Mąż porównał mnie do żony kolegi przy stole i dostał na kolana miskę sałatki – czyli jak jubileuszowy wieczór u Wiktora zakończył się burzą majonezową – Znowu wyciągnęłaś ten serwis? Przecież prosiłem o ten z pozłacanym rantem, który mama podarowała nam na rocznicę. Wygląda bardziej elegancko – krzywił się Wiktor, oglądając talerz, który właśnie postawiłam na śnieżnobiałym obrusie. Zastygłam na chwilę z pękiem natki pietruszki w dłoni. Chciałam mu odpyskować – przecież serwisu z pozłacanym rantem nie można myć w zmywarce, a sterczeć przy zlewie po północy, gdy goście już wyjdą, nie mam najmniejszej ochoty. Ale opanowałam się. W końcu dziś Wiktor świętuje pięćdziesiątkę i nie chcę psuć nastroju od samego początku. – Wiktor, tamten serwis jest na dwanaście osób, a nas będzie ledwie czwórka. Poza tym te talerze są głębsze, idealne do pieczeni – odparłam spokojnie, dekorując galaretę gałązkami zieleniny. – Lepiej sprawdź, czy wódka jest schłodzona – Gienek z Maryną będą lada moment. Wiktor mruknął coś niewyraźnie i ruszył do lodówki. Patrzyłam mu w plecy i ciężko wzdychałam. Ostatni tydzień to tryb “zdążyć ze wszystkim”: praca w księgowości, zamknięcie kwartału, raporty, a tu jeszcze organizacja jubileuszu. Wiktor kategorycznie odmówił wyjścia do restauracji, twierdząc, że “nikt nie gotuje lepiej niż ty, Ola – po co przepłacać za sztuczność”. Miło słyszeć pochwały… Tyle że za tymi komplementami kryła się zwykła oszczędność i niechęć do rachunków w menu. Ostatecznie trzy wieczory z rzędu po pracy marynowałam mięso, gotowałam warzywa, piekłam blaty do “Napoleona”, kręciłam bakłażanowe roladki, które Wiktor uwielbia. Nogi bolały, kręgosłup łupał, a na manicure zabrakło czasu – więc paznokcie tylko potraktowałam bezbarwnym lakierem. Dzwonek do drzwi wystraszył mnie. – Już idę! – zawołał Wiktor, natychmiast zmieniając się w twarzy. Mrukliwość prysła, zastąpił ją serdeczny uśmiech gospodarza. Do przedpokoju wpłynęła Maryna. Tak, wpłynęła – bo inaczej nie da się tego nazwać. Żona Gienka, najlepszego przyjaciela Wiktora wygląda zawsze jak prosto z okładki magazynu. Smukła, zadbana, w beżowej, szykownej sukience, idealnej na jej figurę. W ręku trzymała elegancką torebkę z butiku. Za nią podążał Gienek z siatkami pełnymi prezentów i butelek. – Olciu, kochana! – Maryna cmoknęła mnie w policzek, oblewając chmurą ekskluzywnych perfum. – Ale cudnie pachnie! Ty to zawsze dokonujesz kulinarnego cudu, nie wiem jak! Ja bym nie dała rady. Powiedziałam Gienkowi: chcesz świętować, kup mi kolację w restauracji, bo do garów nie podchodzę – z paznokciami nie ryzykuję. Od razu schowałam ręce za plecy. – Ktoś przecież musi zająć się domową atmosferą – uśmiechnęłam się, odbierając płaszcz gościa. – Chodźcie, wszystko podane. Uroczystość zaczęła się tradycyjnie: toasty za zdrowie jubilata, prezentacja podarunków (Gienek wręczył profesjonalny spinning, o którym Wiktor marzył od miesięcy), żarty, śmiechy. Kursowałam między kuchnią i salonem, dokładając przystawki, wymieniając talerze, pilnując pełnych kieliszków. Sama zjadłam tylko łyżkę sałatki jarzynowej i kawałeczek sera. Wiktor, po pierwszym kieliszku, rozluźnił się. Oparł się wygodnie i zachwycony spojrzał na Marynę, która elegancko widelcem kroiła kawałek ryby. – Maryno, jak zwykle wyglądasz wspaniale! – powiedział głośno. – Patrzę i myślę: to chyba czary! Jesz i nie tyjesz. A ta sukienka! Widać, że kobieta dba o siebie. Maryna kokieteryjnie poprawiła blond lok. – Oj, Wiktor, przesadzasz. To kwestia dyscypliny! Siłownia trzy razy w tygodniu i żadnych węglowodanów po szóstek. I odpowiednia pielęgnacja. Kupiłam ostatnio krem – rewelacja! – Właśnie! – Wiktor podniósł palec – Dyscyplina! Słyszysz, Ola? Dyscyplina! A