– No i widzisz! – zawołał Szymek. – Wszystko się zgadza! Ostatnie słowo zawsze należy do mężczyzny Rano do państwa Jankowskich przyjechał z Warszawy dorosły wnuk, na którego weselu niedawno byli gośćmi. Szymek przyjechał po ziemniaki, bo od zawsze pomagał ukochanym dziadkom sadzić i wykopywać ziemniaki na działce. – No powiedz, Szymek, jak ci się żyje z twoją Sylwią? – zapytała babcia, krzątając się przy kuchence. – Różnie bywa, babciu… – odpowiedział niechętnie wnuk. – Różnie… – Zaczekaj, zaczekaj – zaniepokoił się dziadek Jan. – Różnie? Kłócicie się już, czy co? – Na razie się niby nie kłócimy. Próbujemy ustalić, kto rządzi w domu – przyznał się wnuk. – O rety… – roześmiała się babcia przy kuchni. – Toż to wiadomo od początku. – No właśnie – dodał dziadek. – Wiadomo, że główną w rodzinie była i będzie zawsze żona. – Phi… – rozległo się z kuchni. – Dziadku, żartujesz, prawda? – zdziwił się wnuk. – Ani trochę – stwierdził Jan stanowczo. – Jeśli nie wierzysz, zapytaj babcię. No powiedz, Katarzyno, czyje u nas zawsze ostatnie słowo? – Przestań już te głupoty wygadywać – babcia uśmiechnęła się ciepło. – No powiedz – nalegał Jan. – Kto podejmuje ostateczne decyzje, ty czy ja? – No… ja… – Jak to? – zdziwił się wnuk. – Nigdy tego nie zauważyłem w tym domu. A ja uważam, że w domu rządzić powinien mężczyzna. – Daj spokój, Szymek – znów roześmiał się dziadek. – W prawdziwej rodzinie jest inaczej. Zaraz ci opowiem parę historii i sam zrozumiesz. Historia – Zaczęło się – mruknęła babcia z niechęcią. – Teraz pewnie będzie opowieść o motocyklu. – O jakim motocyklu? – zdziwił się wnuk. – O tym, co od lat rdzewieje w szopie – potwierdził żywo dziadek. – Niedługo stuknie mu sto lat. Wiesz, jak babcia mnie zmusiła, żebym go kupił? – Babcia?! Zmusiła? – Tak, sama mi dała na niego pieniądze, ze swoich oszczędności. Ale najpierw była inna historia… Zarobiłem trochę i akurat wystarczało na motocykl z wózkiem. Mówię do babci – do twojej babci Katarzyny – chcę kupić motocykl z wózkiem, żeby wozić ziemniaki z pola do domu. Kiedyś działki były daleko. Babcia się uparła – lepiej kupmy kolorowy telewizor, a kiedyś były bardzo drogie. Ziemniaki, mówi, zawsze woziłeś rowerem, to i dalej możesz. Worek na ramę i w drogę. Dobrze, mówię, twoje słowo ostatnie. Kupiliśmy telewizor. – A motocykl? – nie zrozumiał wnuk. – Motocykl też potem kupiliśmy… – westchnęła babcia. – Ale dopiero później. Dziadek nadwyrężył wtedy kręgosłup i całą ziemniaczaną robotę musiałam zrobić sama. Dopiero jak na jesień sprzedaliśmy świniaki, dałam mu wszystkie pieniądze i powiedziałam: jedź do miasta i kup ten motocykl. – A następnej jesieni pojawiły się znowu pieniądze – dodał dziadek. – Mówię: trzeba postawić nową saunę na działce, bo stara dach straciła, zaraz się zawali. Babcia znów – lepiej kupmy meble, żeby było jak u ludzi. No dobrze, znowu jej słowo ostatnie – kupiliśmy meble. – A wiosną sauna się zawaliła po ciężkiej zimie – dokończyła babcia. – Od tamtej pory postanowiłam, że skoro dziadek mówi, tak będzie. – No i widzisz! – zawołał Szymek. – Wszystko się zgadza! Ostatnie słowo zawsze powinno należeć do mężczyzny. – Ależ nie, Szymek, nie zrozumiałeś – zaśmiał się dziadek. – Ja zawsze przed czymś ważnym podchodzę do babci i pytam: chcę zrobić to czy tamto, zgadzasz się? I potem – jak ona zdecyduje, tak będzie. – A ja od tych historii zawsze mówię: jak uważasz, tak zrób. – Więc, Szymku, ostatnie słowo w rodzinie powinno należeć do żony – podsumował dziadek. – Zrozumiałeś? Szymek zamyślił się, potem wybuchnął śmiechem. Potem znów posmutniał, a po chwili rozjaśniał się na twarzy. – No to już wiem, dziadku, co zrobię. Wrócę do domu i powiem: „Dobrze, Sylwia, pojedziemy na wakacje nad polskie morze, tak jak chcesz. A samochód na razie niech poczeka w warsztacie. Jak się popsuje, to trudno – przez całą zimę będziemy jeździć do pracy autobusem. Po prostu wcześniej będziemy musieli wstawać, to nic takiego…” Dobrze myślę, dziadku? – Najlepsza decyzja! – przytaknął wesoło dziadek. – Zobaczysz, po roku czy dwóch wszystko w domu się ułoży. A żona w rodzinie powinna być najważniejsza. Wtedy chłop spokojniejszy. Wiem coś o tym…

