Dziennik, 17 października
Dziś wszystko mi się przewróciło do góry nogami. Siedzę z kubkiem herbaty i próbuję uporządkować myśli, bo parę godzin temu poszły w rozsypkę razem z sałatką na kolanach mojego niedługo już męża.
Od rana tylko biegałam praca, rachunki, korek na Wisłostradzie. Z pracy wróciłam wykończona, ale przecież dziś urodziny Wiktora pięćdziesiątka, okrągła rocznica. On od dawna powtarzał, że “w domu najlepiej, Grażyna, kto w restauracji siedzi, ten tylko kasę przepala”. Chwalił moje gotowanie, ale wiem przecież, że chodziło o pieniądze, a nie o mój talent do pieczenia sernika.
Chciałam, żeby wszystko wyszło choć raz idealnie. Trzy dni z rzędu po pracy marynowałam mięso, piekłam makowiec, kroiłam warzywa do własnej jarzynowej, którą Wiktor zjadał jak dziecko. Paznokcie miałam tylko pomalowane przezroczystym lakierem, bo na wizytę w salonie nie miałam ani czasu, ani siły. Dziś nawet wyjęłam porcelanę, którą dostałam od mamy ale nie ten zestaw z złotym rantem, bo tego do zmywarki wsadzić nie wolno. Zresztą, siedzieć pół nocy przy zlewie po gościach to ostatnia rzecz, na którą mam ochotę.
Wiktor, oczywiście, marudził:
Grażyna, czemu nie wyjęłaś tego zestawu z złotem, wygląda bardziej elegancko, wyraźnie prosiłem!
Zacisnęłam zęby, zwinęłam w ręce pęczek pietruszki i odpowiedziałam spokojnie, że przy czterech osobach nie ma sensu wyciągać serwisu na dwanaście. Większe talerze wygodniejsze do pieczeni, no i te można spokojnie wrzucić do zmywarki. Poleciłam mu sprawdzić, czy wódka się już schłodziła goście mieli być lada chwila.
Odetchnęłam głęboko, gdy poszedł do kuchni, a ja na sekundę mogłam zamknąć oczy. Przez ten cały tydzień czułam się jak robot. Wiktor nie uznawał restauracji, bo za drogo, bo “kto lepiej ugotuje niż żona?”. Więc gotowałam, czułam na plecach presję, bóle kręgosłupa, a na głowie myśli, czy wszystko będzie “do poziomu”.
Po chwili rozległ się dzwonek.
Już idę! krzyknął Wiktor, a jego twarz jakby się rozjaśniła. Zniknęło skrzywienie, pojawiła się szeroka, gościnna mina.
W przedpokoju pojawiła się Maria żona Jarka, najlepszego kumpla Wiktora. Maria zawsze wygląda jak modelka z okładki wypielęgnowana, zgrabna, sukienka beżowa, drogie perfumy. W ręku elegancka torebka z Kruka. Za nią wszedł Jarek z naręczem prezentów.
Grażynka, kochana! Maria rzuciła mi się na szyję, pachnąc drogim Chanel. Jak pięknie pachnie, znowu przeszłaś samą siebie w kuchni? Ja bym tak nie mogła Jarkowi powiedziałam, że jak chce świętować, to mnie do restauracji, bo do garów nie podejdę mam przecież świeży manicure.
Zrobiło mi się głupio, więc schowałam dłonie za plecy.
Ktoś musi pilnować domowego ciepła odparłam z uśmiechem, pomagając gościom zdjąć płaszcze. Chodźcie, już wszystko gotowe!
Kolacja ruszyła jak zwykle: toasty za jubilata, rozmowy o prezentach (Jarek podarował Wiktorowi odjazdowy spinning, o którym marzył od miesięcy), śmiechy, żarty. Biegałam między kuchnią a salonem, podając kolejne zakąski, dolewając wino. Sama zjadłam tylko łyżkę sałatki jarzynowej i trochę żółtego sera.
Wiktor po pierwszym kieliszku rozluźnił się. Gapił się na Marię, jak by zobaczył święty obrazek:
Marysia, wyglądasz jak zwykle zjawiskowo zaczął na cały głos. Jem i patrzę czary normalnie. Jesz, a nie tyjesz. Sukienka rewelacja! Widać, że kobieta z klasą dba o siebie.
Maria poprawiła lok.
Oj tam, Wiktor, to tylko dyscyplina. Trzy razy w tygodniu siłownia, zero węgli po osiemnastej. No i kremy, odkryłam właśnie genialny na twarz!
