Osiem lat drobiazgów
Telefon zadzwonił o wpół do ósmej rano, gdy Zofia stała przy kuchence i obserwowała, jak woda w rondelku dochodzi do wrzenia. Kuchenka gazowa była stara, z żeliwnymi rusztami pokrytymi warstwą czyjegoś tłuszczu, którego nie dało się już doczyścić do końca. Każdego poranka ten tłuszcz przypominał jej, że mieszkanie nie jest jej własnością mieszkali tu dawniej inni ludzie, inni z przyzwyczajeniami, własnym barszczem i życiem.
Spojrzała na wyświetlacz. Kinga.
Zofia odebrała.
Znowu nie odpisałaś na jego wiadomość usłyszała zamiast przywitania.
Dzień dobry Kingusiu.
Mamo, mówię poważnie. Napisał do mnie wczoraj wieczorem. Mówi, że go ignorujesz.
Woda zawrzała. Zofia wyłączyła palnik i wrzuciła do rondelka torebkę herbaty. Tania, gruzińska, czterdzieści sztuk w paczce. Kiedyś piła tylko liściastą, cejlońską, którą Witek zamawiał w malutkim sklepie na Krakowskim Przedmieściu.
Niech sobie mówi rzuciła Zofia.
Mamo, ty wiesz co robisz? Mieszkasz na jakiejś dziurze na Pradze, pewnie masz tam karaluchy, jesteś sama, zaraz będziesz miała sześćdziesiąt
Mam pięćdziesiąt osiem.
To prawie sześćdziesiąt! I odeszłaś od normalnego faceta, z kawalerki w centrum, od normalnego życia. Po co?
Zofia popatrzyła w okno. Na zewnątrz szare listopadowe niebo, goły kasztanowiec, kawał sąsiedniego bloku z żółtą, odłażącą farbą. Gdzieś na dole przejechał tramwaj. Tory stare, więc hałasował tak, że pierwsze dwie noce nie mogła spać.
Później się przyzwyczaiła.
Kinga, spóźnię się do pracy.
Nigdy nie chcesz o tym normalnie porozmawiać!
Chcę. Ale nie teraz, nie przez telefon. Może przyjedziesz w sobotę? Ugotuję zupę.
Do tej twojej nory nie jadę.
Nora. Już i do Kingi dotarło to określenie. Pewnie od Mirki.
Dobrze powiedziała Zofia spokojnie. Pogadamy później.
Mamo…
Kingo, kocham cię. Pa.
Odłożyła telefon. Złapała rondelek i przelała herbatę do szklaneczki z grubego szkła, znalezionej w szafce razem z cudzymi garnkami. Szklanka była starego typu, ciężka, z charakterystycznymi żłobieniami. Takich nie widziała z trzydzieści lat. Upijała gorący, lekko cierpki napar z papieru.
Wypiła stojąc, patrząc przez okno na kasztanowiec.
Potem się ubrała i wyszła na dwór.
***
Klatka schodowa pachniała wilgocią i kotami. Gdzieś na trzecim piętrze mieszkał kot, którego nigdy nie widziała, ale regularnie słyszała nocą. Windy nie było. Cztery piętra w dół, obok skrzynek pocztowych z urwanymi drzwiczkami, przy dziecięcych sankach, chyba z zeszłej zimy.
Na dworze było maksymalnie pięć stopni. Zofia zapięła płaszcz i ruszyła w stronę metra. Pragi ciągle nie poznała dokładnie: pół roku tu mieszka, a czasem wciąż gubi się w bocznych uliczkach. Szmulki, Targówek, Bródno. Ulice wyglądają tu inaczej niż w Śródmieściu. Spokojniejsze, szersze, zieleni więcej. Ludzie też chodzili szybkim krokiem, nie patrząc sobie w oczy, jak wszędzie w Warszawie, ale tu nie było tego napięcia, które zawsze ją drażniło w centrum.
Kupiła w sklepie pod domem kefir i pół bochenka chleba. Kasjerka, młoda dziewczyna z zielonym cieniem do powiek, nie spojrzała nawet na nią. Zofia odliczyła resztę, schowała zakupy do siatki i wyszła.
