Nie swoje szczęście Anna pracowała w swoim ogródku – w tym roku wiosna przyszła wyjątkowo wcześnie, to dopiero koniec marca, a już cały śnieg stopniał. Wiadomo, zima pewnie jeszcze wróci, ale na razie słońce przygrzewało tak przyjemnie, że Anna wyszła na dwór, żeby coś porobić: podeprzeć przewrócone ogrodzenie, naprawić drewutnię. Myślała, że trzeba będzie kupić kurki i prosiaka, a może jeszcze psa i kota. „Dość, już się nachodziłam,” – uśmiechnęła się do swoich myśli. Chciało się jej już szybciej zaorać ogród, zająć się grządkami i poczuć zapach rodzinnej ziemi, jak za dzieciaka, biegać boso po świeżo przekopanym polu, zanurzając się w wilgotnej, ciepłej, miękkiej jak puch ziemi. – „Jeszcze pożyjemy…” – powiedziała Anna na głos do kogoś nieobecnego. – Dzień dobry. Anna aż podskoczyła; przy furtce stała dziewczynka, nastolatka, malutka jeszcze. W szarym płaszczyku, takie Anna dobrze zna – rozdają je w tutejszych technikach – cienkich bucikach i cielistych rajstopach, nie na pogodę, za wcześnie jeszcze paradować w takich pończochach, pomyślała Anna. Dziewczyna przytupywała chudymi nogami. – Dzień dobry – rzuciła chłodno Anna. – Przepraszam, mogę skorzystać u pani z toalety? – Oho, no idź. Prosto i za róg. Anna z zaciekawieniem obserwowała biegnącą dziewczynę. – Dziękuję, uratowała mnie pani. Szukam mieszkania – nie wynajmuje pani może pokoju? – Nie miałam zamiaru, a po co ci? – Chciałam wynająć pokój. Nie chcę mieszkać w internacie – piją, palą, chłopaki się szwendają. – Tak? A ile masz na wynajem? – Pięć złotych… więcej nie mam. – No to, wchodź do domu, śmiało. – A mogę jeszcze raz do łazienki? – Biegnij… – Jak masz na imię? – zapytała, wpuszczając dziewczynę do domu. – Ola – pisnęła cicho. – Ola? No dobrze. Po co przyszłaś, Ola? – Anna spojrzała prosto w dziewczynę. – Ja… chciałam pokój… – Nie kłam mi, Ola. Po co przyszłaś, pytam się? – A mogę do toalety… – Co z tobą? Dziewczyno… – Nie wiem – mówiła przez łzy – nie mam już siły wytrzymać… – No, biegnij… Anna poszła za nią. – Biegasz do toalety? Po co tak? – Nie, tylko siku, wszystko mnie boli… – Poradzimy sobie. A teraz mów, po co przyszłaś. Milczy, zbiera siły. – No? Słucham. Jeśli przyszłaś kraść, nic nie znajdziesz. Mów, kto cię nasłał? – Nikt, sama przyszłam. Pani… Anna Samojłowa, tak? – Tak, to ja… – Nie poznała mnie pani… mamo? To ja, Ola… twoja córka. Anna siedziała z wyprostowanymi plecami, na jej ogorzałej od wiatrów twarzy nie poruszył się żaden mięsień. – Ola… – wymówiła cicho kobieta – córeczka… Olunia… – Tak, mamusiu… to ja… W domu dziecka nie chcieli mi dać twojego adresu, wyobrażasz sobie? Mówili, że nie wolno, mamusiu. Ale przekonałam nauczycielkę, Anastasję Sergiejewną, ona mi pomogła, zrobiliśmy zapytanie, poznaliśmy twoje imię, nazwisko i potem adres… i oto jestem… Anna nie poruszała się, po jej policzkach płynęły łzy. – Ola, Olunia… córeczko… – Mamusia, mamusiu! – krzyknęła dziewczyna, rzucając się jej na szyję. – Jak długo cię szukałam! Listy pisałam, a oni się śmiali, mówili, że mnie oddałaś jak rzecz… Ale ja wierzyłam, mamusiu… wierzyłam… Anna z nieśmiałością objęła płaczącą dziewczynę, jej ogorzałe, spracowane dłonie chwytały się za grubą, dzierganą sweterkiem Olinki, córeczki… Oluni… Siedzą przytulone – nie trzeba słów, wszystko jest jasne. To dopiero potem, Anna – przypomniawszy