ty tylko “zmęczona, nie mam czasu”. Maryna też pracuje, a wygląda młodo. Zastygłam z półmiskiem pieczonej karkówki. Pracuję główną księgową w dużej firmie, prowadzę dom, zajmuję się działką, pomagam wnukom z lekcjami. Maryna? Pracuje w salonie kosmetycznym dwa na dwa i bez dzieci. – Wiktor, nie porównujmy – powiedziałam łagodnie, nie chcąc robić awantury przy gościach. – Każdy ma swój rytm. Spróbuj karkówki – nowy przepis z suszonymi śliwkami. Ale Wiktor się rozkręcił. Alkohol rozwiązał mu język, a stare żale i typowe męskie chełpienie wylało się na stół. – Niech tam ta karkówka – machnął, nakładając olbrzymi kawałek. – Jedzenie to jedzenie. Ale liczy się estetyka… Gienek, masz szczęście. W domu nie kucharka w szlafroku, tylko wróżka. Miło popatrzeć. A u nas? Ciągle te garnki, wieczny zapach smażonej cebuli. Mówię Oli: idź na siłownię, zapisz się na fitness. A ona ciągle: “Kręgosłup, ciśnienie”. Wymówki! Zwykłe lenistwo. Gienek próbował zmienić temat: – Wiktor, Ola to skarb. Takiego mięsa Maryna nie potrafi, my żyjemy na mrożonkach i dostawie. – Właśnie! – podchwyciła Maryna, chcąc złagodzić sytuację, ale wyszło gorzej. – Nie lubię gotować, to prawda. Ale mam zawsze czas dla siebie. Facet powinien kochać oczami, prawda, Wiktor? Wiktor aż rozpromienił się patrząc na żonę przyjaciela: – Święte słowa! Kochać oczami! A tu patrzysz… – wskazał mnie pogardliwie. – Ola, niby założyłaś sukienkę i zrobiłaś fryzurę, a i tak wyglądasz… wykończona. Tak… ciotkowato. Marynie oczy iskrzą, życie kipi. A tobie w oku tylko ceny z “Biedronki”. Zaległa cisza. Gienek schował się w talerzu, Maryna nerwowo gniotła serwetkę. Poczułam, jakby dał mi policzek. Przypomniałam sobie jak wczoraj Wiktor jęczał, że nie ma czystej koszuli, a ja o pierwszej w nocy prasowałam dla niego właśnie tę niebieską, w której teraz siedzi, obrzucając mnie błotem. Jak odkładałam na kosmetologa, by dołożyć do wymarzonego spinningu. – Wiktor, skończ już – powiedziałam cicho, ale stanowczo – Przesadziłeś. – Nie przesadziłem! – podchwycił Wiktor. – Mówię prawdę! Przyjaciel poznaje się w biedzie, żona w porównaniu. Siedzę i porównuję, i niestety – nie wypadasz najlepiej. Czemu Gienek może zabrać żonę do ludzi i się chwalić, a ja muszę się wstydzić? W lustro patrzysz? Roztyłaś się, zmarszczki… A przecież jesteście równolatkami! – Nie jesteśmy rówieśniczkami, Wiktor – skontrowałam lodowato. – Maryna ma trzydzieści osiem, ja czterdzieści osiem. I nie nosi zakupów na piąte piętro, kiedy winda nie działa, bo jej mąż leży na kanapie. – O, zaczyna się! – teatralnie przewrócił oczami. – Pracuję! Pieniądze do domu przynoszę! Mam prawo wymagać, żeby żona była godna statusu! A ty… kwoka. Tylko sałatki potrafisz kroić. Patrz, nawet sałatkę… – wskazał śledzia pod pierzynką. – Nawet sałatki nie potrafisz zrobić jak należy. U Maryny na Sylwestra jadłem – lekka, puszysta. A u ciebie – majonezowa breja. Zupełnie jak ty. To była kropla, która przelała czarę. Coś we mnie pękło. Wieloletnie cierpliwości, na którym opierało się nasze małżeństwo, wyparowało, zostawiając pustkę i zimny gniew. Wstałam powoli. Wiktor, nie widząc zmiany, wciąż perorował do Gienka: – Powiedz sam, Gienek – czy nie mam racji? Kobieta powinna inspirować! A tu? Szlafrok, kapcie, rosół… śmiertelna nuda… Podniosłam misę ze śledziem pod pierzynką. Sałatka świeża, solidnie przyprawiona, porządnie przełożona majonezem i udekorowana buraczkiem. Ponad półtora kilo. Obeszłam stół i stanęłam tuż obok męża. Wiktor umilkł, podniósł na mnie wyzywający wzrok. – Po co stoisz? Mało soli? Za mało majonezu? – Wiktor – powiedziałam spokojnie. Bez drżenia głosu. – Wszystkiego jest dość. Pomyślałam, że masz rację. Faktycznie, tylko sałatki potrafię kroić. Więc skoro tak bardzo ci ich brakuje – niech ten będzie specjalnie dla ciebie. Odwróciłam misę do góry dnem. Czas zwolnił. Gienek otworzył usta w niemym okrzyku, Maryna zbladła i zakryła usta dłonią. A buraczano-majonezowa masa, warstwowa, ciężka, z kluską majonezu, spłynęła na kolana Wiktora i na świeżo kupione do jubileuszu jasne spodnie. *Chlap.