Oddaliśmy babcię do domu opieki — Ty mi nawet nie zaczynaj, Aliska, lepiej nie wymawiaj tego na głos! — Klementyna Stanisławowna z rozmachem odsunęła od siebie talerz z owsianką. — Chcesz mnie oddać do jakiegoś przytułku państwowego? Żeby mi tam zastrzyki robili byle czym i poduszką mnie przykrywali, żebym nie krzyczała? Nie doczekasz się! Ala wzięła głęboki oddech, starając się nie patrzeć na drżące ręce babci. — Babciu, jaki znowu przytułek? To prywatny dom spokojnej starości. Jest las obok, pielęgniarki na miejscu całą dobę. Będziesz miała towarzystwo, ogromny telewizor. A tutaj całe dnie sama siedzisz, jak tata jest w pracy. — Znam ja te „towarzystwa” — wycharczała staruszka, wygodniej układając się na poduszkach. — Oskubią do cna, mieszkanie zabiorą, a mnie pod most! Powiedz Pawłowi, że matka żywa z tego mieszkania nie wyjdzie. Niech sam się mną zajmie. Jest synem czy nie? Ja go wychowywałam, po nocach nie spałam, gdy chorował na odrę. Teraz jego kolej. — Tata na dwóch etatach tyr, żeby kupić ci leki! Ma pięćdziesiąt trzy lata, ciśnienie mu skacze, przez trzy lata nie był w kinie, nie mówiąc o urlopie! — Nic mu nie będzie, — ucięła Klementyna Stanisławowna, zaciśnięciem ust podkreślając stanowczość. — Jeszcze młody, da sobie radę. A ty zamilcz, dzieciak nie będzie pouczać matki. Idź, sprzątnij kaszę. Zabrudzili tu wszystko! Ala wyszła do przedpokoju i głośno wypuściła powietrze. Jak z nią rozmawiać?! Ojciec wrócił do mieszkania po siódmej wieczorem. Nie zdjął od razu butów, usiadł na pufie w korytarzu i przez kilka minut patrzył w jeden punkt. — Tato, wszystko w porządku? — Ala podeszła, zabierając mu ciężką torbę z zakupami. — Dobrze, Ala. W magazynie sajgon, roczna inwentaryzacja idzie. Jak babcia? — Jak zwykle. Znowu awantura o dom opieki. Mówi, że chcemy ją zgubić. Tato, tak nie może być. Przejrzałam wydatki za ten miesiąc — na jedzenie zostaje nam trzy tysiące. A ja muszę jeszcze za akademik zapłacić, podręczniki kupić. — Poradzimy sobie — Paweł wstał ciężko, zdjął buty. — Podłapałem dodatkową robotę. Nocki na ochronie co drugi dzień. — Zwariowałeś? Kiedy będziesz spał? Przewrócisz się gdzieś! Paweł nie odpowiedział. Poszedł do kuchni, nalał wody do rondelka i postawił na gazie. — Jadła dzisiaj? — Połowę wylała na łóżko. Pościel zmieniałam. — Dobrze. Idź się ucz, sesja za pasem. Ja się teraz nią zajmę. Ala patrzyła, jak ojciec, lekko utykając, idzie do pokoju babci. Bardzo mu współczuła. Widziała, jak z dawniej żwawego i pogodnego faceta staje się cieniem człowieka. Zniknął humor, zniknęła chęć życia. *** Po tygodniu było jeszcze gorzej — wrócił jeszcze później. Słaniał się. Ala od razu to zauważyła. — Tato? Źle ci? — Wszystko w porządku, Ala. Zawirowało mi się w metrze. Duszno tam. — Siadaj, zaraz zmierzymy ciśnienie. 