W metrze było ciepło i tłoczno. Jechała na stojąco, trzymając się rurek, rozmyślając o projekcie. Wczoraj z Marcinem skończyli pierwszą część pomiarów, a dziś czekało ją rozgryzienie stropu w piwnicy, który, jak podejrzewała, trzymał się głównie na cudzie budowlanym z połowy XIX wieku.
Dworek stał na Grochowie. Niewielki, z końca XVIII wieku, dom główny i dwa oficyny oraz coś w rodzaju powozowni, którą przebudowywano tyle razy, że trudno było zgadnąć, co tam było na początku. Właściciele się zmieniali, PRL zrobił tam jakiś magazyn, potem zostawili na pastwę losu. Przez dwadzieścia lat stał pusty, aż wreszcie znalazły się pieniądze, ludzie i projektanci gotowi stworzyć tam centrum kultury. Zofia była głównym architektem, Marcin odpowiadał za kwestie konstrukcyjne.
To była prawdziwa robota. Nie takie drobiazgi jak przez ostatnie lata przy Witku, gdy brała byle zlecenie na przeróbki, żeby nie siedzieć w domu. Tutaj prawdziwe, duże wyzwanie, z historią w środku.
***
Marcin już był na miejscu, gdy przyszła. Stał na środku dużej sali na parterze w swojej niezniszczalnej szarej kurtce, z miarką w ręku, wpatrzony w sufit.
Dzień dobry powiedziała cicho na przywitanie.
Patrz odezwał się zamiast odpowiedzi, wskazując kąt, gdzie tynk odpadł dużym płatem, odsłaniając mur z cegły. Chyba wiem, czemu tu sufit opadł. Tam wyżej belka pękła na całej długości. To nie renowacja, to prawie wymiana.
Pękła, czy rozeszła się po słojach?
Chodź, zobaczysz.
Poszli na piętro po schodach, które już częściowo wzmocnili, ale i tak jęczały pod stopami. Zofia trzymała się poręczy i czuła zapach starych desek, suchy, słodkawy, z domieszką kurzu i czegoś, czego nie potrafiła nazwać. Zapach czasu chyba właśnie to. Zapach cudzych losów, które przewinęły się przez te mury i zniknęły.
Lubiła ten zapach. Zawsze.
Marcin pokazał belkę. Przysiadała, wyjęła latarkę i poświeciła wzdłuż rysy.
To nie słoje. Widzisz, skąd idzie? To uszkodzenie mechaniczne. Tu musiało stać coś ciężkiego.
Zgoda. Jakiś stół warsztatowy może.
Albo kilka. To przecież był magazyn.
Marcin kucnął obok niej. Patrzyli na belkę. Z okna, już bez szyb, wiał wiatr.
Trzeba wymienić powiedział.
Tak, ale tą samą technologią. Przeglądałam wczoraj archiwa, była specyfikacja na drewno. Sosna, lokalna, ale dobrze sezonowana.
Ciekawe, czy się da znaleźć odpowiednią.
Damy radę. Mam kontakt do jednego dostawcy na Mazowszu, z nimi robiłam renowację na Muranowie. Zadzwoń.
Marcin kiwnął głową, wstał, otrzepał kolana. Był wysoki, lekko przygarbiony, słuchał uważnie, zwykle spuszczając lekko głowę, przez co sprawiał wrażenie nieobecnego. Lecz to było tylko złudzenie. Słuchał zawsze uważnie i nigdy nie przerywał, mówił konkretnie. Zofia przez te cztery miesiące pracy bardzo to w nim ceniła.
Herbaty? spytał. Mam w termosie.
Chętnie.
Wyszli do korytarza, przy jego torbie. Wyjął termos i dwa plastikowe kubki. Nalał.
Jesteś dziś taka zawiesił głos, patrząc na nią.
Jaka?
Nie wiem szalenie skupiona.
Zofia uśmiechnęła się.
To znaczy, że rano dzwoniła córka albo siostra.
Nie dopytywał. Po prostu podał jej kubek.
Wzięła. Herbata była zupełnie przyzwoita nie z torebki.
***
Z Mirką widziały się w niedzielę. Siostra wpadła bez uprzedzenia, zadzwoniła z dołu: Otwieraj, mam ciasto. Zofia wpuściła.
Mirka była trzy lata starsza, mieszkała na Bielanach z mężem Leszkiem, pracowała jako księgowa w firmie budowlanej. Życiem rządziła u niej stanowczość nie do zachwiania. Przeszła się przez mieszkanie, obrzucając je wzrokiem, na twarzy wyraz dobrze jej znany: mieszanka litości i wyższości.