* Dźwięk był soczysty i lepki. Majonez spływał po nogawkach, burak wżerał się w materiał, śledź ozdabiał rozporek. Zaległa grobowa cisza. Wiktor patrzył na kolana, nie wierząc. Sok buraczany rozlewał się, zamieniając beżowe spodnie w obraz nieogarniętego malarza. – Coś ty narobiła?! – wrzasnął, zrywając się. Sałatka spadła na dywan, na buty. – Zwariowałaś?! Przecież to nowe spodnie! Wariatka! Odłożyłam pustą miskę na stół. – Ale za to smacznie. I pożywnie. I zwróć uwagę – domowe. Bez chemii, wszystko własnoręcznie. – Ja ci pokażę! – Wiktor zamachnął się, ale Gienek, otrzeźwiony, złapał go za rękę. – Wiktor, spokój! Sam się prosiłeś! – Ja się prosiłem?! Ja?! – krzyczał Wiktor, potrząsając brudnymi spodniami. – Mówiłem prawdę, a ona mi na spodnie wylała jedzenie! Sprzątaj! Natychmiast sprzątaj! Pełzaj i czyść! Maryna, blada jak ściana, przywarła do krzesła. Wieczór przestał być przyjemny. Spojrzałam na miotającego się męża z obrzydzeniem, jakby był karaluchem. – Sam posprzątasz – rzuciłam. – Albo zamów sobie sprzątanie. Przecież jesteś mężczyzną z pozycją, zarabiasz. A ja… idę zadbać o siebie. Jak to powiedziałeś? Zainspiruję się. Wyszłam z jadalni, ubrałam płaszcz i zabrałam torebkę. Z salonu dobiegały wrzaski Wiktora i mruczenie Gienka. – Ola, gdzie idziesz? – Maryna wybiegła na korytarz, wystraszona. – Nie odchodź, on pijany – nie zrobił tego specjalnie… – Właśnie, Maryna – odparłam. – On tak zawsze myślał, tylko trzeźwy był cicho. Dziękuję, że przyszłaś. Otworzyłaś mi oczy. Wyszłam w chłodny, jesienny wieczór. Nie miałam dokąd iść, ale w domu zostać nie mogłam. Usiadłam na ławce, wyjęłam telefon i wezwałam taksówkę. “Do mamy” – postanowiłam. Mama nie żyje od dwóch lat, ale mieszkanie stoi puste, bałam się je wynająć. Teraz się przydało. Wiktor dzwonił kilkanaście razy. Najpierw klął, potem – gdy wytrzeźwiał. Nie odebrałam. Kupiłam nocną czekoladę i butelkę wina, pojechałam do pustego mieszkania, gdzie pachniało kurzem i starymi książkami, i po raz pierwszy od lat położyłam się na kanapie bez myślenia o praniu czy śniadaniu. Przez następne dwa tygodnie Wiktor przeżywał koszmar. Nie wróciłam kolejnego dnia. Ani potem. Spałam u mamy, chodziłam do pracy, wieczorami… zapisałam się na masaż. Na ten, na który zawsze szkoda mi było pieniędzy. Wiktor został sam w mieszkaniu, gdzie okazało się, że jedzenie nie pojawia się w lodówce magicznie, a skarpetki nie przeskakują do pralki same, a potem z powrotem – czyste – do komody. Pierwsze trzy dni popisywał się. Jadł pierogi z marketu, chodził w dżinsach (bo spodnie się nie sprały, a pralnia odmawia gwarancji). Narzekał Gienkowi przez telefon, jaki to Ola potwór i wariatka. – Nic, wróci, – chełpił się. – Gdzie ona pójdzie w tym wieku? Poszaleje i wróci. Wtedy się zastanowię, czy przebaczyć. Czwartego dnia skończyły się czyste koszule. Nie umie prasować i nie lubi. Piątego dnia brzuch bolał go od mrożonek. Szóstego zabrakło papieru toaletowego. Zapomniał kupić. Mieszkanie zarosło brudem. Plama po sałatce zaczęła śmierdzieć kwaśnym majonezem i rybą. Wygoda, którą uważał za oczywistość, rozmywała się każdego dnia. A ja… Rozkwitłam. Przestałam tachać ciężkie siaty – gotowałam tylko dla siebie, a jem mało. Zaczęłam się wysypiać. Koleżanki w pracy komentowały zmianę. – Pani Olu, zakochała się pani? Tak