Musiałam postawić własną lodówkę w pokoju, żeby mama nie wyjadała mi jedzenia.
Siedzę na krawędzi tapczanu w swoim pokoju, który jest teraz podzielony śnieżnobiałym kształtem lodówką, niemal magicznie wciśniętą między regał pełen książek o surrealistycznych snach i parapet, za którym warszawskie miasto pulsuje kolorami jak kalejdoskop. To jest absurdalne, ale nie miałam wyboru, szepczę sobie pod nosem. Przecież chciałam sprzedać ten nasz pechowy lokal i podzielić się złotówkami po równo. Ale mama Halina patrzy na mnie spode łba i macha ręką, jakby odpędzała wróble z okna: Nie ma mowy!
Mam 24 lata. Udało mi się skończyć Uniwersytet Warszawski, znalazłam pracę w biurze, ale jeszcze nie ma mnie na liście szczęśliwych mężatek. Moje życie w tym mieszkaniu przypomina trochę dziwny, zawieszony w czasie sen. Jestem właścicielką połowy. Drugą połowę odziedziczyła mama, gdy tata Bolesław przepadł za mgłą codzienności, zostawiając nas kiedy miałam czternaście wiosen.
Wtedy świat zawirował jak łódź po burzy. Nie było już nikogo, kto przynosił pieniądze do domu, a Halina rzuciła pracę dużo wcześniej, nie bacząc na to, że kiedyś może jej zabraknąć. Paradoksalnie, nie wzięła urlopu macierzyńskiego, bo przecież Bolesław zarabiał tyle, że portfel nie mieścił monet. Dom był jej królestwem. Po śmierci ojca płacząc do talerza z zupą pomidorową lamentowała: “Kto mnie przyjmie do pracy w tym wieku? Na kasę w Biedronce czy do sprzątania klatek schodowych?
Zapętlona opowieść brzęczy mi w głowie jak stary magnetofon. Przyznaję dostawałam rentę rodzinną, ale mama nie umiała sobie odmówić drobnych przyjemności, wizyt w galeriach handlowych czy nowej torebki za ostatnią złotówkę, choć ledwo starczało na chleb i twaróg. Na początku pomagał jej brat, czyli mój wujek Zygmunt, ale w końcu machnął ręką, bo miał swoje dzieci i coraz szczuplejszy portfel.
Wujek był stanowczy: Halina, poszukaj pracy. Nie mogę być skarbonką bez dna. Po roku Halina sprowadziła do domu obcego faceta na imię mu było Marian. Tak po prostu, wprowadziła go nocą, jakby była to rzecz jasna. Sposób na brak pieniędzy? Ożenić się z Marianem. I faktycznie, Marian przynosił wypchany portfel, ale jego sympatia do mnie była jak zimny wiatr.
Marian tylko warczał: Weź się do roboty, Aniu. Co ty wciąż czytasz i odrabiasz lekcje? Studia? Daj spokój, idź pracować w sklepie. Myślisz, że będę cię utrzymywał do końca świata?
Milczałam. Rentę dzierżyła mama, a Halina bała się zadrzeć z Marianem, bo mogłaby zostać z niczym w pustym mieszkaniu.
“Jak my sobie poradzimy bez niego?”, pytała mnie bezsilnie. “Po prostu siedź cicho, rób co każe. Marian nas utrzymuje.
Udało mi się spełnić marzenie skończyłam studia, dostałam pracę w pracowni architektonicznej na Pradze. Przez cały czas byłam traktowana jak zbędny balast, a Marian liczył każdy grosz wydany na wodę i chleb dla mnie.
Po pół roku pracy kupiłam nową lodówkę za własne pieniądze, 900 zł ze zbieranych bulanek. Wstawiłam ją do pokoju, bo Marian zamknął kuchenną na kłódkę.
Masz złotówki? Masz, utrzymaj się sama, skrzeczał Marian.
Halina milczała, nawet gdy Marian przynosił mi rachunki za gaz czy wodę i domagał się spłaty każdej wydanej złotówki. Po kilku miesiącach Marian wyleciał z pracy jak sen ulotny. Wtedy Halina i on zaczęli włamywać się do mojej lodówki, wyjadając jogurty i kiełbasę. Rachunki za światło i gaz zawisły nade mną jak chmury burzowe. Ich żądania były już nie do zniesienia, więc założyłam na lodówkę wielkie, żółte kłódki.
Oczywiście Halina była oburzona, uznając, że Marian przez lata nas wyżywił i należą mu się moje zapasy.
Powiedziałam jej: Możesz mi pomóc, w końcu nie jestem pierwszą, która dzieli się wszystkim w tym domu. Idź do pracy.
Niedawno Marian zapadł się pod ziemię. Halina też coraz ciszej wspomina o mężczyznach, którzy nie przynoszą złotówek do domu. Ale kłódka na lodówce została, jak magiczny amulet. Uważam, że mama powinna sama zadbać o siebie.
Czy mam rację, czy może to wszystko tylko kolejny fragment dziwnego, snu o podzielonej lodówce w mieszkaniu na warszawskiej Pradze?
