Irena Nowak już włożyła koszulę nocną i wiązała warkocz, gdy zadzwonił telefon. Przenikliwy dźwięk rozdarł ciszę mieszkania, sprawiając, że kobieta drgnęła. Na zegarku była dziewiąta trzydzieści.
— Halo? — W słuchawce panowała cisza. — Halo, kto mówi?
— Mamo? — Głos był ledwo słyszalny, jakby mówiąca bała się, że ktoś ją usłyszy.
— Aga? Co się stało? Wiesz przecież, nie lubię, jak dzwonią późno! — Irena Nowak usiadła na krawędzi łóżka, zaciskając dłoń na słuchawce. — Wszystko w porządku?
— Tak… To znaczy nie… Mamo, mogę do ciebie przyjechać? Teraz natychmiast?
W głosie córki było coś, co ścisnęło Irenie Nowak serce. Agnieszka nigdy nie prosiła o pomoc, zawsze radziła sobie sama, dumna ze swojej niezależności.
— Oczywiście, przyjeżdżaj. Ale co się wydarzyło?
— Później opowiem. Już wychodzę.
Pikanie w słuchawce. Irena Nowak postała chwilę z telefonem w dłoni, potem odłożyła go i poszła nastawić czajnik. Agnieszka mieszka w sąsiedniej dzielnicy, jakieś czterdzieści minut autobusem, jeśli nie będzie korków. Więc za godzinę tu będzie.
Kobieta wyjęła z kredensu porcelanowe filiżanki, te od święta, pokroiła cytrynę, wyłożyła na talerzyk herbatniki. Dłonie lekko jej drżały – złe przeczucie nie ustępowało.
Agnieszka pojawiła się wcześniej, niż się spodziewano. Gdy Irena Nowak otworzyła drzwi, córka stała na progu z zaczerwienionymi oczami i rozczochranymi włosami. W dłoni trzymała sportową torbę.
— Och, córuchno moja… — Irena Nowak przytuliła Agnieszkę, poczuła jej drżenie. — Wchodź, wchodź prędzej. Herbata gotowa.
Usiadły w kuchni. Agnieszka piła herbatę w milczeniu, od czasu do czasu pochlipując. Irena Nowak czekała, nie śmiąc wypytywać. Córka opowie, kiedy będzie gotowa.
— On mnie bije, mamo — wyrzuciła wreszcie Agniesz cicho, tak że matka ledwo dosłyszała. — Już nie pierwszy raz.
Irena Nowak odstawiła filiżankę, czując, jak chłód rozlewa się w piersi.
— Jak bije? Marek? Co ty mówisz?!
— A co, kłamię według ciebie? — Agnieszka gwałtownie podniosła głowę. Pod okiem siniec, który próbowała zamaskować makijażem. — Masz, popatrz!
— Boże… — Irena Nowak wyciągnęła rękę do córki, ale ta się odsunęła.
— Nie ma co mnie żałować! Sama sobie winna, naskoczyłam mu. Myślałam, że po ślubie wszystko się zmieni, że się ustatkuje… Głupia byłam, mamo, głupia!
— Dlaczego mi wcześniej nie powiedziałaś? My przecież mogłyśmy…
— Co niby byś zrobiła? — Agnieszka uśmiechnęła się gorzko. — Zaczęłabyś namawiać do cierpliwości, ratowania rodziny, dla dobra dzieci. Zawsze powtarzałaś: zamąż wychodzi się raz i na zawsze.
Irena Nowak spuściła wzrok. Rzeczywiście, zawsze tak myślała. Sama przeżyła z ojcem Agnieszki czterdzieści lat, choć nie zawsze było lekko. Znosiła jego ciągi, chamstwo, obojętność. Uważała, że tak musi być.
— A dzieci gdzie?
— Zostały u jego matki. Powiedziałam im, że u babci pobędę. — Agnieszka otarła oczy rękawem. — Nie chcę, żeby mnie taką widzieli. Maja ma dopiero siedem lat, a Pawełek… on już rozumie, że w domu nie jest dobrze. Wczoraj spytał, dlaczego tata na mamę krzyczy.
— I co odpowiedziałaś?
— Że— tata zmęczony w pracy. — Agnieszka zacisnęła pięści. — Kłamać dzieci nauczyłam się. Gratulacje, co?
Irena Nowak wstała, podeszła do okna. Na zewnątrz mżył deszcz, latarnie odbijały się w kałużach żółtymi plamami. Ileż razy sama stała przy tym oknie, gdy mąż nie wracał do domu lub wracał pijany i zły. Ileż razy myślała o odejściu, ale została. Dla dobra córki, jak jej się wtedy zdawało.
— A on gdzie teraz?
— W domu. Śpi. Opił się i padł. — Agnieszka złapała spazmatyczny oddech. — Mamo, nie daję rady. Nie chcę, żeby dzieci w takim domu rosły. Pamiętasz, jak ja się bałam, gdy tata wracał pijany? Chowałam się w szafie i modliłam, żeby na mnie nie krzyczał.
— Twój ojciec nigdy ręki na nas nie podniósł!
— Za to darł się tak, że sąsiedzi stukali w ścianę. A ty wszystko wybaczałaś, wszystko znosiłaś. Myślałam wtedy, że tak musi być, że wszyscy faceci tacy. — Agnieszka spojrzała na matkę. — Nie chcę, żeby Maja wyrosła w przekonaniu, że można pozwolić mężczyź
Magdalena Kowalska już nałożyła nocną koszulę i zaplatała włosy w warkocz, gdy zadzwonił telefon. Ostry dźwięk rozerwał ciszę mieszkania, zmuszając kobietę do drgnięcia. Na zegarze wskazywało wpół do dziesiątej.