oczy się świecą! – żartowały w księgowości. – Zakochałam się – odpowiadałam. – Wreszcie w siebie. Po dwóch tygodniach Wiktor zaczekał na mnie pod pracą. Wyglądał żałośnie – pomięta koszula, zarost, oczy zbitego psa. W ręku tandetny bukiet z trzech goździków z foliowego kiosku. – Ola… – bąkał, przestępując z nogi na nogę. Spojrzałam chłodno. – Czego chcesz, Wiktor? – Olu, wybacz już. Dość żartów. Wróć do domu. Trzeba podlać kwiaty. I kot tęskni. Kota nie mieliśmy. – Nie wrócę, Wiktor. Złożyłam pozew o rozwód. Niedługo dostaniesz wezwanie. Szczęka mu opadła. – Rozwód?! Zwariowałaś? Przez sałatkę? Przez kilka słów? Przeżyliśmy razem dwadzieścia pięć lat! – Właśnie. Przez 25 lat byłam dla ciebie funkcją: kucharką, pralką, sprzątaczką. Ale człowiekiem nie zostałam. Chciałeś wróżki, Wiktor? Szukaj wróżki. Maryna może? Chyba nie – Gienek cię zabije. Poszukaj innej. Tylko pamiętaj: wróżki nie myją WC i nie gotują rosołu. – Ola, wybacz! – błagał, łapiąc mnie za rękaw. Ludzie się oglądali. – Głupi byłem, palnąłem – szatan mnie podkusił! Kupię ci futro! Albo karnet na fitness! Zaśmiałam się gorzko i radośnie zarazem. – Karnet? Żebym była podobna do Maryny i nie musiałeś się wstydzić? Nie. Już chodzę. Dla siebie. Futerko sama sobie kupię, gdy zechcę. Z pensji – na wiele wystarcza, jeśli nie wydaję na twoje gadżety, wypasione spinningi i smakołyki na wieczory z kumplami. – Ale co ze mną? – wystraszył się. – Przecież zginę. Nawet pralki nie umiem użyć, tyle tych przycisków… – Instrukcja jest w internecie, Wiktor. Albo zatrudnij pomoc domową. Ja kończę pracę jako twoja żona. Bez odprawy. Wyrwałam się i ruszyłam do metra. Plecy proste, krok lekki. Wiktor długo stał na chodniku, gniotąc zwiędłe goździki. Wspominał tamten wieczór – pyszną karkówkę, ciepło lampy i moment, gdy sałatka spływała po nogach. – Głupia – szepnął, ale brzmiało niepewnie. – Głupia… W pustym, śmierdzącym mieszkaniu przy zlewie z górą brudnych naczyń poczuł się głupi. Zadzwonił do Gienka. – Gienek, mogę wpaść? Zjadłbym coś domowego… – Sorry, stary – Gienek był spięty. – Pokłóciłem się z Maryną. Powiedziałem jej, że mogłaby mi ugotować pierogi jak ty. Wybuchła, że robię z niej kucharkę. Powiedziała: “Widziałeś, co u Wiktora? Sałatka na spodniach. Ja nie chcę tak skończyć.” Siedzę na zupkach chińskich. Wiktor rozłączył się i spojrzał na plamę po sałatce. Wyglądała jak serce. Brudne, buraczane, pęknięte serce. Minęło pół roku. Rozwiedliśmy się spokojnie. Dorośle dzieci próbowały godzić, ale widząc błyszczącą matkę i wiecznie narzekającego ojca – przyjęły stronę matki. Wiktor nigdy nie nauczył się gotować. Wychudł, zbiedniał. Koszule nosił z pralni – drogo, ale musiał. Próbował się umawiać, ale każda kandydatka była “nie taka”: jedna nie smażyła kotletów, druga wymagała codziennych restauracji, trzecia spytała wprost o pensję i wykrzywiła usta. A ja? Czterdzieste dziewiąte urodziny świętowałam w przytulnej kawiarni z koleżankami. W nowej sukience, z nową fryzurą. – Ola, nie żałujesz? – spytała przyjaciółka. – Tyle lat razem… Zamieszałam kawę i uśmiechnęłam się. – Żałuję – powiedziałam szczerze. – Żałuję, że nie wywróciłam tej sałatki mu na głowę dziesięć lat wcześniej. Zmarnowałam tyle lat na bycie idealną dla faceta, który nigdy tego nie docenił. Spojrzałam przez okno. Na wiosennej ulicy spacerowały pary – szczęśliwe, mniej szczęśliwe. Ale wiedziałam: moje szczęście zależy już tylko ode mnie. Od tego, czy pokroję wędlinę drobno, czy dostanę komplement jak Maryna. Moje szczęście jest w moich rękach. I nie pachną już cebulą – pachną wolnością i dobrym kremem. A sałatkę? Teraz kupuję w delikatesach. Tylko trochę. I tylko wtedy, kiedy naprawdę mam na nią ochotę.