Chryste Panie, to łazienka czy komórka?
Łazienka.
Glazura popękana.
Mirka, ciasto przyniosłaś.
Przyniosłam. Poszła do kuchni, postawiła ciasto na stole, rozejrzała się. Zosiu, powiedz mi. Wyjaśnij mi. Masz ładne mieszkanie w centrum, trzy pokoje, parkiet, partner sytuowany człowiek. Bił cię?
Nie.
Zdradzał?
Nie wiem. Może i zdradzał, już było mi wszystko jedno.
To po co? Po co odeszłaś? Z głową ci się poprzestawiało na starość?
Zofia wyjęła talerzyki.
Daj spokój, Mirka.
Czemu? Jesteś moją siostrą! To mam milczeć? Kinga dzwoni, płacze. On wydzwania. Porządny facet.
Był w porządku zgodziła się Zofia. Dla kogoś innego. Kroisz ciasto?
Ty zawsze tak. Kroisz ciasto. Nie chcesz rozmawiać.
Rozmawiam. Wszystko ci już tłumaczyłam, nie raz.
Wcale nie! Źle mi było. Każdemu jest czasem źle. Myślisz, że ja mam z Leszkiem luksusy? Ale nie uciekam na stare lata do kawalerki na Pradze.
To nie jest wspólne mieszkanie, Mirka, jestem tu sama.
Sama! Rozłożyła ręce. Pięćdziesiąt osiem lat, sama w tej norze, pracujesz za grosze i mówisz, że ci dobrze?
Zofia popatrzyła na siostrę. Siedziała naprzeciw, duża, swojska, w swoim beżowym swetrze, z twarzą pełną szczerego niezrozumienia. Naprawdę nie rozumiała. I nawet złościć się o to nie sposób.
Mirku, bez ciebie sobie nie poradzę mruknęła Zofia.
Mirka przewróciła oczami, śmiejąc się: No, już widzę!
Zofia się uśmiechnęła.
Zginę, ale na własnych zasadach.
Mirka patrzyła na nią uważnie.
Co ty wygadujesz?
Nic. Tak mi się powiedziało. Zofia pokroiła ciasto. Z czym?
Z kapustą i grzybami. Mirka jeszcze przez chwilę mierzyła ją podejrzliwie wzrokiem. Zosiu, a ty w ogóle do psychologa chodzisz?
Chodzę.
I co mówi?
Że podejmuję dobre decyzje.
Oni zawsze tak mówią, za to im płacą.
Piły herbatę i jadły ciasto z kapustą. Mirka opowiadała o Leszku, o jego bolących plecach, o sąsiadach, co kupili psa, szczeka im całymi dniami. Zofia słuchała. Za oknem robiło się ciemno, niebo nad kasztanowcem fioletowiało.
Przed wyjściem Mirka stanęła w progu.
Mogłabyś mu chociaż odpisać powiedziała. Martwi się.
Dobrze skłamała Zofia.
Wiedziała, że nie napisze.
***
Z Witkiem była razem osiem lat. Nie byli małżeństwem, on był przeciwny papierom, co mówiło już samo za siebie ale to zrozumiała dopiero pod koniec.
Pierwsze dwa lata były inne. Albo tylko takie się wydawały. Był czuły, zabierał ją do restauracji, do teatru, wyjeżdżali do Włoch i Pragi. Mówił, że jest mądra, że ma dobry gust. A potem wszystko zaczęło zmieniać się powoli, niewyraźnie, jak pęknięcie w starej ścianie.
Zaczęło się od drobiazgów. Raz przyszykowała na jego firmową imprezę zieloną sukienkę, którą uważała za najładniejszą. Spojrzał na nią w przedpokoju: Na pewno? rzucił. Nic więcej. Przebrała się, założyła czarną.
Potem zaczął komentować to, jak gotuje, rozmawia z jego znajomymi, a przede wszystkim ile czasu poświęca pracy i jakie to daje nieduże efekty. To ostatnie mówił z tą tonacją łagodnej wyrozumiałości, która udawała troskę.
Zosiu, wiesz, że konserwacja zabytków to nie jest dziedzina dla ambitnych ludzi. To ślepa uliczka.
