Mąż wrócił nie ten sam
Kupiłeś chleb? zapytałam.
Popatrzył na mnie tak, jakbym zadała pytanie w obcym języku. Nie ze zdziwieniem raczej z pauzą. Długą, niekomfortową przerwą, która nie miała miejsca w naszej zwykłej codzienności.
Jaki chleb powiedział w końcu. Nie zapytał, po prostu stwierdził. Bez znaku zapytania w głosie.
Zwykły. Żytni, z Zieleniaka, zawsze tam kupujesz.
Postawił siatkę na podłodze, rozejrzał się po kuchni, jakby był tu pierwszy raz.
Nie byłem w sklepie.
Skinęłam głową i odwróciłam się do kuchenki. Nic takiego, pomyślałam. Zmęczony. Przez tydzień go nie było, konferencja w Poznaniu, hotel, obce jedzenie, nowy powiew powietrza. Pewnie, że zmęczony.
Ale chleb zawsze kupował. Siedemnaście lat, za każdym powrotem, nawet po krótkiej delegacji, wchodził do Zieleniaka na rogu Mickiewicza i przynosił żytni chleb. To nie była umowa, ani obowiązkowa rutyna. Po prostu część jego powrotu do domu.
Zamieszałam zupę, nie powiedziałam już nic.
Nazywa się Leszek. Lese. Mam pięćdziesiąt osiem lat, on sześćdziesiąt jeden. Mieszkamy w Łodzi, w dwupokojowym mieszkaniu na czwartym piętrze, które kupiliśmy jeszcze w dziewięćdziesiątym dziewiątym, kiedy Justynka była mała. Już dawno się usamodzielniła, przeprowadziła do Warszawy, dzwoni w każdą niedzielę. Pracuję w bibliotece szkolnej, Lese od trzech lat na emeryturze, ale dorabia wykładami z prawa budowlanego w technikum. Żyjemy spokojnie, bez kłótni. To ważne zrozumieć. Byliśmy stabilni, nie wydarzyło się nic, co mogłoby tłumaczyć to, co zaczęło się po powrocie Leszka.
Kolacja przebiegła w milczeniu. Jadł starannie, patrząc w talerz. Myślałam, że zaraz opowie o konferencji, kolegach, hotelu, windzie, która nie działała, o tym, jak tęsknił do normalnego, domowego żurku. Zawsze coś opowiadał przy pierwszym wspólnym obiedzie po powrocie.
Jak tam Poznań? zapytałam.
W porządku.
Seminarium się udało?
Tak.
Położyłam łyżkę.
Lese, wszystko w porządku?
Spojrzał na mnie swoimi szarymi oczami, trochę zmęczony.
W porządku. Po prostu jestem wykończony.
Sprzątnęłam ze stołu. On poszedł do pokoju, położył się z telefonem, jakby wszystko wróciło do normy, jakby nic się nie stało. Nie było tylko chleba. I rozmowy. I czegoś jeszcze, czego nie umiałam nazwać.
Pierwszą noc zwaliłam na zmęczenie. Drugą również.
Trzeciego dnia, w piątek, zauważyłam pierwsze naprawdę dziwne zachowanie.
Piłam kawę przy oknie, patrzyłam na podwórko. Wyszedł z łazienki, przeszedł do kuchni, nalał sobie wodę. Potem wyjął z szafki słoik z kaszą gryczaną, odkręcił, powąchał i odstawił z powrotem. Nic nie powiedziałam. Ale Leszek nigdy nie jadł kaszy gryczanej. Przy poznaniu, śmiał się, że gryczana to najbardziej nudne danie na świecie i wymyślono ją z braku wyobraźni. Gotowałam mu ryż, pęczak, jaglankę nigdy gryczanej.
A tu sięga i wącha. Jakby miał ochotę spróbować.
Masz chęć na gryczaną? powiedziałam ostrożnie.
Nie odpowiedział i wrócił do pokoju.
Długo jeszcze patrzyłam na ten słoik.
W sobotę zadzwoniła Justynka.
Tata wrócił? od razu zapytała.