180 na 110. Ala w milczeniu podała mu tabletki. — Jutro masz wolne. Lekarza wezwiesz do domu. — Nie mogę, — skrzywił się ojciec. — Jutro kontrola, jak mnie nie będzie, zabiorą premię. A za babcine mieszkanie podnieśli nam podatek. — Sprzedaj to mieszkanie, tato! — wyszeptała, żeby babcia nie usłyszała. — Sprzedaj tę kawalerkę pod Warszawą. Sześćset tysięcy — to dla nas ogromne pieniądze. Spłacimy długi, zatrudnimy porządną opiekunkę. Ojciec westchnął: — Mama nie chce. — Tato, nie była tam pięć lat! Po co jej mieszkanie, skoro leży przykuta do łóżka? Nie zdążył odpowiedzieć — zza ściany rozległo się stukanie. Klementyna Stanisławowna stukała kubkiem o szafkę, domagając się uwagi. — Paweł! Paweł, chodź tu! Z kim szeptasz? Znowu obgadujecie mnie? — dobiegł chrapliwy głos babci. Paweł westchnął, wypił tabletkę i poszedł na wezwanie. *** Sześć lat temu ojciec miał kobietę. Ela — dobra, spokojna, czasem wpadała z ciastem, z tatą planowali wyjazdy pod Warszawę. Wszystko się skończyło, gdy babcia zachorowała. Ela próbowała pomagać, ale teściowa zrobiła jej z życia piekło. — Przyszła na gotowe! Mojego synka okradać! — wrzeszczała na cały dom, udając zawały, gdy tylko Paweł chciał iść na randkę. — Won mi stąd, wyganiać takie trzeba! Ela w końcu odeszła, a ojciec nawet nie próbował jej zatrzymać. Telefon zadzwonił wieczorem, gdy Ala szykowała się do egzaminu. Ojca wciąż nie było. — Halo? — To do Pawła Stanisławowicza? — zapytał męski głos. — Nie, tu jego córka. Co się stało? — Dziewczyno, tu kadry. Twój ojciec zemdlał na zebraniu. Jest w szpitalu, notuj adres. Ala gorączkowo zapisała adres na marginesie notatek. Nie zdążyła odłożyć słuchawki, gdy babcia krzyknęła z pokoju. — Alka! Kto tam dzwoni? Paweł gdzie? Niech mi przyniesie herbaty, pić mi się chce! Ala weszła do pokoju. Babcia leżała otoczona poduszkami, z miną pełną niezadowolenia. — Tata jest w szpitalu — powiedziała krótko Ala. — Jak to w szpitalu? — Klementyna Stanisławowna na chwilę zamilkła, po czym dodała: — Widzisz, doprowadziliście mnie! Wczoraj na mnie krzyczał, Bóg go za to ukarał. Nie szanujecie mnie! Kto mnie teraz nakarmi? Wstawiaj wodę na herbatę. Ala wyszła z pokoju. Trzy dni kursowała między szpitalem a domem. Ojcu stwierdzono kryzys nadciśnieniowy przez silne wyczerpanie psychiczne. Lekarze zabronili mu nawet wstawać. — Ala, jak mama? — spytał, gdy przyszła do niego na oddział. — Dobrze, tato. Sąsiadka pomaga. Myśl o sobie. Musisz leżeć co najmniej dwa tygodnie. — Jakie dwa tygodnie… Zwolnią mnie… Pieniędzy… — Śpij — poprawiła mu kołdrę. — Ja wszystko załatwię. Obiecuję. Czwartego dnia, gdy wróciła do domu, babcia przywitała ją gradem żalów. — Gdzie się szlajasz? Brudna tu leżę, Paweł sobie w szpitalu wypoczywa, a ja tu gniję! Ala zacisnęła pięści i spokojnie powiedziała: — Babciu, posłuchaj uważnie. Tata jest w ciężkim stanie, może dostać wylewu, jeśli jeszcze raz się tak zestresuje. — Głupoty wygadujesz! — prychnęła staruszka. — Silny jest, po ojcu ma to. Obracaj mnie, bok mnie boli. — Nie — Ala usiadła na stołku. — Nie będę cię obracać. Ani karmić. Babcia wytrzeszczyła oczy. — Co ty opowiadasz?! Zwariowałaś?! — Nie mamy pieniędzy. W ogóle. Tata nie pracuje, nie dostanie premii. Twojej emerytury nie starcza nawet na pampersy i leki na ciśnienie. — Kłamiesz! Paweł ma na pewno jakąś skrytkę! — Nie ma żadnej skrytki. Wszystko poszło na twoje badania w zeszłym miesiącu. Mamy wybór: teraz podpisujesz sprzedaż mieszkania w podwarszawskiej