Mam ambicję.
No co ty. Uśmiechał się. Jesteś fachowcem. Takim przeciętnym. Nie każdemu trzeba być wybitnym.
Nie wiedziała co odpowiedzieć. Zamilkła, poszła do drugiego pokoju i siedziała, gapiąc się w ścianę, próbując zrozumieć, czemu tak ją bolą słowa człowieka, który wydaje się być dla niej taki dobry.
Nigdy nie krzyczał. Nigdy nie uderzył. Robił coś innego: powoli i systematycznie przekonywał ją, że bez niego nie znaczy nic. Że jej zawód jest bezwartościowy, koleżanki niewarte uwagi, gust prowincjonalny. Że powinna być mu wdzięczna w ogóle za to, że z nią jest.
Gotowała barszcz i zastanawiała się, czy dobrze przyprawiła. Dzwoniła do przyjaciółek, myśląc czy nie za często. Szła na spotkanie służbowe, martwiąc się, czy nie wygląda za pewnie. Ten głos w środku zawsze brzmiał jego tonem.
Do czasu tamtego wieczoru.
Byli u jego przyjaciół, Pawła i Marysi, w pięknym mieszkaniu na Ochocie. Zaczęli rozmawiać o nowym osiedlu. Zofia powiedziała coś o rozwiązaniach projektowych, o nieudanej elewacji. Zwyczajnie, rzeczowo.
Witek spojrzał na nią przez stół i z tą swoją uśmiechniętą miną powiedział:
Zosia zna się na rzeczy, choć, wiesz, są specjaliści praktyczni i teoretyczni. Zosia bardziej teoretyczna. Dawno nic dużego nie robiła.
Na chwilę zrobiło się cicho. Marysia spojrzała na Zofię. Paweł sięgnął po kieliszek.
Zofia się uśmiechnęła.
Dokończyła kolację, wypiła wino, rozmawiała do końca, potem zamówiła taksówkę. Witek w drodze do domu opowiadał jakieś plotki. Patrzyła za okno na nocną Warszawę i myślała tylko o jednym: już nie mogę.
Nie że on jest złym człowiekiem, nie że jest nieszczęśliwa. Po prostu: już nie mogę. Jak ściana, na którą wpadasz i nie ma już przejścia.
Wyszła po trzech miesiącach. Znajdowała mieszkanie, przewoziła rzeczy na dwie raty. Witek był wtedy w delegacji. Zostawiła na stole klucz i kartkę z jednym słowem: Przepraszam.
Potem zastanawiała się, po co to napisała. Nie wiedziała. Po prostu musiała.
***
Listopad na Pradze miał swój klimat. Park obok i wieczorami, gdy wracała z pracy, szła przez niego okrężną drogą, pod starymi drzewami. Liści już nie było, ścieżki wilgotne chlupały pod stopami, ale było cicho, a ten wilgotny zapach mokrej kory i gnijących liści wciągała nosem jak coś potrzebnego do życia.
W domu było zimno. W starych blokach ogrzewanie działało, jak chciało: kaloryfery albo parzyły, albo były zimne. Kran w kuchni przeciekał. Dzwoniła do właściciela, obiecywał hydraulika, ten nigdy nie przychodził.
Kupiła uszczelkę w Castoramie i wymieniła ją sama. Zajęło jej to czterdzieści minut, dwa złamane paznokcie i jedno niefajne słowo, które wymsknęło się, gdy klucz odskoczył i uderzyła łokciem o rurę. Ale potem odkręciła kran nie kapało.
Poczuła coś, co przypominało dumę. Śmieszna rzecz, ale prawdziwa.
Wieczorami pracowała przy kuchennym stole. Rozkładała plany, zapalała lampkę, starą, z zielonym kloszem, kupioną jeszcze na targu na Kole w latach 90. Witek nie cierpiał tej lampki, twierdził, że szpeci wnętrze. W tamtym mieszkaniu chowała ją głęboko. Tu stała na widoku.
Praca przy dworku szła wolno, jak to bywa przy dużych projektach. Najpierw pomiary, potem archiwa, potem analiza uszkodzeń, potem koncepcja. Zofia lubiła ten proces. Albo dom trzymał się, albo nie, cegła była żywa albo martwa, historia prawdziwa lub wydumana.