Wrócił, w środę.
I jak?
Chwila pauzy.
Zmęczony trochę. Ale wszystko dobrze.
To dobrze. Mamo, przyjedziemy z Piotrem w październiku, mamy urlop.
Jasne, przyjedźcie. Bardzo się ucieszę.
Nie opowiedziałam jej nic. Co miałam powiedzieć? Że tata nie kupił chleba i wąchał gryczaną? Brzmiało to absurdalnie, nawet dla mnie.
Ale już wiedziałam, na jakimś instynktownym poziomie, że coś jest nie tak. Nie głową, nie logicznie gdzieś głęboko w środku zapalało się światło alarmowe.
W niedzielę zaproponowałam spacer. Zdarzało się nam chodzić w niedziele do parku Staromiejskiego, nie zawsze, ale często. Leszek lubił ławkę przy stawie, kupował po kubku kwasu chlebowego, jeśli budka była otwarta, narzekał na plecy od spacerów, ja mówiłam, że powinien ćwiczyć, on machał ręką, śmialiśmy się. Niepozorne rytuały naszych lat.
Chodźmy do parku zaproponowałam.
Oderwał wzrok od telefonu.
Do którego parku?
Staromiejski. Pogoda ładna.
Zamyślił się co dziwne, bo zawsze odpowiadał: jasne albo “zaraz, tylko bluzę wezmę”. Nie było tu nic do przemyślenia.
Dobrze odpowiedział po chwili.
Szliśmy w milczeniu. Nie prowokowałam rozmowy, przyglądałam się. Rozglądał się z wyważonym spokojem, ale bez luzu niedzielnej włóczęgi. Jak ktoś, kto stara się zapamiętać trasę w obcym mieście.
Przy wejściu do parku stał starszy pan z psem rudy, gruby cocker spaniel.
Spójrz, Pusia powiedziałam. Wszystkie pulchne spaniele od lat nazywaliśmy Pusią, bo taka sama mieszkała u sąsiadki Zofii kilka lat temu. Nasz żart, nasze słowo.
Spojrzał na psa. Zero reakcji.
Pusia powtórzyłam ciszej.
Fajny pies rzucił. Uprzejmie, neutralnie.
Zatrzymałam się trochę dalej, udając, że przyglądam się dzikiej róży. Serce biło mi za szybko jak na taki spacer.
Nie pamiętał Pusi. Albo udawał, że nie pamięta. Ale po co?
Przy stawie budki z kwasem nie było, usunęli ją, pewnie już po sezonie. Leszek usiadł na ławce, patrzył na wodę.
Ładnie tu powiedział.
Przychodzimy tutaj od lat.
Tak?
Odwróciłam się do niego.
Lese, chodzimy tu dziesięć lat, co najmniej.
Skinął głową. Spokojnie, bez nerwów.
No tak. Po prostu mówię, że ładnie.
Coś wtedy ścisnęło się we mnie i już nie puściło. Nie od razu umiałam to nazwać, dopiero nocą, kiedy słyszałam jego miarowy oddech obok. Nie powiedział: pamiętam ani oczywiście. Powiedział: no tak, takim tonem, jakby przyjmował do wiadomości nowy fakt.
Nie spałam długo, rozmyślałam o tym, jak to się nazywa, gdy bliski człowiek znika w środku. Jest na to jakaś nazwa w psychologii; po ciężkich przeżyciach ludzie mogą się zmienić do tego stopnia, że bliscy mają wrażenie, że podmienili człowieka. Nie pamiętałam jak się to fachowo określa. Tylko że u nas nie było tragedii konferencja, Poznań, hotel cóż to za powód?
Wstałam po trzeciej, wypiłam wodę, stanęłam przy oknie. Pod blokiem pusto, latarnia mruga co drugi raz. Myślałam: dobrze, poczekajmy. Może wydarzyło się coś, czego nie mówi. Może z kimś się pokłócił, źle się poczuł, albo po prostu go coś dopadło. Zdarza się ludziom, zwłaszcza po sześćdziesiątce, kiedy już sporo w życiu, a nie wiadomo co jeszcze przed.