Znów wyjęłaś ten serwis? Prosiłem przecież o ten z złotym paskiem, który dostaliśmy od mamy na rocznicę. Wygląda bardziej elegancko skrzywił się Janusz, patrząc na talerz, który Iwona właśnie postawiła na śnieżnobiałym obrusie.

Iwona na moment zamarła z pęczkiem pietruszki w dłoni. Miała ochotę odpowiedzieć, że serwisu z złotym paskiem nie wolno wkładać do zmywarki, a sterczeć nad zlewem o pierwszej w nocy, kiedy goście już dawno pójdą, nie zamierza. Ale się powstrzymała. Dziś były urodziny Janusza pięćdziesiątka, okrągła rocznica i Iwona nie chciała psuć atmosfery już na początku wieczoru.

Jasiu, tamten serwis jest na dwanaście osób, a nas tylko czwórka. Te są głębsze, lepiej się nadają na pieczeń odparła spokojnie, układając gałązki pietruszki na galarecie. Lepiej sprawdź, czy wódka się schłodziła. Zdzisiek z Marią zaraz będą.

Janusz mruknął coś pod nosem i poszedł sprawdzić do lodówki. Iwona spojrzała na jego plecy i westchnęła ciężko. Ostatnie dni żyła na wysokich obrotach praca w księgowości wyciągała z niej wszystkie siły, koniec kwartału, raporty, a do tego przygotowania do urodzin. Janusz stanowczo odmówił imprezy w restauracji. Nikt nie gotuje lepiej od ciebie, Iwono, po co przepłacać za to całe nadęcie?” argumentował.

Miło, gdy mąż docenia twoje gotowanie, ale za tymi pochwałami kryło się zwyczajne oszczędzanie i niechęć patrzenia na ceny w menu. Przez trzy wieczory po pracy Iwona marynowała mięso, gotowała warzywa, piekła blaty do Napoleonki i kręciła rolady z bakłażana, bez których jubilat nie wyobrażał sobie stołu. Nogi bolały, plecy wysiadały, o paznokciach nie było mowy musiała się ratować tylko bezbarwnym lakierem.

Nagle do drzwi zadzwonił dzwonek.

Już idę! krzyknął Janusz, przemieniając się z marudnego w uśmiechniętego gospodarza.

Do przedpokoju wpłynęła Maria innego słowa naprawdę nie było. Żona Zdziska, najlepszego kolegi Janusza, zawsze wyglądała jak z okładki magazynu smukła, zadbana, odziana w beżową sukienkę idealnie podkreślającą figurę. W dłoni trzymała małą torebkę z ekskluzywnego butiku. Zdzisiek maszerował za nią objuczony torbami z upominkami i flaszkami.

Iwonko kochana! Maria ucałowała gospodynię w policzek, zostawiając za sobą woń drogiego zapachu. Cudownie pachnie! Jak ty to robisz, znowu heroiczną akcję w kuchni? Ja bym nie dała rady. Od razu powiedziałam Zdziskowi: chcesz świętować, zabierasz mnie do restauracji. Przy palniku nie staję, mam manicure.

Iwona odruchowo schowała ręce za plecami.

Ktoś w końcu musi dbać o domową atmosferę uśmiechnęła się, pomagając Marii zdjąć płaszcz. Zapraszam, wszystko już na stole.

Biesiada zaczęła się tradycyjnie toast za zdrowie jubilata, prezentowe komentarze (Zdzisiek sprezentował wypasioną wędkę, o której Janusz marzył od miesięcy), żarty, śmiech. Iwona kursowała między kuchnią a salonem, wymieniała talerze, dorzucała przekąski, pilnowała, by kieliszki były pełne. Sama zdążyła zjeść tylko łyżkę sałatki jarzynowej i kawałek sera.

Janusz po pierwszym kieliszku rozluźnił się całkowicie. Oparł się oparciu fotela i spojrzał zachwycony na Marię, która z gracją, widelczykiem, degustowała rybę.

Mario, jak zawsze zachwycająco rzucił na cały głos. Patrzę na ciebie i myślę: czarodziejka! Jesz, a nie tyjesz. I ta sukienka od razu widać, kobieta wie, jak o siebie zadbać.

Maria kokieteryjnie poprawiła lok.

Oj, Jasiu, daj spokój. Po prostu dyscyplina siłownia trzy razy w tygodniu, żadnych węglowodanów po szóstej. No i pielęgnacja. Ostatnio odkryłam taki krem do twarzy istne cudo.

Widziałaś, Iwona? Janusz podniósł palec jakby głosił prawdy objawione. Dyscyplina! Słyszysz, Iwona? Dyscyplina! A ty tylko: zmęczona, nie mam czasu. Maria też przecież pracuje, a wygląda jak nastolatka.

Iwona właśnie wnosiła ogromną pieczeń z śliwką, zatrzymała się w pół drogi. Pracowała jako główna księgowa w dużej firmie, prowadziła dom, działkę, jeszcze pomagała wnukom przy lekcjach, gdy synowa podrzucała dzieci. Maria pracowała w salonie kosmetycznym, grafik miała dwa na dwa, bez dzieci.