W archiwum znalazła parę dokumentów o dworku. Okazało się, że w XIX wieku należał do rodziny Kupców Nowakowskich, przeszedł na ich córkę, która prowadziła tam domową szkołę. Po wojnie magazyn. Córka nazywała się Helena. Na jednej z fotografii, do której Zofia dotarła, kobieta koło pięćdziesiątki, prosty grzbiet, twarz z miną, jakby wiedziała coś, czego nie wie fotograf.
Długo wpatrywała się w zdjęcie, po czym wróciła do rysunków.
***
Marcin zapytał kiedyś, jak trafiła do konserwacji.
Siedzieli w jego aucie, dogrzewali silnik przed wyjazdem do archiwum. Za szybą padał pierwszy w tym roku lekki śnieg.
W latach 90. prowadziłam nowe budowy odpowiedziała Zofia. Projektowałam bloki, biurowce. Dobrze płacili, roboty mnóstwo. A potem raz, całkiem przypadkiem, pojechałam znajomą sprawdzić na renowację małego kościoła pod Łowiczem. I już.
Co już?
Zrozumiałam, że chcę to robić. Że to ma sens.
Milczał chwilę.
Rzadkie to powiedział. Żeby człowiek wiedział, co dla niego ważne.
A ty?
Ja nie od razu. Długo tylko odpowiedzialnie robiłem swoje. Aż się zatrzymałem.
Popatrzyła na niego. Wpatrywał się w szybę, gdzie śnieg już przylegał do wycieraczek.
I co potem?
No potem to. Kiwnął gdzieś w dal, na niewidoczny stąd dworek. I mi to odpowiada.
W aucie pachniało skórą i kawą z małego termosu.
Pojechali do archiwum.
***
Witek pojawił się w środę.
Nie spodziewała się go. Zadzwonił wieczorem do drzwi, gdy siedziała przy stole z planami, zajadając jogurt z kubeczka. Zwykły dzwonek, stary, taki jak wszędzie w tej kamienicy.
Otworzyła, myśląc, że to właściciel mieszkania albo sąsiadka.
Stał w swoim kaszmirowym płaszczu, z małym bukietem. Chryzantemy. Nie cierpiała chryzantem. Przez osiem lat nie zapamiętał.
Cześć powiedział.
Zgłupiała na moment, patrzyła na niego przez kilka sekund.
Skąd masz adres?
Kinga powiedziała.
Czyli Kinga zanotowała w myślach na przyszłość.
Czego chcesz? spytała.
Porozmawiać. Uśmiechnął się tym starym uśmiechem. Wpuścisz mnie?
Chwilę się wahała. Potem się cofnęła.
Wszedł. Rozejrzał się. Widziała, jak ogląda mały przedpokój, popękaną tapetę, skrzywiony wieszak, jej buty przy drzwiach.
Mieszkasz tu stwierdził.
Mieszkam.
Zosiu… Chciał wziąć ją za rękę. Cofnęła ją. Przełożył kwiaty do drugiej. Posłuchaj. Wiem, że musiałaś odpocząć. Ale minęło pół roku powinnaś już
Co powinnam?
Starczy tego bycia samą, tej przerwy. Nie wiem, jak to nazwać. Wszedł do kuchni, rzucił okiem na plany rozłożone na stole. Pracujesz?
Pracuję.
Cóż to za projekt?
Renowacja dworku na Grochowie.
No dobrze powiedział z tą pobłażliwością w barwie głosu, którą znała aż za dobrze. To dla ciebie dobre.
Dobre dla mnie i dla miasta. Dworek z XVIII w.
Postawił chryzantemy na stole, na planach. Przesunęła je na bok.
Zosiu odezwał się. Wiesz, co robisz? Mieszkasz tutaj. Gest ręką. W tym.
Wiem, gdzie mieszkam.
Chcę, żebyś wróciła.
Spojrzała na niego. Był przystojny to trzeba mu oddać. Sześćdziesiąt pięć lat, a młodszy z wyglądu, zadbany, wysoki. Płaszcz leżał świetnie.
Po co? spytała.
Wyraźnie się zmieszał. Na to pytanie nie był gotowy.
Jak to po co?
Dlaczego chcesz, bym wróciła? Po co ci to?
Ja zawahał się. Brakuje mi cię.