No i proszę! zawołał Szymek. Tak powinno być! Ostatnie słowo zawsze należy do mężczyzny!

Od rana u Malinowskich pojawił się dorosły wnuk, na którego weselu niedawno byli. Szymek przyjechał po ziemniaki, bo zawsze pomagał swoim ukochanym dziadkom je sadzić i wykopywać.

No powiedz, Szymku, jak ci się żyje z twoją Jagodą? zapytała szybko babcia, krzątając się przy kuchni kaflowej.

Oj, bywa różnie, babciu mruknął wnuk niechętnie. Różnie

Czekaj, czekaj zaniepokoił się dziadek Jan. Co to znaczy różnie? Kłócicie się już, czy jak?

No na razie się nie kłócimy. Staramy się ustalić, kto w domu rządzi przyznał wnuk.

Jezusiczku babcia sapnęła półgłosem ze śmiechem, stojąc nad garnkiem. Znaleźliście sobie z czym się spierać. Przecież wszystko powinno być jasne.

Jasne, że od zawsze najważniejsza w rodzinie była i jest tylko żona zaśmiał się dziadek.

No, no dobiegło raz jeszcze znad kuchni.

Dziadku, serio? Wnuk spojrzał zdumiony na dziadka. Żartujesz, czy jak?

Ani trochę nie żartuję odparł Jan. Jak nie wierzysz, zapytaj babcię. No Haniu, powiedz, czyje w naszym domu jest zazwyczaj ostatnie słowo?

Skończ już te głupstwa odrzekła serdecznie babcia.

Nie, powiedz naciskał Jan. Kto w naszym domu decyzje podejmuje ty czy ja?

No ja

Jak to? zdumiał się wnuk. Jakoś nigdy tego nie zauważyłem. Zawsze uważałem, że to mężczyzna powinien być głową rodziny.

Daj spokój, Szymku zaśmiał się ponownie dziadek. W porządnej rodzinie wygląda to zupełnie inaczej, niż myślisz. Zaraz ci kilka historii opowiem, to sam zrozumiesz.

Historia

Zaczyna się burknęła niezadowolona babcia. Teraz pewnie o motocyklu opowie.

O jakim motocyklu? zdziwił się Szymek.

O tym, który rdzewieje w szopie ochoczo potwierdził dziadek. Ma już chyba z pół wieku. Wiesz, jak babcia mnie zmusiła, żebym go kupił?

Babcia? Zmusiła?

Ano tak. Sama dała mi pieniądze, swoje odłożone. Ale zacznę od początku.

Kiedyś zarobiłem trochę grosza, akurat by starczyło na motocykl z wózkiem bocznym. Mówię do Hani twojej babci: “Chcę kupić motocykl”. Z przyczepką, żeby ziemniaki z pola przewozić do domu. Dawniej działki z ziemniakami mieliśmy za wsią.

I babcia się uparła. Mówi: “Lepszy by był kolorowy telewizor, drogie wtedy były”. Ziemniaki, mówi, zawsze przywoziłeś rowerem, no to przywoź dalej.

Worek na ramę, i do domu. No to mówię: “Twoje słowo ostatnie”. Kupiliśmy telewizor.

