Znowu wybrałaś tę zastawę? Przecież prosiłem o tę z złotą obwódką, którą mama nam dała na rocznicę. Wygląda poważniej narzekał Wiktor, krzywiąc się nad talerzem, który właśnie postawiła na śnieżnobiałym obrusie.
Olgę na moment zastygła z natką pietruszki w dłoni. Miała ochotę odpowiedzieć ostro, że zastawy z złotem nie wolno myć w zmywarce, a stanie przy zlewie po północy, gdy goście wyjdą, wcale jej się nie uśmiecha. Powstrzymała się jednak. Dziś Wiktor świętował pięćdziesiąte urodziny okrągły jubileusz i nie chciała burzyć atmosfery już na początku wieczoru.
Wiki, ta złota zastawa jest na dwanaście osób, a nas będą cztery. Te talerze są głębsze, lepiej pasują do pieczeni odparła spokojnie, dalej dekorując galaretę koperkiem. Lepiej sprawdź, czy wódka jest odpowiednio schłodzona. Genek z Marysią już pewnie za chwilę będą.
Wiktor coś mruknął pod nosem i podszedł do lodówki. Olgę patrzyła za nim ze zmęczeniem. Ostatni tydzień żyła na pełnych obrotach. Praca księgowej, zamknięcie kwartału, raporty, a tu jeszcze organizacja jubileuszu. Wiktor stanowczo odmówił świętowania w restauracji, tłumacząc: Nikt nie gotuje lepiej niż ty, Olka. Po co przepłacać za pokaz.
Miło, kiedy mąż docenia kuchnię, ale za pochwałą czaiła się zwykła oszczędność i lęk przed rachunkiem w lokalu. Olgę więc od trzech wieczorów po pracy marynowała mięso, gotowała warzywa, piekła blaty do Napoleona, kręciła bakłażany, które jubilat tak uwielbia. Nogi bolały, kręgosłup dawał się we znaki, a na manicure czasu nie znalazła pociągnęła tylko bezbarwnym lakierem.
Dzwonek do drzwi.
Idę! zawołał Wiktor, promieniując nagle domową gościnnością.
Do przedpokoju wręcz wpłynęła Marysia. W salonie piękności pracowała, zawsze wyglądała jak z okładki magazynu smukła, wypielęgnowana, w stylowej sukience z beżowego materiału, leży na niej idealnie. W dłoni trzymała torebkę z modnego sklepu. Za nią szedł Genek z torbami i butelkami.
Olciu, skarbie! Marysia ucałowała ją w policzek, zostawiając wonny ślad perfum. Ale tu pachnie! Ty znowu stworzyłaś kulinarne arcydzieło? Ja bym tak nie potrafiła. Od razu powiedziałam Genkowi, jak chcesz święto idziemy do restauracji. Przy kuchence nie stanę, manicure przede wszystkim!
Olga odruchowo ukryła dłonie za plecami.
Ktoś musi zadbać o domowe ciepło uśmiechnęła się, odbierając płaszcz. Siadajcie, wszystko już gotowe.
Stół uginał się od smakołyków. Były tradycyjne toasty za jubilata, rozmowy o prezentach (Genek podarował wypasioną wędkę, o której Wiktor marzył przez dobre pół roku), żarty, śmiechy. Olgę biegała z kuchni do pokoju, zmieniała talerze, dokładała przystawki, pilnowała, by wszyscy mieli pełne kieliszki. Sama zdążyła zjeść tylko łyżkę sałatki jarzynowej i kawałek sera.
Wiktor, rozbawiony po pierwszym kieliszku, chętnie prawił komplementy Marysi, która z gracją rozdzielała widelczykiem kawałki ryby.
Marysia, wyglądasz jak zawsze zjawiskowo rzucił głośno. Patrzę i myślę to chyba czary! Jesz, a w ogóle nie tyjesz. A ta kreacja! Od razu widać kobieta dba o siebie.
Marysia poprawiła lok.
Oj, Wiktor, przesadzasz. To tylko dyscyplina. Siłownia trzy razy w tygodniu, zero węglowodanów po szóstej i dobry krem do twarzy.
No widzisz! Wiktor podniósł palec jakby doznał olśnienia. Dyscyplina! Słyszysz, Olciu? Dyscyplina! A ty zawsze: zmęczona, nie mam czasu. Marysia też pracuje, a wygląda jak dziewczynka!
Olga właśnie niosła na stół wielką pieczeń ze śliwką. Pracowała jako główna księgowa w dużej firmie, zarządzała domem, działką i pomagała wnukom przy lekcjach. Marysia zaś była administratorką w salonie piękności, pracowała dwa dni na dwa, bez dzieci.