Czego dokładnie?
Zosiu, co to za pytania.
Zwykła rozmowa. Powiedziałeś, że ci mnie brakuje. Czego? Co konkretnie?
Patrzył na nią z lekkim irytowanym, podszytym cierpliwością wyrazem twarzy, który znała aż za dobrze.
Brakuje mi ciebie. Tak w ogóle. Byliśmy razem osiem lat.
Pamiętam.
I tak po prostu wszystko skończysz?
Osiem lat odchodziłam powoli skrzyżowała ręce na piersi. Była w starym swetrze i dżinsach, zupełnie inna niż znał. Odeszłam ostatecznie, ale wychodziłam przez osiem lat. Ty tego nie zauważyłeś.
Nie rozumiem.
Wiem.
Wyjaśnij.
Wyjaśniałam wiele razy spokojny głos, o dziwo stabilny. Pół roku temu pewnie by płakała lub się plątała. Pamiętasz tamten wieczór u Pawła i Marysi?
Jaki wieczór?
Powiedziałeś, że jestem teoretykiem. Że dawno nie robiłam nic dużego. Przy nich.
Zamyślił się.
Żartowałem. Nie pamiętam, ale pewnie żartowałem.
Może i tak. Ale takich żartów było dużo. Wszystkie pamiętam.
Jesteś przewrażliwiona.
Może.
To nie było poniżenie.
Może nie. Ale mnie bolało.
Przez drobiazgi.
Przez osiem lat takich drobiazgów.
Zamilkł. Rozejrzał się po kuchni, spojrzał na szklankę i lampkę.
I co, to jest szczęście? Serio?
Zofia zastanowiła się nie dla niego, dla siebie.
Bywa różnie odpowiedziała szczerze. Czasem trudno. Czasem samotnie. Kaloryfery słabo grzeją. Ale wolę to niż tamto.
To złudzenie.
Może i tak. Ale moje.
Wziął płaszcz, spojrzał na nią. Poczuła, że coś w nim się poruszyło coś szczerego, nie biznesowego.
Nie jestem ci obcy.
Nie odparła. Ale już nie jestem twoja. Idź do domu, Witek.
Stał jeszcze chwilę. Wyszło. Zamknęła drzwi. Zofia stała w przedpokoju, patrząc na stare drzwi z wizjerem, po czym wróciła do kuchni. Włożyła kwiaty do słoika, nalała wody. Szkoda wyrzucić. To jednak kwiaty.
Wróciła do pracy.
Tramwaj znów zagrzechotał pod oknem, raz, drugi, potem ucichł.
Zorientowała się, że już go nie słyszy jako hałas.
***
Prezentacja koncepcji była zaplanowana na drugą połowę grudnia. To był dopiero wstęp, inwestor chciał zobaczyć ogólną wizję: co zachować, co odbudować, a co zrobić od nowa i dlaczego. Zofia podeszła do tego poważnie. Marcin też. Wieczorami dzwonili, uzgadniali szczegóły, czasem się spierali.
Raz poszło o strop w piwnicy spierali się czterdzieści minut, aż zorientowali się, że oboje mają rację, tylko z dwóch punktów widzenia: ona myślała o wyglądzie, on o stabilności.
Jesteś twarda rzucił potem, bez wyrzutu.
W pracy.
W pracy to akurat dobrze.
To było wszystko. Nie ciągnął tematu.
Odłożyła słuchawkę i zauważyła, że się uśmiecha.
***
Trzy dni przed prezentacją zadzwoniła Kinga. Nie rano wieczorem.
Mamo zaczęła zupełnie innym głosem niż przez miesiące. Mogę wpaść?
Wpadnij.
Kinga pojawiła się z winem i miną kogoś, kto podjął ważną decyzję, ale nie wie, jak ją wyrazić. Bardzo przypominała Zofię z czasów młodości te same kości policzkowe, te same dłonie. Trzydzieści dwa lata, projektantka, mieszkała z chłopakiem na Saskiej Kępie.
Siedziały w kuchni. Zofia przelała wino do zwykłych szklaneczek, bo kieliszek miała jeden, dla gości, a Kinga powiedziała, że tak jest OK.
Odzywał się po wizycie? zapytała Kinga.
Nie. Czasem SMS-y wysyła.
Co pisze?
Różnie. Nie zawsze odpowiadam.