sobie, co uczyła ją babcia i co wyniosła z własnego doświadczenia – biegała wokół, grzała wodę, parzyła koper, tuliła Olunię, córeczkę, sens życia. Jest po co żyć, jest… To On zesłał, On się ulitował… Ogród, prosiaczek, płaszczyk trzeba będzie uszyć. Są jeszcze drobne oszczędności. Myślała, że już koniec, że pora umierać, a tu przyszła córeczka, Olunia… *** – Mamusiu… – Tak? – Mamusia… – No mów, przytulanko. Ola wzięła ze stołu pieróg upieczony przez mamę; policzki jej się zaokrągliły, mama ubrała swoje dziecko jak laleczkę, i sama jakby odmłodniała. – Mamusiuuu – No co tam, powiedz. – Mamusiu, zakochałam się – O rany… – Tak. Mamusiu, on jest taki wspaniały. Nazywa się Janek, chce cię poznać… – Ja… nie wiem… A sama w duchu pomyślała, że to już koniec tych szczęśliwych dni – dał i zabiera. – Mamusia, co się stało? – Nic, córeczko, nic, skarbie. Tak szybko dorosłaś… nawet nie zdążyłam się tobą nacieszyć, wybacz mi, Olunia… *** Zajęte było szczęście Anny, szczęście córki, szczęście rodziny – miłość, dzieci, dom. Janek szybko zaskarbił sobie sympatię Anny – na taki „za grzech nie wydać córki,” pomyślała. Ciężkie były czasy, jedni nie mieli co jeść, inni psy lepiej karmili niż ludzi. Anna, Ola i Janek nie klepali biedy – Anna umiała szyć, choć fabrykę zamknęli, zatrudniła się w spółdzielni, ubrała Olę we „firmowe,” mężowi też się szyło i powodziło. Janek nie usiedzi: wymienił płot, poprawił chatę, zbudował wiatę na prosiaka – dom rozkwitał jak mak. Serce Anny topniało, rozgrzewało się, chciało jej się żyć z potrójną siłą, za wszystkie minione, wstydliwe lata, co je starała się zagłuszyć, lecz w nocy czasami wracały… *** – Mamo, co się dzieje? Boli coś? – Nie, skarbie, śpij, śpij… – Mamo, prześpię się z tobą? – Oczywiście – Anna przesunęła się do ściany, przytulając córkę. Mała moja, dziewczynko, serce pęka z miłości. Oto czym jest matczyna miłość, dziękuję Ci, Boże, że mogłam jej zasmakować. *** Wesele, młodzi zostali pod jednym dachem, Anna kwitła; w pracy zauważyli, że zawsze poważna Anna Pawłowna nie kryje już uśmiechu i rumieni się na policzkach. „Będzie wnuk albo wnuczka,” – szepnęła w tajemnicy koleżankom – „oj, jak się cieszę!” Szczęśliwa córka Anny Pawłowny – dziewczyny wzdychały – kocha jak nikogo. *** Wnuk! Wnuczek Antoś! Na cześć swojej matki – babci Oli – surowa była, ale sprawiedliwa, mówi żartobliwie Anna. Ja tam nigdy dzieci na rękach nie nosiłam… Znaczy, po Oluni nigdy, tyle lat minęło. Trzymam, a serce wali jak młot, oto szczęście. Teraz wszystkie myśli o Antosiu, najlepszy, najpiękniejszy. Babci wnuczek od babci się nie rusza. Janek budowę rozpoczął, dom duży, miejsca dla wszystkich – bez mamy się nie obejdzie! Młodzi dali radę, Janek z braćmi firmę budowlaną założyli, sklep ze sprzętem otworzyli, żyją spokojnie. Znowu dobre wieści – będzie dziewczynka, wnuczka. Ile to sukienek naszyła Anna dla wnuczki, ile strojów powymyślała. Marysia, śliczna dziewczynka. Dom pełen dziecięcego śmiechu. U Anny wszystko było dobrze, ale coraz częściej miewała palący ból w piersi, oj, jak paliło. *** – Mamo, mamo moja kochana, czemu nie mówiłaś? Co cię boli? Gdzie? – Wszystko dobrze, córeczko, wszystko dobrze… *** … Za późno, nie mamy na to wpływu. – Panie doktorze, jak to, ona… ona… moja mama… – Przykro mi, rozumiem. *** – Córeczko, Olunia… pora mi już. Wybacz, tak