnąłem głową. Mama rozpromieniała się zawsze, gdy udawałem, że pamiętam tego maleńkiego aniołka…

Brat przyjechał późnym popołudniem, jak zawsze z hałasem torby, prezenty, butelki.
Mamo, tym razem kupiłem porządnego szampana! Nie tę kwaśną wodę z zeszłego roku.
Synku, obyśmy nie wypili za dużo śmiała się mama i obejmowała go mocno.

O północy wszyscy wyszliśmy na podwórko. Tata z bratem odpalali fajerwerki, Weronika piszczała z zachwytu, a mama stała przy mnie, obejmując mnie za ramiona.
Zobacz, synku, jak cudnie, szeptała. Jakie mamy piękne życie…
Objąłem ją mocniej.
Najlepsze, mamo.
Piliśmy szampana z butelki, śmiejąc się, gdy rakieta poleciała w stronę komórki sąsiadów.
Mama, nieco podchmielona, tańczyła w filcowych kapciach do Pada śnieg, pada śnieg, a tata wziął ją na ręce. Śmialiśmy się wszyscy do łez.

Pierwszego stycznia wylegiwaliśmy się cały dzień. Mama znów gotowała tym razem pierogi i galaretę.
Mamo, dość już! I tak wyglądamy jak pączki! jęczałem.
Nic się nie bój, jeszcze zdążysz zgłodnieć! Przecież Sylwester tydzień trwa machała ręką.

Drugiego stycznia znowu wstała bladym świtem, jak zawsze.
Usłyszałem trzask drzwi, spojrzałem przez okno a tam mama na podwórku, z łopatą. Odsypuje ścieżkę w starym puchowym płaszczu, zawiązaną chustą na głowie.
Wszystko czyściutko: od furtki do schodów wąska, równa ścieżka. Zgarnia śnieg pod mur domu, jak lubiła.
Zawołałem do niej:
Mamo, po co tak wcześnie? Przemarznie Cię!
Odwróciła się, pomachała łopatą:
Bo wy, lenie śmierdzące, do wiosny będziecie po zaspach chodzić! Idź lepiej wodę na herbatę nastaw.
Uśmiechnąłem się i poszedłem do kuchni. Wróciła po pół godzinie, policzki czerwone, oczy się błyszczą.
Gotowe, teraz porządek rzuciła i usiadła do kawy. Ładnie wyszło, co nie?
Pięknie, mamo. Dziękuję.
To był ostatni raz, kiedy słyszałem jej taki wesoły głos.

Trzeciego stycznia rano cicho powiedziała:
Dziewczyny, coś mnie w klatce piersiowej kłuje. Tak trochę, ale nieprzyjemnie.
Od razu zrobiło mi się nieswojo:
Mamo, może pogotowie zadzwonić?
A daj spokój, synku. Pewnie przemęczona jestem. Tyle gotowania, biegania, wystarczy mi poleżeć i minie.
Położyła się na kanapie, usiedliśmy z Weroniką obok niej. Tata pojechał do apteki po tabletki. Mama nawet żartowała:
Nie patrzcie na mnie tak żałośnie. Wszystkich was jeszcze przeżyję.
A potem nagle pobladła. Złapała się za pierś.
Ojej niedobrze mi Bardzo źle…
Zadzwoniliśmy po karetkę. Trzymałem ją za rękę, szeptałem:
Mamusiu, trzymaj się, zaraz przyjadą, już będzie dobrze…
Spojrzała na mnie i wyszeptała:
Synku tak was kocham Nie chcę się żegnać.
Lekarze przyjechali szybko, ale… już nic nie mogli zrobić. Rozległy zawał. Wszystko trwało zaledwie kilka minut.
Siedziałem na podłodze na korytarzu i wyłem z rozpaczy. Nie mogłem uwierzyć. Jeszcze wczoraj tańczyła pod fajerwerkami, śmiała się, a dziś…
Ledwo stojąc na nogach wyszedłem na podwórko. Śnieg niemal nie padał. I wtedy zobaczyłem jej ślady. Te same drobne, równiutkie, schludne. Od bramki do schodów i z powrotem. Jak zawsze.
Stałem i patrzyłem na nie długo, bardzo długo. Pytałem w myślach Boga: Jak to możliwe, że jeszcze wczoraj ten człowiek chodził tutaj i zostawiał ślady, a dziś go już nie ma? Ślady są, a człowieka nie ma!
Wydawało mi się, czy nie, że wyszła drugiego stycznia po raz ostatni, by zostawić nam czystą ścieżkę. Żebyśmy mogli po niej chodzić już bez niej.
Nie pozwoliłem nikomu zasypać tych śladów. Poprosiłem wszystkich, by zostawili je aż do czasu, gdy śnieg sam je przykryje.
To ostatnia rzecz, którą mama dla nas zrobiła. Jej codzienna troska była widoczna nawet wtedy, kiedy jej już nie było.
Tydzień później śniegu nasypało bez liku.
Zachowałem to zdjęcie z ostatnimi śladami mamy.
Każdego trzeciego stycznia je oglądam, potem patrzę na pustą ścieżkę przed domem. I tak bardzo boli uświadomić sobie, że gdzieś pod tym świeżym śniegiem mama zostawiła swoje ostatnie ślady.
Te, po których wciąż za nią idę…