Wróciłam do łóżka. Spał na boku, twarzą do ściany. Położyłam mu dłoń na plecach, jak zwykle. Nawet się nie poruszył.
W poniedziałek rano zadzwoniłam do Mirki, mojej przyjaciółki z uczelni. Mieszka na drugim końcu Łodzi, pracuje w przychodni w rejestracji. Bezpośrednia, rzeczowa to lubię.
Mirka, mogę wpaść?
Stało się coś?
Nie wiem. Chyba nie. Potrzebuję pogadać.
Przyjedź po piątej, będę w domu.
U Mirki zawsze pachnie ciastem, nawet gdy nic nie piecze. Siedziałyśmy w kuchni, nalała herbaty. Opowiedziałam o chlebie, gryczanej, Pusi, no tak nad stawem.
Słuchała uważnie, nie przerywała. W końcu milczała przez moment.
Zośka, może to depresja, początki czegoś z pamięcią. Oboje nie młodzi jesteście.
Mirka, on ma sześćdziesiąt jeden lat.
No i? Petera z mojego bloku w tym wieku się zaczęło. Wiesz.
On nigdy nie zapominał. Miał lepszą pamięć niż ja.
Wszystko się kiedyś zmienia.
Patrzyłam w filiżankę.
Mirka, to nie zapominalstwo. Czasem patrzy na mnie… jak na kogoś pierwszego razu, z grzeczności.
Odełamała kawałek ciasta.
Wyspałaś się ostatnio?
Nie.
No właśnie, nakręcasz się. Dałaś mu tydzień?
Kiwnęłam głową. Może miała rację. Pewnie miała.
W drodze powrotnej rozmyślałam o słoiku kaszy. Tak niepozorny gest. A jednak aż dusiło z powodu tej niejegości.
W domu był. Siedział nad kartkami, coś notował. Wstawiłam wodę, zaczęłam rozpakowywać zakupy. Nie podniósł głowy.
Byłam u Mirki.
Aha.
Przyniosłam ciasto. Z kapustą. Twoje ulubione.
Podniósł głowę.
Nie przepadam za kapustą.
Odstawiłam reklamówkę. Bardzo powoli.
Lese.
Co?
Z dzieciństwa lubiłeś ciasto z kapustą. Swoja mama piekła właśnie takie.
Patrzył na mnie bez emocji.
Mama piekła z jabłkami.
Cisza.
Jego mamę znałam Maria, zmarła dwanaście lat temu. Widywałam ją, jak piekła ciasto z kapustą, z jajkiem, zawsze z tego była dumna.
Lese, Maria robiła zawsze z kapustą szepnęłam. Pamiętam dokładnie.
Może i tak. To było dawno odparł, wzruszył ramionami i wrócił do notatek.
Wyszłam do pokoju. Stanęłam przy oknie. Ulica taka jak zwykle, zwykły jesienny wieczór.
Wyjęłam telefon, wybrałam numer jego siostry Elżbieta z Częstochowy. Rzadko się widują, ale kontakt utrzymują.
Zośka! krzyknęła ciepło, jak zawsze. Jak tam u was?
Ela, pamiętasz może, jakie ciasta piekła wasza mama?
Pewnie! Z kapustą i jajkiem, zawsze. A co się stało?
Nic, tylko przepisu szukam. Dziękuję.
Odłożyłam telefon. Nogi miałam jak z waty. Przez ciasto z kapustą śmieszne, a nie potrafiłam się ruszyć.
Może coś z pamięcią. Neurologia, lata, wszystko. Powinien pójść do lekarza. Muszę z nim normalnie pogadać.
Leszek, boli cię głowa ostatnio? spytałam przy kolacji.
Nie.
Dobrze sypiasz?
W porządku.
Nie chciałbyś się przebadać? Tak kontrolnie.
Odstawił widelec.
Po co?
Ciśnienie, krew. Tak profilaktycznie, nie byłeś dawno.
Ciśnienie mierzę w domu.
Martwię się o ciebie.