długo już żyłam. Oni już dawno mnie spisali na straty, ale ty mnie ocaliłaś, przyszłaś wtedy, moja kochana… – Mamusiu, nie mów tak… – Córciu, chcę ci powiedzieć… nie przerywaj… nie jestem twoją mamą, Ola. Przepraszam… – Mamo! Mamusiu, nigdy więcej tego nie mów, słyszysz? Jesteś moją mamą, nie chcę słuchać nic innego, rozumiesz? – Tak, tak, córeczko… rozumiem, serduszko moje… Tam jest zeszyt, pamiętnik mój… Wybacz, Oluniu… Kocham cię, dziecko… – Ja ciebie też, mamusiu… Mamo… Mamo… *** – Ola, zjadłabyś coś… – Tak, Janek… zaraz… Idź. Ola siedziała w pokoju matki, czytała tę jej zeszyt – jej życie, dzieje Anny: bezlitosne, pokręcone, gorzkie i radosne. Matka – surowa Antonina Karpacka, ojciec w wojnie zginął. Ania, Aneczka, Anulka-kwiatuszek. Zakochała się w złodzieju, eh, szalona młodość – radość, niebezpieczeństwo, krew buzuje. Odeszła z nim… I się zaczęło… Otchłań na długie lata, a potem nagła starość. Życie-strzemię – jak ważka. Złodziej przepadł w łagrach, nikogo nie ma na tym świecie… Byłoby dziecko – ale w śniegu przeziębiła się, gdy dla złodzieja szykowali ucieczkę. Młodość, głupota… Wszystko utraciła, wszystko kobiece. Ani dziecka, ani kotka, dom po matce został – zagrzała miejsce, nieco odtajała. Lekarze kazali czekać, albo-albo. Do kościoła zaszła, pomodliła się, prosiła o przebaczenie… I oto – On zesłał niespodziewaną radość, nie mogła przepuścić tej szansy. Chciała choć trochę być mamą – poczuć to, zobaczyć… Córka, Olunia, światło życia. Przeżyła więcej, niż się spodziewała – pisze o sobie w trzeciej osobie – oto szczęście, życie zwyczajne, praca… córeczka, dusza moja, serduszko… Choroba jakby odeszła. Wybacz, Boże, za moją prośbę – daj jeszcze pożyć, pobawić się wnukami, pomóc córce… Z czasem przestała się bać, żyła normalnie. W końcu uwierzyła, że zasłużyła… Wybacz, córeczko, przebacz ukochana, że cię zabrałam twojej prawdziwej mamie. Takie to moje, skradzione szczęście… – Mamusiu – płacze Ola – mamusiu kochana, mam nadzieję, że mnie słyszysz… Wiedziałam, prawie od razu się domyśliłam. Gdy u ciebie mieszkałam, powiedziano mi, że to nie te dane – Anna była Iwanowna. Znalazłam ją, tak z ciekawości. Sama mnie oddała, wyszła za mąż, przeszkadzałam jej, mamo… Żyje, ma rodzinę, nie miała dla mnie czasu, mamo. Bała się, bała, że nas ktoś zobaczy, dowie się o mnie, mamo. Pieniądze mi wciskała, mamo… Odeszłam, uciekłam, mamo. Pamiętasz, wtedy ciężko zachorowałam… Gorączka, pamiętasz, mamusiu… Ty, moja ukochana… Dziękuję Bogu, że mnie do ciebie przyprowadził. Tak długo cię szukałam… Jesteś moją mamą. Dobrze, że tam w górze pomylili, a może to wcale nie była pomyłka. Oni wiedzą, kto do kogo powinien trafić. Jak żyć bez ciebie, mamo…? – Olka, Olunia… – Janek, daj mi się wypłakać, matkę pochowałam… *** – Babciu, a babcia Ania była dobra? – Bardzo, dziecko. – I piękna? – Najpiękniejsza, Aniu. – A kto ją tak nazwał? – Nie wiem, tata, albo mama, – Twój dziadek, albo babcia? – Tak, mój dziadek lub babcia. – A mnie nazwałaś po prababci? Po swojej mamie? – Tak, i twój tata – bardzo kochał swoją babcię. – A ona mnie widzi? – Oczywiście, widzi, pilnuje cię i zawsze będzie się tobą opiekować. – Kocham cię, prababciu Aniu – dziewczynka kładzie wianek z mlecza na grób prababci. – I ja ciebie, dziecko – szumi brzoza – i my ciebie, powtarza wiatr. Skradzione szczęście