miejscowości, albo jutro dzwonię po opiekę społeczną i zabierają cię do państwowego domu opieki. Bezpłatnego. — Nie waż się! — wrzasnęła babcia. — Ja matka! Ja tu rządzę! — Czym rządzisz? Wykańczasz własnego syna. Nie obchodzi cię, że może nie wrócić ze szpitala. Liczy się tylko miękki koc i wygoda. Dzwoniłam dzisiaj do tego domu opieki, o którym rozmawialiśmy. Zwolniło się miejsce, pieniądze ze sprzedaży mieszkania pójdą na opłatę. Tam jest świetna opieka. — Nie pojadę! — babcia się rozkaszlała. — To głoduj. Nie mam pieniędzy na jedzenie dla ciebie. Jutro idę na dyżur, wrócę późno. Masz butelkę wody na szafce. Decyduj. Ala wyszła i zamknęła drzwi. Roztrzęsiona. Nigdy nie była okrutna, ale teraz wiedziała, że jeśli sytuacji nie złamie, straci ojca. A babcia… babcia przeżyje wszystkich, jeśli jej pozwoli wyssać z rodziny ostatnie siły. Noc minęła w ciszy. Ala nie wchodziła nawet do pokoju, choć słyszała, jak babcia wzywa albo płacze, albo złorzeczy. Weszła dopiero rano. — Daj pić… — wymamrotała staruszka. Ala podała jej kubek. — No i co? Podpisujesz? Notariusz przyjedzie o dwunastej. — Sępy jedne… — wyszeptała babcia, bez dawnej złości. — Chcecie mi wszystko zabrać… Dobra. Rób papierki. Tylko powiedz Pawłowi… Powiedz, żeby przychodził. — Będzie przychodził. Jak tylko odzyska siły. Ja też będę. Obiecuję. *** Paweł siedział na ławce w parku domu spokojnej starości. Wyglądał dobrze — trochę przytył, pojawiły się rumieńce. Obok, na wózku inwalidzkim, siedziała jego mama — czysta, w nowym ciepłym szalu, skupiona na jedzeniu jabłka. — Paweł? Paweł — zawołała ona. — Tak, mamo? — Dzwoniłeś do Eli? Pogodziliście się? Paweł spojrzał z zaskoczeniem. — Tak, dzwoniłem. Ma przyjechać w sobotę. — No i dobrze — babcia odwróciła się do rabaty. — Niech przyjedzie. Tutaj jest pielęgniarka, Lenka, taka gderliwa, ciągle mi zwraca uwagę. Niech twoja Ela zobaczy, jak się ze mną obchodzą. Ale, Paweł, pamiętaj, nie krzywdź jej! Niefajnie, jak mężczyzna kobietę doprowadza do łez. Twój ojciec… Paweł uśmiechnął się i ścisnął jej dłoń. Aleją biegła Ala, już z daleka machała ręką i się cieszyła. — Tato! Babciu! — zawołała. — Dostałam grant! I podwyżkę w pracy! Paweł wstał i rozłożył szeroko ramiona. Klementyna Stanisławowna patrzyła na nich spod oka. Wciąż uważała, że niesprawiedliwie wypędzili ją z własnego mieszkania, ale już nie narzekała głośno. Gdy podeszła opiekunka i zaprosiła na masaż, babcia tylko z godnością kiwnęła głową. — Chodźmy, dziecko. Tylko delikatnie, jestem krucha. Ostatnio masażysta aż mi nogę ścisnął… Powiedz mu, żeby uważał. Bo jak niedźwiedź, naprawdę… Opiekunka odprowadziła wózek, Ala objęła ojca, i długo patrzyli razem na wysokie sosny. Po raz pierwszy od dawna, cała trójka była naprawdę szczęśliwa. *** Klementyna Stanisławowna doczekała prawnuka — Ala skończyła studia, wyszła za mąż za porządnego faceta, urodziła syna. Paweł ożenił się z Elą, drugą synową babcia zaakceptowała, relacje z nią były serdeczne; Ela zapomniała wszystkie przykrości, których doznała na początku od teściowej. Babcia odeszła cicho, we śnie, nie nosząc już urazy ani do wnuczki, ani do syna.