Spojrzał na mnie. Długo. Badawczo.
Myślisz, że jest ze mną coś nie tak?
Po prostu martwię się.
Zośka, wszystko w porządku. Już to zostaw.
Wziął widelec z powrotem. Potrafił zamknąć temat jednym zdaniem, rzeczowo, bez podnoszenia głosu. Zwykle nie nalegałam.
A jednak przyglądałam mu się podczas jedzenia, jak trzyma widelec, jak garbi się czy prostuje. Czy zawsze siadał w ten sposób? Zawsze w prawej ręce, praworęczny przecież. Nic nadzwyczajnego, a jednak wszystko nagle było pod lupą.
Sprzątnęłam i poszłam do łazienki. Przed lustrem zobaczyłam zmęczoną kobietę z krótkimi, siwiejącymi już włosami i zmarszczkami, które Leszek nazywał “uśmiechniętymi”, bo robiły się od śmiechu. Patrzyłam i myślałam: wyobrażasz sobie problemy, Zośka. Może on się po prostu zmienił. Ludzie się zmieniają.
Umyłam się, położyłam.
Pół nocy nie spałam. Nie z powodu dźwięków, a tej przeszywającej ciszy i wrażenia, że nikogo obok. Sięgnęłam ręką Leszka nie było. Koc był zimny.
W kuchni paliło się światło. Siedział nad zeszytem i coś pisał odręcznie, a od lat nie pisał ręcznie niczego poza podpisami.
Lese?
Podniósł wzrok spokojnie, bez zaskoczenia.
Nie mogę spać powiedział.
Co piszesz?
Takie… przemyślenia.
Mogę spojrzeć?
Sekunda wahania.
To prywatne.
Patrzyłam na niego. Spokojnie wytrzymał spojrzenie.
Leszek nigdy nie mówił mi to prywatne. Przez siedemnaście lat mogłam wszystko zapytać. Nie to, że nie mieliśmy własnych światów, ale w taki sposób nigdy nie odpowiadał.
Dobrze powiedziałam i wróciłam do łóżka.
Leżałam, słuchałam jak jeszcze coś notuje, potem zgasł światło, wrócił. Długo się kręcił, zanim zasnął.
Rano zeszytu na stole już nie było.
Szukałam go, nie wiem czemu po prostu. Przejrzałam szuflady w kuchni nie znalazłam. Zerknęłam do jego szafki w pokoju nie robiłam tego nigdy. Prawie pusta. Stare okulary, moneta, świstek z numerem. Zeszytu nie było.
Wziął go ze sobą.
W pracy w bibliotece jest dobrze, spokojnie, pachnie papierem, kurzem… układam książki, odpowiadam na pytania Anity, naszej młodej bibliotekarki, szukamy numerów czasopism. Rutyna.
Przy kawie myślę, jak rozpoznać, że ktoś naprawdę się zmienił. Znając kogoś siedemnaście lat, wiedząc, co je, jak się śmieje, że boi się pająków i lubi szarlotkę jak przekroczyć tę linię, po której przestajesz być pewien?
Nagle przypomniała mi się nazwa: zastąpienie psychologiczne. Ma się wrażenie, że ktoś bliski jest kimś innym. Często to medyczne, czasem po traumie. Albo po prostu życie. Ludzie się zmieniają. Po pięćdziesiątce, po sześćdziesiątce dzieci dorosłe, praca za sobą, zostaje się we dwoje i odkrywa, że się nie zna sąsiada w swoim łóżku.
Ale znałam Leszka. Jestem pewna.
Wróciłam do domu, on był wcześniej. Stał w kuchni, patrzył przez okno.
Lese, co robisz?
Patrzę.
Na co?
Po prostu patrzę.
U niego to dziwne. Był zadaniowy, konkretny, jeśli stał, to cicho coś mruczał albo kreślił na kartce. Nigdy po prostu patrzył.
Jak dzień minął?
W porządku. Wykłady, wszystko jak zwykle.
Studenci?
Jak to studenci.
Wyjęłam kurczaka, przygotowałam obiad.