Widzisz? Wiktor podniósł palec, jakby właśnie dotarła do niego wielka prawda. Dyscyplina! Słyszysz, Grażyna? Ty zawsze zmęczona, nie mam czasu. Marysia też pracuje, a wygląda jak dziewczyna.
Zamroziłam się, stawiając na stół ogromny półmisek z pieczonym schabem. Pracuję jako główna księgowa dużej firmy, prowadzę dom, ogródek na działce, dzieci przywożą wnuki na weekend. Maria jest administratorką w gabinecie kosmetycznym, dwa na dwa, dzieci nie mają.
Wiktor, może dajmy spokój z porównywaniem powiedziałam cicho, nie chcąc robić afery przed gośćmi. Każdy ma własne tempo życia. Spróbuj schabu, jest według nowego przepisu, ze śliwką.
Ale Wiktor już się rozkręcił. Parę kieliszków i starzy żale oraz głupie męskie przechwałki wygrały.
Schab, schab, wszędzie schab machnął ręką, nakładając sobie kawał mięsa. Jeść to się je, ale liczy się estetyka Jarek, masz szczęście. Wracasz, a tam nie kucharka w fartuchu, tylko wróżka. Miło popatrzeć. A u mnie co? Ciągle te garnki, zapach smażonej cebuli. Mówię Grażynie: idź na fitness, może basen? Ona plecy bolą, mam nadciśnienie. Wymówki. Lenistwo.
Jarek wyczuł napięcie i próbował ratować:
Daj spokój, Wiktor. Grażynka to złota gospodyni, taki schab Marysia nie umie tak gotować, my raczej na sushi z dowozu albo mrożonki.
Marysia próbowała złagodzić atmosferę, ale wyszło na odwrót:
Gotować nie lubię, to fakt. Ale mam zawsze czas na siebie. Mężczyzna powinien patrzeć i podziwiać, prawda?
Wiktor rozświetlił się, patrząc na Marię z lubieżnym uśmiechem.
Święte słowa! Miłość jest w oczach! A tu popatrz wskazał mnie, siedzącą naprzeciw, ze zmęczonymi rękoma na kolanach. Grażyna, ubrałaś się, uczesałaś, a wciąż wyglądasz słabo. Tak ciotowato. Marysia ma w oczach błysk, życie. Tobie świecą tylko ceny w biedronce.
Cisza za stołem była gęsta jak barszcz. Jarek dłubał w talerzu, Marysia nerwowo miętosiła serwetkę. Czułam, jakby mi ktoś policzek wymierzył. Przez głowę przeszły migawki jak prasowałam mu o pierwszej w nocy niebieską koszulę na imprezę, na której właśnie mnie publicznie poniżał; jak odmówiłam kremu, żeby dołożyć do spinningu; jak odkładałam na kosmetyczkę, a zamiast tego leciałam po wędlinę do Kerfura na promocji.
Dość, Wiktor powiedziałam cicho, stanowczo. Przesadziłeś.
Wcale nie przesadziłem! oburzył się. Tylko mówię prawdę! Przyjaciel poznaje się w biedzie, żona w porównaniach. Jarek może być z żony dumny, a ja muszę się wstydzić? Widziałaś się w lustrze? Rozlazłaś się, zmarszczki, no przecież jesteście w tym samym wieku!
My nie jesteśmy w tym samym wieku, Wiktor poprawiłam lodowatym tonem. Maria ma trzydzieści osiem lat, ja czterdzieści osiem. Maria nie taszczy siat z warzywami na czwarte piętro, gdy winda nie działa, bo ty siedzisz na kanapie.
I znowu zaczyna się! przewrócił oczami. Pracuję! Utrzymuję dom! Mogę żądać, by żona wyglądała jak należy. Ty kwoka. Tylko umiesz siekać sałatki. Nawet śledzia pod pierzynką nie zrobisz dobrze. U Marysi na Wigilię był lekki, puchaty. U ciebie majonezowa breja. Jak i ty.
Coś się we mnie załamało. Najbardziej niewygodne słowo, “kwoka”, wybrzmiało jak wyrok. To, na czym się opierało nasze dwudziestopięcioletnie małżeństwo, wyparowało, zostawiając pustkę i chłodną złość.
Wstałam cicho. Wiktor nie zauważył, monologował dalej, patrząc na Jarka:
No powiedz, Jarek, nie mam racji? Kobieta musi inspirować! A tak nuda. Fartuch, kapcie, kapuśniak. Wieczna rutyna
Sięgnęłam po duże, ciężkie naczynie sałatki “śledź pod pierzynką” świeżutki, mocno majonezowy, z buraczkami, z cebulką. Ponad półtora kilograma.