— Słucham? — w słuchawce panowała cisza. — Halo, kto mówi?
— Mamo? — głos był ledwo słyszalny, jakby osoba mówiąca bała się, że ktoś ją usłyszy.
— Alicjo? Co się stało? Wiesz przecież, że nie lubię, gdy dzwonią późno! — Magdalena Kowalska usiadła na skraju łóżka, zaciskając słuchawkę. — Wszystko z tobą w porządku?
— Tak… to znaczy nie… Mamo, czy mogę do ciebie przyjechać? Teraz?
W głosie córki było coś, co ścisnęło Magdalenie Kowalskiej serce. Alicja nigdy nie prosiła o pomoc, zawsze radziła sobie sama, dumna ze swojej samodzielności.
— Oczywiście, przyjeżdżaj. Ale co się stało?
— Później opowiem. Już wychodzę.
Sygnał w słuchawce. Magdalena Kowalska postała chwilę z telefonem w dłoni, po czym odłożyła go i poszła nastawić czajnik. Alicja mieszka w sąsiedniej dzielnicy, w Woli, około czterdzieści minut autobusem, jeśli nie będzie korków. Znaczy, będzie tu za godzinę.
Kobieta wyjęła z kredensu dobre filiżanki, te kupowane na przyjęcie gości, pokroiła cytrynę, ułożyła ciasteczka na talerzyku. Dłonie lekko drżały – złe przeczucie nie opuszczało.
Alicja pojawiła się wcześniej niż oczekiwano. Gdy Magdalena Kowalska otworzyła drzwi, córka stała na progu z załzawionymi oczami i rozczochranymi włosami. W ręce trzymała sportową torbę.
— Och, córeczko moja… — Magdalena objęła Alicję, czując jak ta drży. — Wchodź, wchodź prędzej. Herbata już gotowa.
Usiadły w kuchni. Alicja w milczeniu piła herbatę, od czasu do czasu pochlipując. Magdalena Kowalska czekała, nie śmiejąc dopytywać. Córka opowie, gdy będzie gotowa.
— On mnie bije, mamo, — w końcu wyszeptała Alicja tak cicho, że matka ledwo usłyszała. — Już nie pierwszy raz.
Magdalena Kowalska odstawiła filiżankę, czując jak zimno rozlewa się w jej piersi.
— Jak bije? Andrzej? Co ty mówisz!
— A co, kłamię według ciebie? — Alicja gwałtownie podniosła głowę. Pod okiem siniała zasiniona plama, którą próbowała zamaskować makijażem. — No, popatrz!
— Boże… — Magdalena Kowalska wyciągnęła rękę do dłoni córki, ale ta się odsunęła.
— Nie trzeba mnie żałować! Sama sobie winna, wpakowałam się w to. Myślałam, że po ślubie się zmieni, uspokoi… Głupia ja, mamo, głupia!
— Dlaczego wcześniej mi nie powiedziałaś? Przecież my z tobą…
— A co byś zrobiła? — Alicja gorzko się uśmiechnęła. — Namawiałabyś do cierpliwości, ratowania rodziny, dla dzieci. Zawsze mówiłaś: za mąż wychodzi się raz i na zawsze.
Magdalena Kowalska spuściła wzrok. Rzeczywiście, zawsze tak myślała. Sama przeżyła z ojcem Alicji czterdzieści lat, choć nie zawsze było łatwo. Znosiła jego ciągi alkoholowe, chamstwo, obojętność. Uważała, że tak ma być.
— A dzieci gdzie?
— Zostały u jego matki. Powiedziałam im, że wpadnę do babci. — Alicja otarła oczy rękawem. — Nie chcę, żeby widziały mnie taką. Zosi dopiero siedem lat, a Pawełek… on już rozumie, że w domu nie jest dobrze. Wczoraj spytał, dlaczego tata krzyczy na mamę.
— I co mu odpowiedziałaś?
— Że tata zmęczony w pracy. — Alicja zaciśnie pięści. — Nauczyłam się kłamać dzieciom. Brawo ja, co?
Magdalena Kowalska wstała, podeszła do okna. Na ulicy mżył deszcz, lampy odbijały się w kałużach żółtymi plamami. Ileż to razy sama stała przy tym oknie, gdy mąż nie wracał do domu lub wracał pijany i zły. Ileż razy myślała o odejściu, ale została. Dla córki, jak się wtedy zdawało.
— A on gdzie teraz?
— W domu. Śpi. Nawalił i padł. — Alicja łapczywie westchnęła. — Mamo, ja już nie daję rady. Nie chcę, żeby dzieciaki dorastały w takim domu. Pamiętasz, jak bałam się, gdy tata wracał pijany? Chroniłam się w szafie i modliłam, żeby na mnie nie wrzeszczał.
— Twój ojciec nigdy ręki na nas nie podniósł!
— Ale darł się tak, że sąsiedzi stukali w ścianę. A ty wszystko wybaczałaś, wszystko znosiłaś. Myślałam wtedy, że tak trzeba, że wszys
Barbara leżała nieruchomo, wsłuchując się w równy oddech córki za ścianą, i wiedziała, że od jutra wszystko się zmieni – dla Anny, dla wnuków, a nawet dla niej samej, która po sześćdziesiątce w końcu zrozumiała, że odwaga, by zerwać z przeszłością, może przychodzić o każdej porze, nawet gdy na zegarze dawno wybiła dziesiąta. Przez uchylone okno wdzierał się chłodny powiew poranka, mieszając z cieniami nocy, zapowiadając długą i trudną jutrzenkę, ale tym razem szli na jej spotkanie razem.