Kinga obracała szklankę w dłoniach.
Mamo, to ja mu podałam adres. Nie masz pretensji?
Nie.
Chyba… Chciałam, żebyście pogadali i…
Pogadaliśmy.
I…?
I nic. Poszedł do domu.
Kinga milczała. Potem, patrząc w szklankę, rzuciła:
Mamo, cały czas byłam po jego stronie. Rozumiesz?
Rozumiem.
Wydawał mi się taki zagubiony, samotny. Mówiłam sobie, że ty przesadzasz, a powinnaś wrócić do normalności.
Umie być taki.
Właśnie. Kinga spojrzała na nią szczerze, pierwszy raz od miesięcy, bez cienia irytacji. Było ci bardzo źle?
Bardzo.
Czemu mi nie mówiłaś?
Zofia zastanowiła się.
Chyba sama nie potrafiłam nazwać tego słowami. Jak cię nikt nie bije, nie zdradza, nie wyrzuca z domu, trudno to wyjaśnić. Zwłaszcza córce, która widziała go rzadko i zawsze z najlepszej strony.
Kinga podeszła, objęła ją nagle, mocno. Zofia przez chwilę nie wiedziała, jak zareagować, potem objęła ją z powrotem. Głowa Kingi pachniała szamponem. Tym samym, którego używała od dzieciństwa.
Mamo, nie jesteś głupia szepnęła Kinga. Ciocia Mirka się myli.
Zofia się roześmiała, cicho.
Czasem dobrze to usłyszeć.
Dopiły wino. Kinga oglądała plany i pytała o dworek. Zofia opowiadała, pokazywała zdjęcie Heleny Nowakowskiej. Podobna do ciebie stwierdziła Kinga. Zofia jeszcze raz spojrzała na zdjęcie może rzeczywiście.
Kinga wyszła o wpół do dwunastej. Obiecała, że przyjedzie w następną sobotę.
Zofia pozmywała. Schowała plany. Stanęła przy oknie.
Tramwaje już nie jeździły było za późno. Podwórko w dole siniało od światła latarni. W oknie naprzeciw kręciła się jakaś postać.
Pomyślała, że powinna zadzwonić do Marcina, dopytać o strop. Ale było późno, postanowiła zrobić to rano.
***
Prezentacja odbyła się w sali konferencyjnej firmy projektowej. Inwestor poważny, z zespołem prawników i doradcą do spraw konserwacji, który zadawał bardzo trudne pytania. Zofia odpowiadała, Marcin uzupełniał kwestie techniczne. Raz padło pytanie o terminy wymiany belek odpowiedziała uczciwie: jeśli drewno dotrze na czas, zmieścimy się w grafiku, jeśli nie opóźnienie do trzech tygodni. Doradca się zmarszczył. Lepiej powiem szczerze teraz, niż tłumaczyć się później dodała.
Doradca kiwnął głową. To chyba spodobało się najbardziej.
Potem stali w korytarzu. Marcin trzymał teczkę z wydrukami.
Myślę, że zaakceptują powiedział.
Ja też tak myślę.
Spojrzał na nią. W korytarzu tłum, obcy ludzie z teczkami przechodzą obok.
Masz ochotę coś zjeść? spytał. Obok jest dobre miejsce. Można uczcić.
Spojrzała na niego.
Chętnie uśmiechnęła się.
Szli wieczorną Warszawą, przez Grochów, gdzie paliły się latarnie i leżał śnieg na parapetach. Marcin szedł obok, z pochyloną po swojemu głową. Nie rozmawiali o niczym ważnym o belkach, o doradcy, o tym, że w grudniu tak szybko robi się ciemno.
Kawiarnia była mała, cicha, z ciężkimi zasłonami i drewnianymi stołami. Zamówili coś na ciepło i po lampce wina. Rozmawiali długo, nie tylko o pracy o mieście, jak się zmienia, o książkach. Zofia zauważyła, że nie patrzy na zegarek.
Gdy wychodzili, Marcin przytrzymał jej płaszcz. Taki prosty gest. Nie przywiązała do niego wagi. A może jednak, ale nie z pośpiechem.
Na ulicy powiedział:
Dobrze, że pracujemy razem.
Odpowiedziała:
Ja też tak myślę.
Roze szli się do swoich stacji metra.