Lese, opowiedz coś o Poznaniu poprosiłam.
Co dokładnie?
Cokolwiek. Gdzie mieszkałeś, co widziałeś, przecież tydzień byłeś.
Krótka pauza.
W hotelu. Zwykły. Seminarium na uczelni. Pokazywali nowy blok mieszkalny, przykład. I tyle.
A ludzie? Ktoś znajomy był?
Byli.
Kto?
Myślał chwilę. Odwrócił wzrok.
Z technikum dwóch kolegów, z innych miast.
Czy był Jerzy Nowak?
Jerzy Nowak, kierownik działu, od trzech lat pracują razem, byli na rybach rok temu latem. Leszek często o nim wspominał.
Nowak? Nie, nie był.
Zawsze na te seminaria jeździ.
Tym razem nie.
Odwróciłam się do kuchenki. No dobrze. Może rzeczywiście nie był.
Nocą napisałam SMS do Grażyny, żony Nowaka. Znam ją ledwie, ale mam numer.
Pani Grażyno, wieczór dobry. Czy Jurek wrócił już z Poznania? zapytałam.
Odpisała po chwili: Dobry! Jurka w Poznaniu nie było, nie wyjeżdżał. Czemu pytasz?
Odpisałam, że pomyliłam, przeprosiłam.
Położyłam telefon pod poduszkę. Leżałam w ciemności.
Nie wie, czy Nowak był w Poznaniu, choć powinien. Albo wie i nie chce mówić. Ale czemu?
Może się posprzeczali. Może coś się wydarzyło prywatnie, co ukrywa. A może w ogóle nie był w Poznaniu? Może cały tydzień spędził gdzie indziej.
Stop. To już za daleko.
Ale nasunęła się myśl, której nie dało się już odgonić.
Następnego dnia powiedziałam, że potrzebujemy nowych firanek do sypialni i czy pojedziemy do Tkaniny Łódzkiej na Piotrkowską. Czasami tam zaglądaliśmy, Leszek nudził się wtedy okropnie, mówił: Weź jakie chcesz i potem szliśmy na kluski w barze obok. Nasz rutynowy układ.
Pojedziemy dziś? zagadnęłam.
Dokąd?
Tkanina Łódzka. Po firanki.
Przecież te się trzymają.
Już stare są.
Wzruszył ramionami.
Dobrze.
Pojechaliśmy. Celowo się ociągałam, wybierałam materiały, pytałam o opinię. Potem:
Może zjemy kluski jak zawsze?
Gdzie?
No tam, obok, bar. Zawsze tam chodzimy.
Popatrzył.
Nie kojarzę żadnego baru.
Uśmiechnęłam się sztucznie.
Zapomniałeś. Chodź, pokażę.
Po skręcie pokazałam mały bar z niebieskim szyldem od lat tam był i zawsze pachniał pierogami.
No widzisz?
Patrzył.
Aaa. Jakoś nie zauważałem.
Zamówiliśmy kluski. Jadł normalnie, zagadnął, czy mi nie zimno. Poza jednym długo patrzył na szyld. Jakby coś próbował zapamiętać albo przyswoić.
Lese powiedziałam cicho pamiętasz mnie?
Spojrzał ze zdziwieniem.
Jak to pamiętam? Jesteś Zośka, moja żona.
Wiem. Ale pytam o nas. O nas dwoje. Nas.
Co się dzieje, Zośka?
Nic. Tylko ostatnio, jesteś… inny.
Wszyscy się zmieniamy.
Tak samo to powiedziałeś dwa dni temu. A zawsze powtarzasz, że ludzie się nie zmieniają.
Milczał. Jadł kluskę.
Może jednak się zmieniam mruknął.
Wracaliśmy tramwajem, patrzyłam za okno i myślałam: nieprzypadkowy lęk przed obcością bliskich to nie wymysł to prawdziwa rzecz. Zazwyczaj coś się za tym kryje.
W czwartek rano, kiedy poszedł do pracy, weszłam do jego gabinetu. Drobny pokoik, który nazywamy gabinetem, choć to tylko miejsce z biurkiem i półkami.