Podeszłam i stanęłam przy Wiktorze. Spojrzał na mnie.
Co jest? Soli brakuje? Majonezu?
Nie, Wiktor powiedziałam spokojnie. Jest wszystkiego pod dostatkiem. Skoro, jak mówisz, jestem tylko od siekania sałatek, to pomyślałam, że bardzo ich potrzebujesz.
Przewróciłam naczynie.
Czas zwolnił. Jarek otworzył usta, Marysia zamarła. Buraczano-majonezowa masa ściekała powoli na Wiktora, na jego “specjalne” jasne spodnie na jubileusz.
*Chlup.*
Majonez ściekał po spodniach, buraki od razu chwyciły tkaninę, śledzie przykleiły się do zamka.
Przepełniła pokój cisza. Wiktor patrzył nieprzytomny na kolana buraczany sok owijał się wokół nóg, a ja postawiłam pustą miskę na stole.
Proszę bardzo, Wiktor powiedziałam. Smacznego. Zdrowo, domowo. Bez chemii, wszystko własnymi rękami.
Chora jesteś?! wrzasnął, wstając, sałatka opadła na dywan i na buty. Zepsułaś spodnie! Wariatka!
Za to domowo, naturalnie mówiłam zimno.
Chciał mi się zamachnąć, ale Jarek podbiegł, łapiąc go za rękę.
Wiktor, uspokój się! Sam się o to prosiłeś!
Wiktor darł się, że powiedział tylko prawdę, że mam uprzątnąć bałagan natychmiast. Marysia była blada jak ściana wieczór przestał być sielski.
Patrzyłam z obrzydzeniem na męża, jak na karalucha.
Posprzątasz sam powiedziałam. Albo zadzwoń po ekipę sprzątającą. W końcu zarabiasz. Ja wychodzę. Mam zadbać o siebie, tak jak radziłeś.
Założyłam płaszcz w przedpokoju, chwyciłam torebkę. Z domu dobiegały wrzaski.
Grażyna, gdzie idziesz? Maria wybiegła w korytarz, oczy miała przerażone. Nie zostawiaj go, on pijany
Nie, Maria, tak myśli od zawsze. Dziękuję, otworzyłaś mi oczy.
Wyszłam na chłodny, październikowy wieczór. Nie miałam dokąd, ale nie mogłam wrócić do tego mieszkania. Usiadłam na ławce pod klatką, zamówiłam taksówkę. “Do mamy” postanowiłam. Mama zmarła dwa lata temu, jej mieszkanie dalej stoi puste, dotąd nie chciałam go oddać teraz się przyda.
Wiktor próbował dzwonić kilkanaście razy najpierw pewnie żeby jeszcze wrzeszczeć, potem już zmiękł. Nie odebrałam. Pojechałam do mieszkania mamy, kupiłam w Żabce wino i czekoladę, wreszcie położyłam się na kanapie, nie myśląc o praniu czy śniadaniu.
Przez dwa tygodnie nie wróciłam do domu.
Zamieszkałam u mamy, chodziłam do pracy, a po pracy zapisałam się na masaż. Ten, na który odmawiałam sobie trzy lata. Gotowałam tylko dla siebie, jem niewiele. Wiktor został w mieszkaniu sam i nagle przypomniał sobie, że lodówka nie wypełnia się jedzeniem, skarpetki nie same wskakują do pralki i wychodzą wyprasowane do szuflady.
Pierwsze dni próbował się przechwalać. Jadł pierogi z Biedronki, wysępiał koszule z pralni, dywan od śledzi śmierdział tak, że nawet domestos nie dał rady. Gadał z Jarkiem przez telefon, jaki to jestem paskudna baba.
Przyjdzie, nie ma wyjścia. W pięćdziesiątce komu ją potrzebna? śmiał się. Zmięknie i wróci. A ja się zastanowię, czy ją jeszcze chcę.
Ale kiedy skończyły się czyste koszule, nie potrafił ich wyprasować. Po tygodniu zachorował od sklepowych pierogów, zabrakło papieru toaletowego. Mieszkanie zaszło chaosem, zacieki majonezu śmierdziały gorzej niż śledź.
A ja zaczęłam kwitnąć. Spałam po raz pierwszy do syta, jeździłam na masaż, kupowałam wino do filmu. W pracy księgowe zaczęły żartować:
Grażyna, co się stało? Zakochałaś się, oczy ci się świecą!
