Skradzione szczęście Anna grzebała w swoim ogródku – w tym roku wiosna przyszła wcześniej, dopiero koniec marca, a śnieg już całkowicie stopniał. Oczywiste, że jeszcze wrócą przymrozki, ale teraz słońce tak przyjemnie grzało, że Anna wyszła na zewnątrz, żeby coś zrobić: podeprzeć przewrócony płot, naprawić drewutnię. Pomyślała, że trzeba będzie sprowadzić kurki i prosiaczka, a może jeszcze pieska i kotka. “Dość, już się nażyłam,” uśmiechnęła się do siebie. “Wystarczy.” Nabrała już ochoty, by jak najszybciej przekopać ogródek, zająć się grządkami, wdychać zapach rodzinnej ziemi – tak jak w dzieciństwie – boso pobiec po świeżo przekopanej roli, zanurzyć się po kostki w miękkiej, wilgotnej ziemi. “Jeszcze pożyjemy”, powiedziała na głos do kogoś niewidzialnego. – Dzień dobry… Anna się wzdrygnęła – przy furtce stała dziewczynka, nastolatka, dziecko jeszcze. W szarym płaszczyku, jak te z miejscowych szkół zawodowych, w lichych bucikach i cielistych rajstopach – za wcześnie na taką pogodę, pomyślała Anna, młodziutka, jeszcze się rozchoruje, buciki kiepskie, podeszwa jak z kartonu. Dziewczynka niepewnie przestępowała z nogi na nogę. – Dzień dobry – rzuciła sucho Anna. – Przepraszam, mogę do toalety? – No idź, prosto, a potem za róg. Anna z ciekawością patrzyła za biegnącą dziewczynką. – Dziękuję, uratowała mnie pani. Szukam mieszkania, czy nie wynajmuje pani przypadkiem pokoju? – Nie zamierzałam, a po co ci? – Chciałam wynająć pokój, nie chcę mieszkać w bursie – tam piją, palą, chłopaki się kręcą. – A ile masz? – Pięć złotych… więcej nie mam. – No to wchodź, chodź. – Mogę jeszcze raz do toalety? – Biegnij… – Jak masz na imię? – zapytała Anna, wprowadzając ją do domu. – Ola – pisnęła cicho. – Ola, tak? No więc, Ola, po co przyszłaś? – Ja… Pokój… – Nie kłam mi… Ola… Po co tu przyszłaś? – Ojej, mogę jeszcze raz do łazienki… – Co z tobą, dziewczyno? – Nie wiem – odpowiedziała ze łzami – nie mam siły wytrzymać. – No biegaj… Anna wyszła za nią. – Tylko siku latasz, czy coś poważniejszego? – Nie, tylko siku, wszystko mnie tnie… – Pogadamy zaraz, a teraz mów – po co przyszłaś? Milczy, zbiera się na odwagę. – No? Słucham! Jeśli przyszłaś kraść, to nie mam czego. Kto cię przysłał? – Nikt, sama przyszłam. Pani… Jesteście Anną Pawłowną Samojłową? – Ja? No tak… – Nie poznałaś mnie… mamo? To ja, Ola… Twoja córka. Anna siedziała wyprostowana, na jej wychłostanej przez wiatr i mróz twarzy nie drgnął żaden mięsień. – Ola… – szepnęła w końcu – Córeczko… Oluśka… – Tak, tak, mamusiu… To ja… W domu dziecka nie chcieli mi dać twojego adresu, wyobrażasz sobie? Mówili, że nie wolno… Ale poprosiłam nauczycielkę, świetna kobieta, w szkole, Anastazja Sergiejewna, pomogła mi, zrobiła zapytanie i… poznaliśmy twoje imię, nazwisko i potem sami znaleźliśmy adres… I jestem tutaj. Anna nie poruszyła się ani na jotę, płynęły jej łzy po policzkach. – Ola, Oluśka… córeńko… – Mamusia, mamusiu – zapiszczała dziewczynka, rzucając się jej na szyję – tak długo cię szukałam… Pisałam listy, a oni tylko się śmiali, mówili, że oddałaś mnie jak rzecz… Ale ja wierzyłam, mamusiu… Wierzyłam… Anna ostrożnie objęła płaczącą dziewczynę, jej spracowane dłonie zgrubiałe od pracy łapały się jej grubego swetra – Olikowego… Córeczki, Oluśki… Siedziały przytulone, nie chciało się mówić – wszystko już było jasne. Później, już potem, jak będzie wspominać to, czego nauczyła ją babcia w dzieciństwie i czego życie ją doświadczyło, Anna biegała, krzątała się, grzała wodę, parzyła koperek, kąpała