Nie chciałam grzebać. Naprawdę nie. Usiadłam przy biurku i otworzyłam górną szufladę.
Tam był zeszyt.
Wzięłam go do ręki. Początek pusty. Dalej, nagle zapiski drobnym, starannym pismem, nie Leszkowym. On bazgrał lekarzem, to wiedziałam dobrze. Tu drobne, równe litery, niemal podręcznikowe.
Czytałam.
Listy. Zośka, żona. 58. Biblioteka szkolna. Córka Justyna w Warszawie. Kawa bez cukru. Chce nową firankę. Mirka przyjaciółka, przychodnia.
Potem: Ciasto z kapustą rzekomo lubi. Park Staromiejski w niedziele. Cocker spaniel ‘Pusia’ żart rodzinny. Następnie: “Maria mama. Kapusta czy jabłka. Sprawdzić.”
Odebrało mi oddech.
To były notatki osoby, która uczy się cudzego życia. Roszkuje plan, zapamiętuje fakty, żeby się nie pomylić.
Zamknęłam zeszyt. Odłożyłam. Wróciłam do kuchni, wypiłam szklankę wody. Chłodne myśli: kim on jest.
Mieszka w moim mieszkaniu od tygodnia. Wygląda jak Leszek, mówi jego głosem. Wie, że jestem Zośka, mamy córkę Justynę, piję kawę bez cukru ale spisuje to. Uczy się nas.
Zadzwoniłam do biblioteki, wzięłam dzień na żądanie. Siedziałam później w fotelu i gapiłam się w jeden punkt.
Amnezja? Zaburzenie tożsamości? Czasem po jakimś urazie traci się fragmenty pamięci, próbuje odtworzyć w tajemnicy, wstydzi się powiedzieć rodzinie… Możliwe. Tłumaczy prawie wszystko.
Prawie.
Równy, obcy charakter pisma nie tłumaczy. Leszka pismo znałam z list zakupów, kartek, kartek do życzeń bazgroły, czasem pół żartu. To był cudzy charakter. Nie pomyliłabym.
Ludzie czasem zmieniają pismo po wylewie, na przykład. Ale wtedy byłoby coś jeszcze kłopoty ze słowami, z mową. U nie go nic.
Wrócił po siedemnastej. Obiad przygotowany, ja przebrana. Po prostu trzeba coś robić.
Zmęczona? spytał. Nie poszłaś do pracy?
Głowa bolała. Już przeszło.
Przyjął, odstawił siatkę, poszedł myć ręce.
Przy stole patrzyłam i rozmyślałam o tym, jak czasem nie znikają nam ludzie lecz to, co w nich najważniejsze.
Lese odezwałam się.
Hm?
Opowiedz coś o nas. Jak się poznaliśmy.
Podniósł wzrok na spokojnie.
Po co?
Po prostu chcę posłuchać. Jak to pamiętasz.
Odłożył widelec, pomyślał chwilę.
Poznaliśmy się przez znajomych. Na urodzinach. Miałaś niebieską sukienkę.
To prawda. To były urodziny Kasi Mazur, dwudziesty trzeci września dziewięćdziesiątego siódmego. Dalej też się zgadzało. Ale…
Potem się spotkaliśmy jeszcze kilka razy. I zaczęliśmy być razem. I tyle dodał.
Patrzyłam na niego.
A potem?
Pobraliśmy się. Justyna się urodziła. Kupiło się mieszkanie.
Lese. Gdzie pojechaliśmy, kiedy mi się oświadczyłeś?
Zośka…
Powiedz.
Zamilkł na długo.
Nie pamiętam szczegółów. To było dawno.
Zawsze mówiłeś, że pamiętasz wszystko. Opowiadałeś to na naszej srebrnej rocznicy wszystkim.
Cisza.
Lese. Gdzie pojechaliśmy, kiedy mi się oświadczyłeś?
Długa cisza. Patrzył. Nie było w tym złości, tylko coś innego zmęczenie? Zamieszanie?