Wikuś, nie porównujmy odezwała się łagodnie, nie chcąc psuć atmosfery. Każdy żyje swoim tempem. Spróbuj pieczeni, nowy przepis z suszoną śliwką.
Ale Wiktora poniosło. Alkohol rozwiązał mu język, a stare żale a właściwie głupia męska popisówka wyszły na powierzchnię.
A tam pieczeń! machnął ręką, nakładając sobie kawał mięsa. Jedzenie to jedzenie. Ale liczy się estetyka Genek, masz szczęście. Wracasz, a w domu nie kucharka w fartuchu, lecz wróżka. Cieszy oko. A u mnie co? Wieczne garnki, cebula na patelni. Mówię Oldze idź na fitness. Ona: kręgosłup, ciśnienie. Wymówki. Po prostu lenistwo.
Genek wyczuł niekomfortową sytuację:
Wiki, daj spokój. Olga jest złotą gospodynią. Takie mięso palce lizać! Moja Marysia nie umie gotować, zamawiamy jedzenie albo gotowce.
No właśnie! podjęła Marysia, chcąc załagodzić, ale wyszło gorzej. Gotować nie kocham, to fakt. Ale czas na siebie mam zawsze. Mężczyzna powinien kochać oczami, prawda, Wiki?
Wiktor rozpromieniony patrzył na żonę przyjaciela.
Złote słowa! Kochać oczami! A popatrz na Olgę rzucił pogardliwie, wskazując ją choć strój ładny, fryzura jakby zmęczona, ciotkowata. U Marysi w oczach energia, życie! U ciebie tylko paragony z Biedronki.
Zapadła cisza. Genek zajął się talerzem, Marysia nerwowo miętosiła serwetkę. Olgę czuła, jakby dostała w twarz. Przypomniała sobie, jak dzień wcześniej Wiktor jęczał, że nie ma czystej koszuli, i jak prasowała mu niebieską, którą teraz miał na sobie, wyśmiewając ją. Przypomniała, jak oszczędzała na kosmetyczce, żeby dokupić mu do prezentu nową wędkę.
Wiki, dosyć powiedziała cicho, lecz stanowczo. Przesadziłeś.
Nie przesadziłem! oburzył się. Mówię prawdę! Przyjaciel poznaje się w biedzie, żona w porównaniu. I porównanie, kurcze, nie wypada dla ciebie najlepiej! Genek może być dumny z żony, a ja muszę się wstydzić? Widziałaś się w lustrze? Rozlałaś się, zmarchy A przecież jesteście równolatkami!
Nie jesteśmy równolatkami. Marysia ma trzydzieści osiem, ja czterdzieści osiem. A Marysia nie nosi zgrzewki wody na czwarte piętro, jak się winda psuje, bo ty zalegasz na kanapie.
O, zaczyna się! Ja pracuję! Ja zarabiam! Mam prawo wymagać, żeby żona trzymała poziom. A ty kwoka na grzędzie. Tylko sałatki umiesz siekać! Widzisz, nawet sałatki nie potrafisz dobrze zrobić. U Marysi na Sylwestra próbowałem lekka, puszysta. U ciebie majonezowa breja. Jak ty sama.
To była kropla, która przelała czarę. Olgę poczuła, jak jej cierpliwość, na której opierało się dwadzieścia pięć lat małżeństwa, nagle wyczerpała się, pozostawiając chłód.
Powstała. Wiktor nie zauważył zmiany w jej twarzy. Wciąż gadał, zwracając się do Genka:
No powiedz sam! Kobieta musi inspirować! A tu nuda. Fartuch, kapcie, zupa. Śmiertelna nuda
Olga podniosła półmisek z sałatką śledź pod pierzyną świeża, dobrze nasączona, majonez i buraczki. Ponad kilogram.
Podeszła bliżej męża. Wiktor zamilkł i spojrzał na nią.
Po co wstałaś? Mało soli? Za mało majonezu?
Nie, Wiki powiedziała. Jej głos był opanowany. Wszystkiego wystarczająco. Wiesz, masz rację. Umiejętność siekania sałatek jest moją domeną. A jeśli tak brakuje ci estetyki i lekkości ten sałatka w sam raz dla ciebie.
Odwróciła półmisek.
Czas zwolnił. Genek zamarł z otwartymi ustami. Marysia zakryła dłonią usta. Buraczkowa masa, pełna majonezu, powoli i z godnością zsunęła się na kolana Wiktora, na jego nowe, jasne spodnie, kupione specjalnie na jubileusz.
*Chlup.*
Gęsty, wilgotny odgłos. Rzeki majonezu popłynęły po nogawce, buraczki wsiąkały w drogi materiał, kawałki śledzia ozdobiły rozporek.