córeczkę, Oluśkę – ślicznotkę. Olenka, córeczka, dziecko – sens życia. Jest dla kogo żyć. Pan Bóg zesłał ją, zlitował się – nie wszystko jeszcze stracone… Ogródek, świnka, płaszczyk trzeba uszyć. Ma odłożone trochę grosza. Głupia była, już umierać się wybierała, a tu córunia, Olinka… * * * – Mamusiu – No – Mamuniu… – No gadaj, łasiuszku. Olenka wzięła z talerza drożdżówkę, mamusia upiekła, policzki już miała okrąglejsze, ubrała mamusia swoją córeczkę jak laleczkę, a sama odmłodniała. – Mamusiuuuu – No co tam, hę? – Mamo, zakochałam się! – Phi, dopiero ci się przytrafiło! – No, mamo, jest taki fajny chłopak. Ma na imię Janek, taki jest… On chce cię poznać… – Ja… nie wiem… A sama myśli: no i skończyły się szczęśliwe dni, dał Bóg, to i zabiera. – Mamusiu, co z tobą? – Nic, córeńko, nic moja droga. Wyrosłaś tak szybko. Nawet się tobą nie nacieszyłam… Przepraszam, Oluńka… – Mamo, no jak możesz tak mówić? Ja… a ty… ukochana moja… Poznali się – Janek, chłopak z pobliskiej wsi, gospodarny, rozważny – spodobał się Annie, pomyślała, że za takiego to nie grzech wydać córeczkę. Były trudne czasy – jedni nie mieli co jeść, inni psy lepiej karmili niż ludzi. Anna z Olinką i Jankiem nie cierpieli biedy – Anna świetnie szyła, choć fabrykę zamknęli, to przeszła do spółdzielni, tam dobrze płacili, całą rodzinę wystroiła w “firmowe”, i zięcia Janka też. Janek na miejscu nie usiedzi – nowy płot postawił, dwa dolne bale w domu z braćmi wymienił, naprawił banię, dla świnki zagrodę zbudował, dom rozbrzmiał jeszcze bardziej niż wtedy, gdy znalazła się Oleńka, córeczka, mądra ślicznotka. Serce Anny odtajało, znowu chciało się żyć – potrójną siłą, za wszystkie tamte lata, za tę przeszłość, którą Anna stara się zapomnieć, chociaż nocami czasem nachodzi ją taka fala, że jęk powstrzymać nie może. – Mamuś, mamuś? Co ci? Boli coś? – Nie, dziecko, idź spać, idź, moja kochana… – Mamo, mogę spać z tobą? – Pewnie, – Anna przysuwa się do ściany, robi miejsce córeczce, by ta się przytuliła do mamy. Moja malutka, dziewczynka – serce pęka od miłości. Oto, co znaczy miłość matczyna, Boże, dziękuję Ci za to. Wesele było, młodzi zostali z Anną mieszkać – ta rozkwitła jak mak. Nawet w pracy zauważyli, że zawsze surowa pani Anna Pawłowna nie może powstrzymać uśmiechu, a policzki jej różowieją. – Wnuk czy wnuczka będzie, – szepnęła dziewczynom na przerwie – ojej, jak się denerwuję. – Szczęśliwa córka u pani Anny – westchnęły dziewczyny – tak ją kocha. Wnuk! Wnuk się urodził, Antoś! Na cześć mojej matki, babci Oli, nazwałyśmy, była surowa, ale sprawiedliwa – mówi roześmiana Anna – śliczniutki, ho, nie mogę dziewczyny. Nigdy nie trzymałam niemowlęcia na rękach… No – po Oleńce nie trzymałam, tyle lat minęło… Trzymam, a serce wali mi w głowie – oto ono, szczęście. Wszystkie myśli – tylko o Antosiu. I najlepszy, i najpiękniejszy. I jest babci wnuczek, od babci nie odchodzi. Janek z braćmi firmę remontowo-budowlaną założyli, sklep otworzyli z materiałami budowlanymi, żyją skromnie… I kolejna dobra nowina – będzie dziewczynka, wnuczka. Ileż sukienek Ania uszyła dla swojej wnusi, ileż stroików. Marysia, dziewczynka śliczna. Dziecięcy śmiech w domu nie cichnie. U Anny wszystko dobrze, ale jakoś coraz częściej pali ją w piersiach, och jak boli… – Mamo, kochana, dlaczego nic nie mówiłaś, gdzie boli? – Wszystko dobrze, córciu, wszystko dobrze… * * * …Za późno, jesteśmy bezsilni. – Panie doktorze, jak to… ona… to moja mama… – Rozumiem, przykro mi… * * * – Córciu, Oluśka… już