Zośka, po co ci to teraz?
Bo chcę wiedzieć, czy pamiętasz.
Jestem zmęczony. To było lata temu. Nie da się pamiętać wszystkiego.
To nie wszystko.
Dla mnie drobiazg.
Wstałam, zabrałam talerze choć nie skończyliśmy jeść. Nic nie mówił.
Pojechaliśmy wtedy nad Pilicę. Wieś i rzeka, dojazd pociągiem, przesiadka na busa, zgubiliśmy się, niósł mnie przez kałuże, bo miałam lakierki. Tam się oświadczył, w sierpniu 1998. Leszek lubił tę opowieść, powtarzał kilka razy.
Ten, kto siedzi przy moim stole, nie zna tej historii.
W nocy napisałam Mirce długi list. O zeszycie, piśmie, Pilicy. Odpisała po pierwszej: Zośka. Z tobą lub z nim coś się dzieje. Wizyta u lekarza konieczna. Zadzwoń jutro”.
Telefon odłożyłam, słuchałam jego oddechu. Leżałam gapiąc się w sufit.
Zastanawiałam się, ile czasem kosztuje wewnętrzne zniknięcie bliskiego.
Rano w piątek postanowiłam: powiem mu otwarcie. Że znalazłam zeszyt, że pytałam Elę, Grażynę, że Nowak nie był w Poznaniu. Mam pytania, chcę odpowiedzi. Nie zamierzam go oskarżać potrzebuję po prostu prawdy.
Był już w kuchni, robił herbatę.
Lese powiedziałam.
Hm?
Muszę z tobą poważnie porozmawiać.
Odwrócił się, spojrzał długo.
Wiem odparł.
Stanęłam zaskoczona.
Wiesz co?
Wiem, że znalazłaś zeszyt. Widziałem, że byłaś w gabinecie.
Cisza nie przepraszałam. Czekałam.
Usiądź odezwał się.
Usiadłam. Trzymał filiżankę obiema dłońmi, patrzył w herbatę.
Trudno mi to wyjaśnić zaczął.
Proszę, spróbuj.
To, co myślisz, jest chyba najbliższe prawdy. Po trosze.
Po trosze?
Tzn. nie pamiętam wszystkiego przerwał nie tak, jak myślisz. Fragmenty. Większe fragmenty.
Pilica powiedziałam.
Co?
Byliśmy nad Pilicą, tam mi się oświadczyłeś. Pamiętasz?
Coś mu drgnęło w twarzy.
Nie odparł.
Pusię pamiętasz?
Nie.
Swoją mamę Marię?
Twarz, głos. Ale szczegóły… nie.
Patrzyłam. On wciąż w herbatę.
Lese, od kiedy tak masz?
Nie wiem. Stopniowo.
I nic mi nie powiedziałeś.
Nie umiałem.
Zapisujesz, żeby się nie pomylić.
Tak.
Piszesz innym charakterem.
Długa przerwa. Postawił filiżankę.
Wiem.
Jak to wyjaśnić?
Nie odpowiedział. Znów długo czekałam.
Lese. Spojrz na mnie.
Podniósł wzrok. Szare oczy, codzienne.
Jesteś Leszkiem? Moim Leszkiem?
I pierwszy raz dostrzegłam coś żywego w tych oczach może ból, może zagubienie, może coś jeszcze, co nazwy nie ma.
Zośka szepnął. Nie umiem jednoznacznie odpowiedzieć.
Patrzyłam. Na dłonie skulone wokół kubka. Na poważne zmarszczki. Siwe skronie.
To szczera odpowiedź?
Najszczersza, jaką mogę dać.
Za oknem padał łódzki deszcz. Słuchałam stukania kropli o parapet. Najzwyklejszy dźwięk.
Co mam z tym zrobić? zapytałam w powietrze.
Nie wiem usłyszałam, i było to chyba najszczersze z możliwych.
Wstałam, nalałam kawy bez cukru. Stanęłam przy oknie.
Za plecami poczułam, że też wstał. Przystanął metr dalej.
Zośka.
Co.