Przez chwilę nikt nic nie mówił. Wiktor gapił się na własne kolana, nie wierząc. Sok z buraków rozpływał się, tworząc surrealistyczną plamę.
Co ty zrobiłaś?! wrzasnął, podrywając się. Sałatka spadała na podłogę, na dywan, na buty. Zwariowałaś?! To nowe spodnie! Nienormalna babo!
Olga odstawiła pusty półmisek.
Za to pysznie, Wiki. I syto. I, zobacz, wszystko naturalne, ręcznie robione.
Ja ci pokażę! zamachnął się, lecz Genek złapał go za rękę.
Wiki, spokój! Uspokój się! Sam sobie winien!
To ja? Ja?! krzyczał Wiktor, potrząsając ubrudzonymi spodniami. Powiedziałem prawdę, a ona mi żarcie wylewa! Sprzątaj! Natychmiast to sprzątaj! Na czworaka!
Marysia przysunęła się do oparcia fotela, blada jak ściana. Atmosfera momentalnie zmroziła się.
Olga patrzyła na męża z obrzydzeniem jak na karalucha.
Sam posprzątasz powiedziała. Albo wezwij sprzątaczkę. Podobno masz status, zarabiasz. A ja pójdę. Mam zamiar zadbać o siebie. Jak powiedziałeś: inspirować.
Odwróciła się, wyszła. W przedpokoju założyła spokojnie płaszcz i sięgnęła po torebkę. Z pokoju dobiegały wrzaski Wiktora i uspokajające sapanie Genka.
Olga, dokąd idziesz? Marysia wybiegła za nią, spojrzenie roztrzęsione. Nie zostawiaj nas, on po prostu wypił nie chciał
Właśnie chciał, Marysiu. On zawsze tak myślał, tylko na trzeźwo milczał. Dzięki, że przyszłaś. Otwarłaś mi oczy.
Olga wyszła w jesienny wieczór. Nie miała dokąd pójść, ale w domu zostać nie mogła. Usiadła na ławce pod blokiem, wyjęła telefon i zamówiła taksówkę. Do mamy postanowiła. Mama nie żyła od dwóch lat, mieszkanie stało puste, wciąż nie mogła się zdecydować je wynająć. Teraz się przydało.
Wiktor dzwonił dwadzieścia razy tego wieczoru. Najpierw, pewnie, żeby wrzeszczeć, potem gdy wytrzeźwiał. Olgę nie odbierała. Kupiła w Żabce butelkę wina i czekoladę, pojechała do mamy, gdzie pachniało książkami i kurzem, i po raz pierwszy od lat położyła się na kanapie bez myślenia, czy trzeba wstawić pranie, czy ugotować śniadanie.
Minęły dwa tygodnie dla Wiktora to był koszmar.
Olga nie wróciła następnego dnia. Ani za dwa dni. Mieszkała u mamy, chodziła do pracy, wieczorami zapisała się na masaż, ten, na który szkoda jej było pieniędzy trzy lata temu.
Wiktor został sam w mieszkaniu, gdzie jedzenie nie pojawia się w lodówce automatycznie, a skarpetki nie wpadają do pralki same i nie wskakują czyste do szuflady.
Przez pierwsze trzy dni udawał twardziela. Jadł mrożonki, zakładał dżinsy (bo plam z sałatki na jasnych spodniach nie dało się sprać, a pralnia nie gwarantowała efektu). Opowiadał Genkowi przez telefon, jaka Olga jest zołzą i histeryczką.
Nic, wróci. Gdzie ona pójdzie w tym wieku? Poburczy, wróci. A ja zdecyduję, czy ją przyjąć.
Czwartego dnia nie było już czystej koszuli. Wiktor nie umiał prasować, nienawidził tej czynności. Piątego dostał bólu brzucha od gotowych pierogów. Szóstego skończył się papier w toalecie, nie kupił nowego.
Mieszkanie zarosło brudem. Plama po sałatce na dywanie zaczęła śmierdzieć majonezem i śledziem. Domowy ciepły klimat, który uważał za naturalny element życia, rozpadł się.
Olga Olgę promieniała. Przestała dźwigać siaty, bo gotowała już tylko dla siebie. Jadła mało, wysypiała się. Koleżanki w pracy zauważyły zmianę.
Pani Olgo, zakochała się Pani? Oczy aż błyszczą żartowały w księgowości.
Zakochałam się, dziewczyny odpowiadała w sobie. Nareszcie w sobie.
Po dwóch tygodniach Wiktor czekał na nią pod zakładem pracy. Żałosny pognieciona koszula, zarost, oczy psa przy budzie. W rękach głupi bukiet trzech goździków w folii.
Olgo zaczął nieporadnie.