A motocykl? nie zrozumiał wnuk.

Motocykl też w końcu kupiliśmy westchnęła babcia. Ale później. Najpierw dziadek się nadwyrężył z kręgosłupem, i musiałam sama niemal całą ziemniaczaną robotę ogarnąć.

A gdy zimą świnie sprzedaliśmy na mięso, oddałam mu całą kasę i mówię: “Jedź do miasta po ten motocykl z wózkiem”.

A następnej jesieni znowu mieliśmy trochę złotych ciągnął dziadek. Proponuję: za te pieniądze trzeba postawić nową saunę, bo stara, co po rodzicach, dach miała do niczego, ściany też słabe. A babcia znowu swoje że może lepiej meble nowe. Żeby w mieszkaniu jak u ludzi było. No więc znowu: “Twoje słowo ostatnie”. Kupiło się meble.

A na wiosnę cała sauna nam się zawaliła dokończyła historię babcia. Śniegu była masa. Dach nie wytrzymał Od tamtej pory zawsze decyduję, że jak Janek powie, tak już będzie.

No i masz zawołał Szymek. Tak ma być! Ostatnie słowo należy się mężczyźnie.

Ale nie, Szymku, nie zrozumiałeś roześmiał się dziadek. Bo ja zanim cokolwiek zacznę, podchodzę i mówię: “Chcę przewalić piec. Zgadzasz się?”. A potem jak żona powie, tak robię.

Ja po tych przejściach zawsze mówię: “Jak uważasz, tak będzie najlepiej”.

Więc Szymku, powtarzam, ostatecznie ostatnie słowo należy się żonie podsumował starszy pan. Rozumiesz mnie?

Szymek przez chwilę myślał, aż zaczął się śmiać. Po czym spoważniał, a potem znowu rozpromienił mu się wyraz twarzy.

Teraz już rozumiem, dziadku. Wrócę do domu i powiem: “Dobrze, Jagoda, pojedźmy na urlop do Zakopanego, tak jak chcesz. A samochód niech chwilę poczeka z naprawą. Automat zaczyna szwankować, trzeba będzie wymienić.

Jak auto padnie trudno. Będziemy przez całą zimę dojeżdżać do pracy autobusami. Po prostu trzeba będzie wstać godzinę wcześniej, to nic strasznego”. Dobrze myślę, dziadku?

Idealnie, Szymku pokiwał radośnie głową dziadek. Za rok czy dwa, wszystko się ułoży i znajdziecie wspólne rozwiązania.

A żona zawsze powinna w rodzinie mieć głos decydujący. To i mężczyzna ma spokojniejsze życie. Wiem, bo sam przez to przeszedłemSzymek jeszcze przez chwilę ważył w ręku ziemniaki i patrzył na roziskrzoną od śmiechu twarz dziadka, rozbawioną babcię, dom pełen ciepła, w którym każde słowo rozbrzmiewało troską, nawet to ostatnie.

Wiecie co? rzucił nagle z nieoczekiwaną werwą. Może i dobrze, że wróciłem po te ziemniaki. Już wiem, jak u nas będzie: jak Jagoda zdecyduje, to ja od razu się zgodzę, ale będę miał pewność, że wybrała najlepiej dla nas obu.

Babcia aż zatrzymała się w pół kroku, odwróciła do wnuka i szeroko się uśmiechnęła. I właśnie o to chodzi, Szymku. Tak się buduje dom.

Za oknem słońce wspięło się wyżej, podwórze pachniało świeżą trawą i ziemią. Rodzina jeszcze długo siedziała razem w kuchni, parzył się kompot ze śliwek, a babcia gderała pod nosem na przyschnięty bluszcz na płocie. W tej zwyczajnej, cichej codzienności Szymek poczuł, że nosi w sobie ten dom i jego najważniejszą lekcję: że mądre serce i ostatnie słowo to często jedno i to samo.

Kiedy odjeżdżał, machając przez okno starego opla, babcia wypowiedziała swoje ostatnie słowo:

Pamiętaj, chłopcze: szczęście to nie wygrać rację, tylko być razem.

I właśnie z tym uśmiechem wracał do domu, gotów oddać Jagodzie nie tylko urlop, ale i ostatnie słowo bo wiedział już, że właśnie w tym kryje się cała siła rodziny.