Tak śmiałam się. W sobie. W końcu w sobie.
Po dwóch tygodniach Wiktor dopadł mnie pod zakładem pracy. Stał żałosny, pomięta koszula, zapadnięte oczy, trzy goździki w foliowej torebce.
Grażyna wracaj, proszę. Żarty żartami, dom na ciebie czeka. Kwiaty podlej Kicia tęskni.
Nie mamy żadnej koci wymyślił.
Nie wrócę, Wiktor powiedziałam, patrząc na niego chłodno. Wniosłam pozew o rozwód. Sąd cię wezwie.
Otworzył usta.
Rozwód? Z powodu sałatki? Byliśmy razem dwadzieścia pięć lat!
Właśnie. Byłam przez ciebie kucharką i prasowaczką. Człowiekiem nigdy nie zostałam. Chciałeś wróżki, szukaj wróżki. Może Maria? Choć Jarek by cię wywiózł na taczkach. Znajdź inną leciutką, pachnącą perfumami, nie przerzucającą siat z ziemniakami. Ale pamiętaj: wróżki nie sprzątają kibla i nie gotują kapuśniaku.
Grażyna, przepraszam, głupio walnąłem łapał mnie za rękaw, ludzie się oglądali Może kupię ci futro? Albo tę kartę do fitnessu, jak chciałaś?
Roześmiałam się gorzko i wesoło zarazem.
Fitness już mam, Wiktor. I futro sama kupię, jeśli zechcę. Z mojej pensji, bo jak się jej nie wydaje na twoje zachcianki, to starcza na cudowną kawę i nową spódnicę.
Ale ja co ze mną będzie? pytał żałośnie. Przecież nie dam rady, w pralce tyle przycisków
Instrukcja jest w internecie, Wiktor. Albo wynajmij panią do sprzątania. Ja odchodzę rezygnuję ze stanowiska żony. Bez odprawy.
Odwróciłam się, wciągnęłam ramiona i poszłam. Wiktor długo stał z więdnącym bukietem i rozmyślał zapewne o tym feralnym wieczorze, o schabie, o lampie i buracianej sałatce na spodniach.
Wariatka szepnął pod nosem. Ale wiem, że czuł się jak głupek.
Wrócił do pustego mieszkania, gdzie zgniła sałatka z dywanu, a w zlewie piętrzyły się talerze. Zadzwonił do Jarka:
Jarek, możesz mnie wpuścić na obiad?
Przykro mi, bracie usłyszał. Marysia się obraziła. Powiedziałem, że mogłaby ugotować pierogi, a ona mi krzyczała, że “nie jest kucharką”. Gada: Grażyna gotowała, i co? Skończyło się burakami na spodniach. Ja nie chcę tak! Sam jadam zupki chińskie
Wiktor odłożył telefon, patrząc na plamę na dywanie, która przypominała kształtem serce. Brudne, buraczano-majonezowe, pęknięte serce.
Minęło pół roku.
Rozwiodłam się z Wiktorem bez szumu. Dzieci próbowały nas pogodzić, ale widząc moją energię a jego żale, szybko poparli mnie. Wiktor nie nauczył się gotować. Chudł, chodził w koszuli z pralni (drogo, ale musiał). Próbował randkować, ale żadna nie była “taka”. Jedna nie umiała smażyć mielonych, druga chciała chodzić codziennie do restauracji, trzecia od razu pytała, ile zarabia i się krzywiła.
A ja swoje czterdzieste dziewiąte urodziny spędziłam w małej, przytulnej kawiarni na Powiślu. Byłam w nowej sukience, z nową fryzurą.
Grażyna, żałujesz? zapytała koleżanka. Tyle lat razem
Mieszałam kawę i uśmiechnęłam się.
Żałuję odpowiedziałam szczerze. Żałuję, że nie wylałam mu tej sałatki na głowę dziesięć lat temu. Ile czasu zmarnowałam, próbując być perfekcyjna dla kogoś, kto nigdy nie umiał tego docenić.
Wyjrzałam przez okno. Na ulicy pary spacerowały szczęśliwe i mniej szczęśliwe. Ale wiedziałam moje szczęście zależy już wyłącznie ode mnie. Nie od grubości plastrów szynki, nie od komplementów dla cudzej żony. Moje szczęście jest w moich rękach. Nigdy już nie pachną cebulą. Pachną nowym kremem i wolnością.
A sałatkę sałatkę jarzynową kupuję teraz w garmażu. Tylko tyle, ile mi się chce. Wyłącznie dla siebie.