Olga zatrzymała się, patrząc spokojnie, chłodno.
Czego chcesz, Wiki?
Olgo, daj spokój. Wystarczy tych żartów. Wracaj do domu. Tam kwiatki do podlania. I kota tęskni.
Kota nie mieli.
Nie wrócę, Wiki odparła spokojnie. Składam pozew o rozwód. Dokumenty już w sądzie, dostaniesz wezwanie.
Wiktor osłupiał.
Jaki rozwód?! Z powodu sałatki? O kilku słów? Przecież przeżyliśmy razem dwadzieścia pięć lat!
Właśnie. Przez dwadzieścia pięć lat byłam dla ciebie wygodną funkcją kucharką, sprzątaczką, prasowaczką. Człowiekiem nigdy nie zostałam. Chciałeś wróżkę? Szukaj wróżki. Może Marysia lub inna. Ale pamiętaj, wróżki nie myją kibla i nie gotują zupy.
Olgo, przepraszam! jęknął, chwytając rękaw. Ludzie się odwracali. Dureń jestem, palnąłem bez zastanowienia! Chcesz futro? Albo karnet na fitness, jak chciałaś?
Olga roześmiała się gorzko i pogodnie jednocześnie.
Fitness? Żebym stała się jak Marysia i nie musiał się ze mną wstydzić? Nie, Wiki. Już chodzę. Dla siebie. Futro sama sobie kupię, jeśli zapragnę. Moja pensja wystarcza na więcej niż myślałam, jeśli nie wydaję jej na twoje zachcianki, wędki i przysmaki na męskie wieczory.
Ale co ze mną? spytał zdezorientowany. Nie ogarnę się. Nawet pralki nie umiem uruchomić, tyle przycisków
Instrukcja jest w internecie. Albo wynajmij panią do sprzątania. A ja rezygnuję z funkcji żony. Bez odprawy.
Wyrwała rękaw i ruszyła do metra. Prosta sylwetka, lekki krok.
Wiktor długo stał, trzymając więdnące goździki. Przypominał sobie wieczór, pyszną pieczeń, ciepło żarówki, widok sałatki spływającej po nodze.
Wariatka wymamrotał, lecz nie brzmiało to pewnie. Chyba wariatka
A jednak wracając do pustego, śmierdzącego mieszkania, gdzie w zlewie piętrzyły się brudne talerze z resztkami jedzenia, podświadomie poczuł się głupio. Zadzwonił do Genka.
Genek, mogę wpaść? Zjem coś domowego?
Nie bardzo, stary Genek był spięty. Pokłóciłem się z Marysią. Sugerowałem, żeby raz zrobiła pierogi, a ona wybuchła, że ją traktuję jak kucharkę. Mówi: U Olgi skończyło się sałatką na spodniach. Ja nie chcę tak. Teraz i ja siedzę na chińskich zupkach.
Wiktor rozłączył się, spojrzał na plamę na dywanie. W kształcie serca. Połamane, brudne, buraczkowe serce.
Minęło pół roku.
Rozwód Olgi i Wiktora przebiegł spokojnie. Dzieci dorosłe próbowały pogodzić rodziców, ale widząc promienną matkę i wiecznie marudzącego ojca, stanęły po stronie mamy.
Wiktor nie nauczył się gotować. Schudł, posmutniał, koszule oddawał do pralni drogo, ale nie miał wyboru. Próbował się z kimś spotykać, ale każda kobieta była nie taka: jedna nie smażyła kotletów, druga oczekiwała restauracji na co dzień, trzecia od razu pytała o zarobki i krzywiła się.
Olga świętowała czterdzieste dziewiąte urodziny w małej, klimatycznej kawiarni z przyjaciółkami, w nowej sukience, z nową fryzurą.
Olka, żałujesz? spytała koleżanka. Tyle lat byliście razem.
Olga zamieszała kawę i uśmiechnęła się.
Żałuję przyznała. Żałuję, że nie wylałam mu tej sałatki na głowę dziesięć lat wcześniej. Marnowałam czas, starając się być idealna dla kogoś, kto nigdy tego nie doceniał.
Spojrzała przez okno. Wiosną pary spacerowały, szczęśliwe i mniej szczęśliwe. Ale Olga wiedziała: jej szczęście nie zależało od cienko ukrojonej kiełbasy w sałatce ani od komplementów dla cudzych żon. Jej szczęście leżało w jej własnych rękach. I te ręce już nie pachniały cebulą. Pachniały wolnością i drogim kremem.
A sałatkę? Sałatkę kupuje dziś w garmażerce, od czasu do czasu, tylko gdy naprawdę ma na nią ochotę.
Bo życie uczy, że warto dbać o siebie bo przecież nikt nie zrobi tego za nas.