Jasiu, nie porównujmy odezwała się łagodnie, by nie robić awantury przy gościach. Każdy żyje w swoim tempie. Spróbuj pieczeni, zrobiłam ją według nowego przepisu ze śliwką.

Ale Janusza już poniosło. Alkohol rozwiązał język, wyszły dawne żale, a raczej męskie przechwałki.

E tam pieczeń! machnął ręką, nakładając sobie solidny kawał mięsa. Jedzenie jest jedzeniem. Liczy się estetyka… Zdzisiek, szczęściarz z ciebie! Wracasz do domu, a tam nie kucharka w kitlu, a nimfa. Miło popatrzeć, dusza się raduje. A u nas? Tylko te garnki, wieczny zapach smażonej cebuli. Mówię Iwonie: idź na siłownię, zapisz się gdzieś. A ona: plecy bolą, nadciśnienie. Wymówki zwykłe lenistwo!

Zdzisiek zrobił się spięty i próbował zmienić temat:

Jasiek, nie przesadzaj. Iwona to złota gospodyni, jej pieczeń palce lizać! Moja Marysia nie umie nawet porządnie grochu ugotować, ciągle tylko gotowce albo zamawiamy.

Właśnie! podchwyciła Maria, chcąc złagodzić sytuację, ale wyszło jeszcze gorzej. Gotować nie lubię, przyznaję. Wolę mieć czas dla siebie. Facet musi mieć na kogo patrzeć prawda, Jasiu?

Janusz uśmiechnął się szeroko, patrząc maślanie na żonę przyjaciela.

Święte słowa! Oczy kochają! A tu spojrzysz… wskazał na Iwonę, która usiadła naprzeciwko z rękami złożonymi na kolanach No, niby sukienka, fryzura, ale ciągle taki… zmęczony wygląd. Tak ciotkowato. Marysi oczy świecą, energia, życie. Ty za to tylko widzisz wyprzedaże w Biedronce.

Zapadło niezręczne milczenie. Zdzisiek zapatrzył się w talerz, Maria ściskała nerwowo serwetkę. Iwona poczuła, że właśnie dostała w twarz. Przypomniała sobie, jak wczoraj Janusz marudził, że nie ma uprasowanej koszuli, i jak prasowała mu tę błękitną, w której teraz siedział i ją poniewierał. Przypomniała, jak oszczędziła na kosmetyczce, by dokładać mu do tej cholernej wędki, co kolega dokupił do prezentu.

Jasiu, wystarczy powiedziała cicho, ale stanowczo. Przesadzasz.

Nie przesadzam! wybuchł Janusz. Mówię tylko prawdę! Przyjaciel poznaje się w biedzie, żona w porównaniu. Ja porównuję i wybacz, wypadłaś marnie. Czemu Zdzisiek może się żoną pochwalić, a ja się wstydzę? Patrz na siebie, Iwona! Rozlazłaś się, zmarszczki… A przecież jesteście rówieśniczkami!

Nie jesteśmy, Jasiu poprawiła go lodowatym tonem. Maria ma trzydzieści osiem lat, ja czterdzieści osiem. I nie taszczy siatek z zakupami na czwarte piętro, kiedy winda nie działa, bo ty leżysz na kanapie.

I znów zaczyna się wywrócił oczami Janusz. Ja pracuję! Ja pieniądze do domu przynoszę! Mam prawo wymagać, by żona pasowała do statusu! A ty… Kura domowa! Tylko sałatki kroisz. Nawet tej wigilijnej nie potrafisz zrobić dobrze u Marii próbowałem, lekka, puszysta. U ciebie majonezowa papa. Jak i ty.

To była ostatnia kropla. W Iwonie coś pękło. To bezgraniczne cierpliwość, na której opierało się ich małżeństwo przez dwadzieścia pięć lat, wyparowała, zostawiając chłodną pustkę i gniew.

Wstała powoli. Janusz, nie zauważając zmiany w jej twarzy, mówił dalej do Zdziśka:

No powiedz mi Zdzisiek, nie mam racji? Kobieta ma uskrzydlać! A ja wracam i mam tylko nudę: szlafrok, kapcie, rosół. Znużenie śmiertelne…

Iwona sięgnęła po głęboką salaterkę z Śledziem pod pierzynką. Świeża, mocno przełożona majonezem, z warstwą buraków i dekoracją. Ponad kilogram, nie mniej.

Obeszła stół, stanęła przy Januszu. W końcu przerwał wywód i spojrzał z prowokacją:

Czemu stoisz? Soli zabrakło? Żałujesz majonezu?

Nie, Jasiu odpowiedziała spokojnie. Wszystko jest. Ale wiesz, masz rację tylko sałatki kroić potrafię. Skoro tak ci brakuje lekkości i estetyki, to może właśnie ta sałatka jest ci najbardziej potrzebna.