Pamiętam twój głos. Od początku. Tonację. To pamiętam.
To za mało.
Wiem.
Padało dalej. Z ulicy rozległ się klakson, potem znów cisza.
Muszę mieć czas powiedziałam. Nie wiem, co dalej.
Rozumiem.
Obróciłam się. Patrzył na mnie z czymś, co nie miało słów.
Powiedz jedno poprosiłam.
Co?
Chcesz tu być?
Parę sekund milczał.
Chcę wyszeptał.
Patrzyłam na tego człowieka, który mieszkał w moim mieszkaniu, znał moje imię, robił notatki o mojej rodzinie, nie pamiętał Pilicy, a jednak trzymał kubek dokładnie jak Leszek.
Idź kup chleb powiedziałam. Żytni. Z Zieleniaka na Mickiewicza.
Pokiwał głową, sięgnął po kurtkę. Wyszedł.
Zośka.
Co?
O Pilicy kiedyś mi opowiesz?
Długo patrzyłam.
Zobaczymy powiedziałam.
Drzwi się zamknęły. Stojąc z kawą przy oknie, słyszałam kroki schodzące po schodach. Czwarte piętro, szesnaście schodków. Zawsze liczyłam.
Szesnaście.
Wyszedł na podwórko. Widziałam przez okno. Poszedł w kierunku Zieleniaka. Zwykły człowiek w zwykły deszczowy dzień.
Przytuliłam kubek i nie wiedziałam, co czuję. Czułam w środku coś jak ciszę po długim hałasie żadnych odpowiedzi, ale już nie trzeba udawać, że ich nie potrzebuję.
Telefon zawibrował. Mirka.
Jak się czujesz? zapytała od razu.
Nie wiem.
Porozmawiałaś z nim?
Tak.
I?
Gapiłam się przez okno. Zakręt był już pusty.
Mirka, czy mogłabyś żyć z kimś, kto nie wie, kim jest?
On ci to powiedział?
Coś w tym stylu.
Zośka, trzeba do lekarza. To nie rozmowy kuchenne.
Wiem.
I co zrobisz?
Odłożyłam kubek na parapet.
Nie wiem. Poszedł po chleb.
Po jaki chleb?
Żytni. Z Zieleniaka.
Przez chwilę milczała.
Zośka, martwisz mnie.
Wszystko dobrze. Oddzwonię później.
Schowałam telefon. Upiłam łyk kawy. Już trochę zimna, ale dobra.
Szesnaście schodków. Zawsze liczyłam.
Po dwudziestu minutach trzasnęły drzwi wejściowe. Potem znów kroki na schodach. Szesnaście w górę.
Nie ruszyłam się.
Klucz w zamku. Drzwi się otworzyły.
Proszę zawołał z przedpokoju. Żytni. Ostatni już był.
Odwróciłam się. Stał z bochenkiem w ręku, przemoczony, włosy przyklejone do czoła.
Połóż na stole powiedziałam.
Położył.
Patrzeliśmy na siebie.
Herbaty? zagadnęłam.
Poproszę.
Włączyłam czajnik. Zdjął kurtkę, powiesił na haczyk, usiadł do stołu. Stałam tyłem i czułam to charakterystyczne, ciche milczenie, które przestało być obce.
Zośka odezwał się cicho opowiesz kiedyś o Pilicy?
Czajnik zaczynał szumieć, coraz głośniej.
Stałam i myślałam.
Nie teraz powiedziałam w końcu. Może kiedyś.
Dobrze odpowiedział.
Czajnik zagwizdał.
***
Nie zawsze jesteśmy gotowi na inne wersje bliskich nam ludzi. Czasem kogoś tracimy, zanim zdążymy go naprawdę pożegnać i musimy nauczyć się żyć z tą pustką, pytaniami i zmianą. Albo próbować odnaleźć siebie nawzajem od nowa, dzień po dniu, bo nikt z nas nie jest dany raz na zawsze. To trudne, ale może właśnie wtedy uczymy się prawdziwej bliskości nawet jeśli nie wszystko pamiętamy.