czas… wybacz, długo już żyłam. Dawno mnie spisali, ty mnie wtedy uratowałaś, przyszłaś do mnie, kochana moja… – Mamusiu, nie mów tak… – Córciu, muszę ci powiedzieć coś ważnego… ciężko mi, nie przerywaj… Ja nie jestem twoją mamą, Olu. Przepraszam… – Mamo! Mamusiu, nigdy tak nie mów, ani do nikogo, rozumiesz? Jesteś moją, nie chcę słyszeć, kochana, mamusiu. Rozumiesz? – Tak, tak… córeńko… Rozumiem, serduszko moje… Tam w szafce jest zeszyt, mój pamiętnik… Przepraszam, Oleńko. Kocham cię, dziecko. – Ja ciebie też, mamusiu… Mamo… Mamusiu… * * * – Olu, zjadłabyś coś… – Tak, Janku… zaraz… Idź, proszę… Ola siedziała w pokoju mamy, czytała jej „zeszycik”, jej życie. Bezlitosne, krzywe, zgniłe i radosne. Matka surowa, Antonina Karpowna, ojciec zginął na wojnie. Anusia, Anka, Aniołek-kwiatek. Zakochała się w złodzieju, życie pełne przygód, ryzyka, krwi. Odeszła z nim… I zaczęło się… Otchłań, co ją wciągnęła na lata, a potem nagle starość. Jak ważka przeleciała przez życie. Złodziej przepadł w więzieniach, nikogo już nie ma na świecie… Miałoby być dziecko, ale w śniegu się przeziębiła, kiedy z bandą dla ukochanego przygotowywali ucieczkę, młodość, głupota… Wszystko straciła, kobiecości też… Ani dziecka, ani kota, dom po matce, osiąść się udało, trochę odtajała, jeszcze poskrobie. Lekarze kazali czekać – albo-albo… Do kościoła poszła, postojąc, prosiła o przebaczenie, ciężko… I wtedy On zesłał nieoczekiwaną radość – nie mogła przegapić szansy. Pomyślała: choć chwilę pobędę matką, wzniosę się, poczuję… Córeczka, Oleńka, światło mojego życia, nie myślała Anna, że tyle przeżyje – napisała o sobie jakby w trzeciej osobie – szczęście, żyję, pracuję. Mam córkę, duszę moją, serduszko moje. I choroba ucichła. Wybacz, Boże, że prosiłam, pozwól mi jeszcze pożyć, wnucząt niańczyć, pomóc córce… Na początku się bała. Bała, że córeczka pozna prawdę, że nie jest jej matką, tylko zbieżność nazwisk, może coś pomylili. Potem przestała się bać – zaczęła żyć, zwyczajnie, po ludzku. W końcu uwierzyła, że zasłużyła… Przebacz mi, córeńko, wybacz, najdroższa, że cię ukradłam twojej prawdziwej mamie. Takie to moje, skradzione szczęście… – Mamusiusiu… – płacze Ola – mamusiu kochana. Bardzo cię proszę, żebyś mnie usłyszała. Wiedziałam, prawie od razu wiedziałam. Kiedy u ciebie mieszkałam, powiedzieli mi, że dane się nie zgadzają, Anna była Iwanowna, znalazłam ją… z ciekawości. Ona sama się mnie zrzekła, wyszła za mąż, przeszkadzałam jej, mamo. Żyje, ma rodzinę, nie obchodziłam jej, mamo. Bała się, że nas zobaczą. Że się wyda. Pieniądze dawała, mamo… Odeszłam, uciekłam, mamo. Pamiętasz, kochana, wtedy bardzo ciężko zachorowałam. Gorączka była, pamiętasz, mamusiu? Ty, kochana moja, dziękuję Bogu, że mnie z tobą połączył. Tak długo cię szukałam. Jesteś, jesteś moją mamą… Jak dobrze, że wtedy się pomylili, a może to wcale nie była pomyłka, tam u góry wiedzą, kogo gdzie i po co posłać. Jak mam dalej żyć bez ciebie, mamo… – Olu, Oleńko… – Janku, daj jej się wypłakać, matkę pochowała, co możesz… * * * – Babciu, a babcia Ania była dobra? – Bardzo, skarbie. – I była piękna? – Najpiękniejsza, Aniu. – A kto ją tak nazwał? – Nie wiem, pewnie dziadek albo babcia. – A mnie nazwałaś tak jak prababcię? Mamę swoją? – Tak, ja i tata – bardzo kochał swoją babcię. – A ona mnie widzi? – Oczywiście, widzi i zawsze będzie cię chronić. – Kocham cię, prababciu Aniu, – mówi dziewczynka, kładąc wianek z mleczy na grób prababci. – I ja ciebie, skarbie, – szumi brzoza – i my cię kochamy, odpowiada wiatr.