Odwróciła naczynie.

Czas zwolnił. Zdzisiek otworzył usta w niemy sprzeciwie, Maria pisnęła, zasłaniając twarz dłonią. Bordowa masa z majonezem sunęła powoli, nieubłaganie, lądując prosto na kolana Janusza, na nowe, jasne spodnie, specjalnie na urodziny.

*Plask.*

Dźwięk był wilgotny i soczysty. Majonez rozlał się po nogawkach, buraki wsiąkły w materiał, śledź ozdobił rozporek.

Sekunda grobowej ciszy. Janusz patrzył na kolana, z niedowierzaniem. Sok z buraków rozlewał się, zamieniając spodnie w obraz szalonego malarza.

Coś ty narobiła?! ryknął, zrywając się. Sałatka spadła na podłogę, dywan, buty. Oszalałaś?! Przecież to nowe spodnie! Wariatka!

Iwona odłożyła puste naczynie na stół.

Smacznego, Jasiu. Pożywna, domowa. Bez chemii, wszystko własnoręcznie.

Ja ci pokażę! Janusz zamachnął się, ale Zdzisiek wstał i złapał go za ramię.

Uspokój się, Jasiu! Sam sprowokowałeś!

Ja sprowokowałem?! Ja?! wrzeszczał Janusz, trzęsąc się w majonezowych spodniach. Prawda bolała, to rzuciła mi papę na kolana! Sprzątaj! Natychmiast! Pełzaj i sprzątaj!

Maria blada jak ściana, przycisnęła się do oparcia. Wieczór stracił urok.

Iwona spojrzała z pogardą na miotającego się męża.

Sam sobie posprzątasz. Albo zamów ekipę sprzątającą. Stać cię, przecież jesteś panem. Ja idę. Zamierzam zająć się sobą. Jak mówiłeś inspirować się.

Wyszła z pokoju. W przedpokoju spokojnie założyła płaszcz, wzięła torebkę. Dochodziły krzyki Janusza i mamrotanie Zdziśka.

Iwona, dokąd idziesz? Maria wybiegła na korytarz, trzepocząc rzęsami. Iwona, nie odchodź, on pijany, nie chciał…

Chciał, Mario odparła, patrząc na rywalkę bez złości, tylko z politowaniem. Zawsze tak myślał, tylko na trzeźwo milczał. Dziękuję ci. Otworzyłaś mi oczy.

Wyszła w chłodną jesienną noc. Nie miała dokąd pójść, ale wracać tam nie zamierzała. Usiadła na ławce przy wejściu, wyciągnęła telefon i zamówiła taksówkę. Do mamy postanowiła. Mama nie żyła już dwa lata, ale mieszkanie stało puste, nie mogła się odważyć go wynająć. Teraz się przydało.

Janusz dzwonił potem kilkanaście razy wieczorem. Najpierw, żeby wykrzyczeć, potem kiedy wytrzeźwiał. Iwona nie odbierała. W nocnym sklepie kupiła wino i czekoladę, pojechała do mieszkania po mamie, gdzie pachniało kurzem i starymi książkami, i pierwszy raz od lat po prostu legła na kanapie, nie myśląc o praniu czy śniadaniu.

Następne dwa tygodnie stały się dla Janusza piekłem.

Iwona nie wróciła na drugi dzień. Ani trzeci. Mieszkała u mamy, chodziła do pracy i wieczorami… Zapisała się na masaż. Ten sam, na który szkoda jej było pieniędzy przez trzy lata.

Janusz został sam w mieszkaniu, w którym jedzenie nie pojawiało się w lodówce samo, a skarpety nie wpadały do pralki i nie wskakiwały czyste do szuflady.

Trzy dni trzymał fason jadł pierogi ze sklepu i chodził w jeansach (spodni sam nie wyprał, pralnia nie dawała gwarancji). W rozmowach z Zdziśkiem narzekał na Iwonę:

Wróci, zobaczysz. Gdzie pójdzie, kto ją zechce w pięćdziesiątce? Wypłacze się i wróci. A ja się jeszcze zastanowię, czy wybaczać.

Czwartego dnia skończyły się czyste koszule. Prasować nie umiał i nie znosił. Piątego dnia po pierogach z marketu rozbolał go żołądek. Szóstego w łazience zabrakło papieru, a nie kupił.

Mieszkanie zarastało brudem. Plama na dywanie, którą przetarł mokrą ścierką, zaczęła cuchnąć kwaśnym majonezem i rybą. Urok domowego ciepła, który brał za coś oczywistego, rozpadł się w oczach.

A Iwona… Iwona rozkwitła. Przestała taszczyć siaty gotowała tylko dla siebie, a jadła mało. Zaczęła spać porządnie. Koleżanki w pracy zauważyły:

Iwona, zakochałaś się? Oczy takie żywe!

