Dzisiaj przyszła do mnie kobieta, której od pięciu lat nie widziałam na swoim progu. Tamara Nikityczna. W naszej wsi nazywano ją za plecami generałową. Nie z powodu męża wojskowego, nie, ale z powodu jej postawy, ostrego spojrzenia, które było bardziej kłujące niż jakikolwiek skalpel, i dumy, którą można by otoczyć naszą wieś trzy razy jak płotem. Zawsze chodziła z wyprostowanymi plecami, podbródek uniesiony, jakby nie stąpała po naszej wiejskiej błocie, lecz po pałacowym parkiecie. I z nikim się specjalnie nie przyjaźniła, tylko skinie przez ramię i tyle rozmowy.
A teraz stoi na progu mojego gabinetu. Nieprzytomna. Plecy niby wyprostowane z przyzwyczajenia, ale w oczach ma taką zaszczutą tęsknotę. Kolorową chustkę naciągnęła aż na brwi, jakby chciała się schować. Waha się, nie może przejść przez próg.
Wejdź, Nikityczna mówię łagodnie. Po co w sieni zimno roznosić? Widać, że nie po aspirynę przyszłaś.
Weszła, przysiadła na stołeczku przy piecu, ręce złożyła na kolanach. Dłonie miała zawsze wypielęgnowane, a teraz widzę skóra sucha, popękana, palce drżą drobniutko. Milczy. A ja nie nagliłam. Nalałam jej mojej herbaty z miętą i lipą. Postawiłam przed nią na stole.
Pij mówię. Duszę rozgrzejesz.
Wzięła filiżankę, a w jej oczach zabłysły łzy. Nie popłynęły, nie, duma nie pozwoliła, ale stały tam jak woda w studni.
Zupełnie sama jestem, Szymonowna w końcu westchnęła, a głos miała obcy, złamany. Sił już nie mam. Rękę niedawno podwinęłam, nie złamałam, dzięki Bogu, ale boli, cholera, ani drew przynieść, ani wody. A plecy tak łamią, że ani westchnąć, ani jęknąć.
I popłynęła jej skarga jak wiosenny strumyk, mętny i gorzki. A ja siedzę, słucham, kiwam głową, ale widzę nie jej obecną niedolę, a to, co było pięć lat temu. Przypominam sobie, jak w jej domu, najporządniejszym w całej wsi, rozbrzmiewał śmiech. Jej jedyny syn, Igor, przystojniak i pracowity, przywiózł sobie narzeczoną. Elżbietę.
Dziewczyna była cichym aniołem. Igor przywiózł ją z miasta. Oczy jasne, ufne. Włosy blond zaplecione w gruby warkocz. Ręce do każdej pracy przyzwyczajone, choć cienkie. Dlaczego Igorowi się spodobała to jasne. Ale dlaczego Tamarze nie przypadła do gustu tego nikt we wsi nie mógł zrozumieć.
A nie spodobała się i koniec. Od pierwszego dnia Nikityczna ją jadła oczami. Nie tak siedzi, nie tak patrzy. Barszcz jej, widzisz, nie dość czerwony, a podłogi nie dość czyste. Kompot ugotuje cukru zmarnowała, rozrzutnica. Warzywa wypieli wszystką pokrzywę na zupę wyrwała, niezdara.
Igor początkowo stawał w jej obronie, ale potem się ugiął. Był przecież maminsynkiem, całe życie pod jej skrzydłem. Miotał się między nimi jak osikowy liść na wietrze. A Elżbieta milczała. Tylko chudła i bladła z każdym dniem. Spotkałam ją raz przy studni, patrzę a ona ma oczy pełne łez.
Dlaczego, córeczko pytam cierpisz?
A ona uśmiechnęła się tak gorzko:
A gdzie mam iść, ciociu Walciu? Kocham go. Może ona się do mnie przyzwyczai, zmiłuje
Nie zmiłowała się. Ostatnią kroplą była stara haftowana serweta, którą jeszcze matka Tamary zrobiła. Elżbieta nieostrożnie ją uprała, i wzór trochę wyblakł. Oj, co się wtedy działo Krzyk słychać było na całą ulicę.
Tej samej nocy Elżbieta wyszła. Cicho, po angielsku. Igor rano zerwał się jak oszalały, szukał jej, a potem przyszedł do matki, oczy suche, straszne.
To ty, mamo powiedział tylko. Ty moje szczęście zabiłaś.
I też wyjechał. Podobno znalazł swoją Elżbietę w mieście, pobrali się, urodziła im się córeczka. Ale do matki ani nogą. Ani słowa, ani telefonu. Jakby odciął.
Tamara początkowo się stawiała. I dobrze mówiła sąsiadkom. Nie potrzebuję takiej synowej, a syn, widzę, nie syn, skoro zamienił matkę na spódnicę. A sama nagle postarzała się, zmizerniała. W swoim idealnym, czystym jak sala operacyjna domu została sama. I oto teraz siedzi przede mną, a cała jej duma, cała generalska postawa, opadła jak łuska z cebuli. Została tylko stara, schorowana, samotna kobieta. Bumerang przecież nie leci ze złością, on tylko krąży i wraca tam, skąd został rzucony.
I nikomu nie jestem potrzebna, Szymonowna szepcze, a po policzku płynie pierwsza, skąpa łza. Chyba tylko do pętli.
Grzech tak mówić, Nikityczna odpowiadam surowo, a sama duszę się ze współczucia. Życie jest po to, by żyć, a nie by się wieszać. Zróbmy ci zastrzyk, plecy cię przestaną boleć. A potem zobaczymy.
Zrobiłam zastrzyk, natarłam jej plecy pachnącą maścią. Ożywiła się trochę, rozprostowała ramiona.
Dziękuję ci, Szymonowna mówi. Nie spodziewałam się, że doczekam się od kogoś dobroci.
Wyszła, a na moim sercu leży kamień. Leczyć to ja leczę, ale są choroby, na które nie ma ani tabletek, ani zastrzyków. Ta choroba nazywa się samotnością. A leczy się ją tylko drugim człowiekiem.
Kilka dni myślałam, męczyłam się. Dusza nie na miejscu. A potem wzięłam i przez znajomych w powiecie znalazłam numer Igora. Ręce mi drżały, gdy wybierałam numer. Co mu powiem? Jak zacznę? A on odebrał, głos znajomy, tylko bardziej dojrzały, z chrypką.
Igor, witaj mówię. To Szymonowna z Zalesia. Nie przeszkadzam?
Milczał przez pół minuty. Już myślałam, że odłożył słuchawkę.
Dzień dobry, ciociu Walciu odpowiedział w końcu. Coś się stało?
Stało się, synku wzdycham. Twoja matka zupełnie sama. Słabnie. Choruje, ale się nie przyznaje. Dumna przecież
Znów milczał. Słyszę, jak w słuchawce jego żona, Elżbieta, coś cicho pyta. A
