Tego dnia do mojego domu przyszła kobieta, której już pięć lat nie widziałam na progu. Teresa Nikodemska. W naszej wsi, Zawadziu, nazywali ją za plecami generałową. Nie z powodu męża-żołnierza, ale przez jej postawę, przez spojrzenie ostre jak żyletka i dumę, która mogłaby otoczyć naszą wieś trzy razy niczym ogrodzenie. Chodziła zawsze z wyprostowanymi plecami, z uniesionym podbródkiem, jakby stąpała nie po błocie, a po pałacowych posadzkach. I z nikim się specjalnie nie zadawała kiwnie przez ramię i koniec rozmowy.
A teraz stała na progu mojego punktu medycznego. Nie do poznania. Plecy niby proste z przyzwyczajenia, ale w oczach tęsknota, jak u osaczonego zwierzęcia. Chustę w kwiaty naciągnęła aż na brwi, jakby chciała się schować. Miętosiła rąbek fartucha, nie mogąc przekroczyć progu.
Wchodź, Nikodemska mówię łagodnie. Po co w sieni zimno roznosić? Widać, że nie po aspirynę przyszłaś.
Weszła, przysiadła na stołeczku przy piecu, ręce złożyła na kolanach. Dłonie miała zawsze wypielęgnowane, a teraz skóra sucha, popękana, palce drżały drobnym dreszczem. Milczała. Ja też się nie śpieszyłam. Nalałam jej herbaty z miętą i lipą. Postawiłam przed nią na stole.
Pij mówię. Duszę rozgrzejesz.
Wzięła filiżankę, a w oczach zabłysły łzy. Nie popłynęły duma nie pozwoliła ale stały w nich niczym woda w studni.
Zupełnie sama jestem, Szymańska westchnęła w końcu, głosem obcym, złamanym. Sił już nie mam. Rękę sobie zwichnęłam, nie złamałam, dzięki Bogu, ale boli, cholera, ani drzewa przynieść, ani wody. A plecy tak łamią, że i westchnąć nie mogę.
I popłynęła jej skarga jak wiosenny strumyk, mętny i gorzki. A ja siedziałam, słuchałam, kiwałam głową, ale widziałam nie jej obecną biedę, a to, co było pięć lat temu. Pamiętam, jak w jej domu, najporządniejszym w całej wsi, rozlegał się śmiech. Jej jedyny syn, Krzysztof, przystojniak i pracowity, przyprowadził narzeczoną. Anię.
Dziewczyna była jak cichy anioł. Krzysztof przywiózł ją z miasta. Oczy jasne, ufne. Włosy blond splecione w gruby warkocz. Rączki do każdej pracy, choć delikatne. Dlaczego Krzysztof się w niej zakochał było jasne. Ale dlaczego Teresie nie przypadła do gustu tego nikt we wsi nie rozumiał.
A nie przypadła i już. Od pierwszego dnia Nikodemska ją prześladowała. Nie tak siedzi, nie tak patrzy. Barszcz za mało czerwony, podłoga za mało błyszcząca. Kompot ugotuje cukru zmarnowała, rozrzutnica. Warzywa w ogródku pielić wszystką pokrzywę wyrwała, niezdara.
Krzysztof początkowo stawał w obronie, ale szybko się ugiął. Był przecież maminsynkiem, całe życie pod jej skrzydłami. Miotał się między nimi jak osika na wietrze. A Ania milczała. Tylko chudła i bladła z każdym dniem. Spotkałam ją kiedyś przy studni oczy miała pełne łez.
Dlaczego cierpisz, córeczko? spytałam.
A ona uśmiechnęła się gorzko:
A gdzie mam iść, ciociu Wando? Kocham go. Może się do mnie przyzwyczai, zmiłuje
Nie zmiłowała się. Ostatnią kroplą była stara, haftowana obrus, robota matki Teresy. Ania uprała go nieostrożnie, wzór trochę zbladł. O, co się wtedy działo Krzyki słychać było na całą ulicę.
Tej samej nocy Ania odeszła. Cicho, po angielsku. Krzysztof rano zerwał się jak szalony, szukał jej, a potem przyszedł do matki, z suchymi, strasznymi oczami.
To ty, mamo powiedział tylko. Zabiłaś moje szczęście.
I też wyjechał. Pogłoski mówiły, że odnalazł swoją Anię w mieście, pobrali się, urodziła im się córeczka. Ale do matki ani noga. Ani słowa, ani telefonu. Jakby odciął.
Teresa początkowo się zapierała. I dobrze mówiła sąsiadkom. Nie potrzebuję takiej synowej, a syn widocznie nie syn, skoro matkę zamienił na spódnicę. Ale sama z dnia na dzień postarzała się, zmalała. W swoim idealnym, sterylnie czystym domu została zupełnie sama.
A teraz siedziała przede mną, i cała jej duma, cała generalska postawa opadła jak łuska z cebuli. Została tylko stara, chora, samotna kobieta. Bumerang nie leci ze złością po prostu krąży i wraca tam, skąd został rzucony.
Nikomu nie jestem potrzebna, Szymańska szepnęła, a po policzku stoczyła się pierwsza, oszczędna łza. Powiesić się można.
Grzech tak mówić, Nikodemska odpowiadam stanowczo, choć żal ściska mi gardło. Życie jest po to, by żyć, a nie by się wieszać. Zrobię ci zastrzyk, plecy odpuści. A potem zobaczymy.
Zrobiłam zastrzyk, natarłam plecy maścią. Ożywiła się trochę, rozprostowała ramiona.
Dziękuję ci, Szymańska powiedziała. Nie spodziewałam się, że ktoś okaże mi dobroć.
Wyszła, a ja miałam kamień na sercu. Leczyć leczę, ale są choroby, na które nie ma tabletek ani zastrzyków. Ta choroba nazywa się samotnością. I leczy ją tylko drugi człowiek.
Przez kilka dni rozmyślałam, męczyłam się. Dusza nie mogła znaleźć miejsca. W końcu przez znajomych znalazłam numer Krzysztofa. Dłonie mi drżały, gdy wybierałam. Co mu powiem? Jak zacznę? A on odebrał, głos znajomy, tylko dojrzalszy, z chrypką.
Krzysztof, dzień dobry mówię. To Szymańska z Zawadzia. Nie przeszkadzam?
Milczał dobrą minutę. Już myślałam, że się rozłączył.
Dzień dobry, ciociu Wando odpowiedział w końcu. Coś się stało?
Stało się, synku wzdycham. Matka twoja zupełnie sama. Podupada. Chora, a nie przyzna się. Dumna jak diabli
Znowu milczał. Słyszałam, jak w tle żona, Ania, coś cicho pyta. A potem jej głos, taki sam delikatny, ale teraz silny, pewny:
Daj, ja pogadam.
Dzień dobry, ciociu Wando! Jak