Zakochałam się, dziewczyny odpowiadała. W sobie. W końcu w sobie.

Po dwóch tygodniach Janusz czaił się pod jej pracą. Wyglądał marnie: pognieciona koszula, zarost, zmęczone oczy. W rękach trzy goździki w folii.

Iwona… zaczął niepewnie.

Spojrzała na niego spokojnie, bez pośpiechu.

Czego chcesz, Jasiu?

Iwona, dosyć już tej zabawy. Wracaj. Trzeba kwiatki podlać. I kot znudzony.

Kota nie mieli.

Nie wrócę, Jasiek powiedziała. Złożyłam pozew. Niedługo dostaniesz wezwanie.

Janusz zdębiał.

Pozew? Rozwód?! Przecież to z powodu jakiejś sałatki?! Kilku słów? Przeżyliśmy razem dwadzieścia pięć lat!

Właśnie. Przez dwadzieścia pięć lat byłam twoją funkcją kucharką, sprzątaczką, prasowaczką. Nigdy człowiekiem. Chciałeś wróżki szukaj wróżki. Może Maria? Chociaż Zdzisiek cię udusi. Szukaj innej co będzie pachniała perfumami i skakała wokół. Tylko pamiętaj wróżki nie czyścią łazienki i nie gotują zupy.

Iwona, proszę! jęczał, łapiąc ją za rękaw. Ludzie się oglądali. Głupi byłem, gadałem bez pomyślunku! Diabeł mnie podkusił! Kupie ci futro! Albo ten karnet na siłownię!

Iwona parsknęła śmiechem, gorzkim, a wesołym.

Karnet na siłownię, żebym była jak Maria i nie wstydził się mnie pokazać? Nie, Jasiek. Już chodzę. Dla siebie. I futro sama sobie kupię, mam za co, jak przestanę dotować twoje zachcianki, wędki i delikatesy dla kolegów.

Ale ja? zająknął się. Co ze mną? Zginę! Nie wiem nawet jak włączyć pralkę, tam tyle guzików!

Instrukcja jest w internecie. Albo zatrudnij panią do sprzątania. Ja rezygnuję z funkcji twojej żony. Bez odprawy.

Wyrwała rękaw i poszła do metra. Plecy proste, krok lekki.

Janusz długo stał na chodniku, ściskając więdnące goździki. Przypomniał sobie tamten wieczór: pieczeń, ciepłe światło i ten moment, gdy sałatka powoli spływała mu po nogach.

Głupia szepnął, ale nie był pewny. Jaka głupia…

Chociaż, wróciwszy do pustego, śmierdzącego mieszkania, wśród góry brudnych naczyń, głupim poczuł się on. Wykręcił numer Zdziśka.

Zdzisiek, wpadnę do ciebie na obiad?

Sorry, stary głos przyjaciela był spięty. Pokłóciliśmy się z Marysią. Powiedziałem, że mogłaby raz pierogi ulepić, a ona się wydarła, że robię z niej kucharkę. U Janusza Iwona gotowała, i jak się skończyło? Sałatką na spodniach. Ja wolę nie.” Sam jem zupki chińskie.

Janusz rozłączył się, spojrzał na dywan. Plama przypominała kształtem serce. Brudne, rozdarte, buraczane serce.

Minęło pół roku.

Iwona i Janusz rozwiedli się spokojnie. Dzieci, już dorośli, próbowały ich godzić, ale widząc promienną matkę i wiecznie niezadowolonego ojca, stanęły po stronie Iwony.

Janusz nigdy nie nauczył się porządnie gotować. Schudł, poszarzał, nosił koszule prasowane w pralni drogo, ale musiał. Próbował spotykać się z kobietami, ale wszystkie były nie takie. Jedna nie potrafiła zrobić kotletów, druga codziennie żądała restauracji, trzecia od razu pytała o wypłatę i kręciła nosem.

A Iwona świętowała czterdzieste dziewiąte urodziny w urokliwej kawiarence z koleżankami. Miała nową sukienkę, nową fryzurę.

Iwona, żałujesz? spytała przyjaciółka. Tyle lat razem.

Żałuję odparła szczerze. Żałuję, że nie wylałam mu tej sałatki na głowę dziesięć lat wcześniej. Ile lat marnowałam, chcąc być idealna dla kogoś, kto nigdy tego nie doceniał.

Spojrzała przez okno. Tam na wiosennej ulicy szły pary szczęśliwe i mniej szczęśliwe. Ale ona już wiedziała: jej szczęście zależy nie od tego, jak cienko pokroi kiełbasę do sałatki i ile komplementów dostanie inna kobieta. Jej szczęście jest w jej własnych rękach. I te ręce nie pachną już cebulą. Pachną wolnością i dobrym kremem.

A sałatkę? Teraz kupuje ją w delikatesach. Sosem majonezowym jak najwięcej, kiedy sama ma na to ochotę.