Mąż na weekend
Kotlet leżał na talerzu idealnie na środku, lśniąc nieludzkim światłem, jak gdyby czekał na procesję. Andrzej patrzył na niego z głodem tak cichym, że aż wył w żołądku.
Jadwiga, mogę sobie zrobić kanapkę? Głodny jestem.
Andrzeju, kolacja za dwadzieścia minut. Gorące wystygnie.
Jedną kromeczkę, obiecuję.
No czy ty naprawdę nie możesz poczekać tych dwudziestu minut? Specjalnie wszystko poustawiałam. Ziemniaki będą gotowe o 19:15, schab w 19:20. Zjesz bułkę, to potem nie zjesz normalnie.
Andrzej westchnął i usiadł przy stole. Jadwiga, stojąc przy lodówce, układała na półkach produkty jakby budowała katedrę: mleko na drugiej półce po prawej, ser żółty do dołu na serowniku, jogurty chronologicznie najpierw te z kończącym się terminem.
Chociaż herbaty mogę sobie nalać?
Możesz. Tylko jedna łyżeczka cukru.
Jadwigo, mam pięćdziesiąt siedem lat.
I predyspozycje do cukrzycy. Twój ojciec miał cukrzycę, dziadek miał. Jedna łyżeczka.
Andrzej sięgnął po czajnik, ale zanim zdążył cokolwiek zrobić, Jadwiga już podeszła, nalała mu herbaty, wsypała z zegarmistrzowską dokładnością cukier i postawiła kubek przed nim.
Masz, pij.
Patrzył na swój kubek, potem na jej plecy. Znów odwracała się do lodówki, znowu układała. Wziął łyk herbaty. Była taka blada, że niemal przezroczysta, z cukrem schowanym na dnie jak sekret. Nie odezwał się.
Za oknem październik w Warszawie gasł szybciej niż gdziekolwiek indziej. Blokowe osiedle układało się wraz z ciemnością latarnie świeciły beznamiętnie, samochody parkowały bez bałaganu. Tak jak zawsze.
Miał pięćdziesiąt siedem lat, ona pięćdziesiąt pięć. Trzy dekady razem. Mieszkanie czyste jak sala operacyjna, ciche jak kościół w środku tygodnia.
***
Sobota zaczynała się zawsze o ósmej. Nie dlatego, że nie można by spać dłużej ale właśnie o ósmej startowała lista zadań. Jadwiga spisywała ją w piątki wieczorem, równym, zawziętym charakterem pisma, do zeszytu w kratkę.
08:00 śniadanie.
08:30 mycie podłóg.
10:00 zakupy: spożywcze w Biedronce przy Targowej, chemia osobno.
12:00 obiad.
13:00 godzina odpoczynku.
14:00 wizyta u cioci Basi.
17:00 powrót do domu.
17:30 kolacja.
18:30 telewizja lub książka.
22:00 spać.
Andrzej znał ten rozkład lepiej niż własną kieszeń. Nie dlatego, że go czytał lista nie zmieniała się w ogóle, może od piętnastu lat. Tylko wizyty u rodziny ustawiane były o innej godzinie, albo raz na jakiś czas nazwa sklepu się zmieniała.
Wycierał podłogę, szarą szmatą przepychając bijące w oczach światło, i myślał o wędkowaniu. Zwyczajnie tak, bez celu. Kiedy ostatni raz był nad wodą? Z osiem lat temu. Jeździł wtedy z Tadeuszem Malcem z pracy nad Zalew Zegrzyński. Złowili trzy małe okonie i jednego karasia. Siedzieli przy brzegu do zmierzchu, gotując zupę rybną w emaliowanym garnku na ognisku. Tadeusz opowiadał dowcipy tak głupie, że zupełnie wystraszyli wszystkie kaczki.
Wrócił późno. Jadwiga na niego czekała.
Wiesz, która godzina?
Wiem, Jadzia. Zasiedzieliśmy się.
Trochę dłużej. Dzwoniłam do ciebie osiem razy. Kolacja w lodówce. Już nie taka jak miała być.
Przepraszam.
Wiesz, jak się martwiłam?
Przepraszam, Jadwigo.
Od tamtej pory nie łowił ryb. Nie dlatego, że zabroniła. Tak wyszło. Zawsze coś ważniejszego sprawy, naprawy, odwiedziny. W końcu przestał proponować. Prościej było nie proponować.
Andrzeju, wykręcasz tę szmatę sensownie? Nie za sucho, bo zostaną smugi.
Robił tak jak mówiła, chociaż nie widział różnicy. Podłogi błyszczały. Jadwiga była dumna z mieszkania. Mówiła kiedyś przez telefon do koleżanki: U mnie można jeść z podłogi.” Andrzej, słysząc przez drzwi, pomyślał, że nigdy nawet najczystsza podłoga nie smakuje dobrze.
Zakupy według planu. Obiad według planu. Ciocia Basia poczęstowała ich pierogami z ziemniakami, trochę przyrumienionymi z jednej strony. Jadwiga podsumowała to dyplomatycznie, lecz jasno: Basiuś, chyba twoja kuchenka trochę nierówno grzeje. Andrzej zjadł trzy pierogi, bo takie z przyrumienioną skórką smakują najlepiej.
W domu byli już o 17:20. Dziesięć minut przed czasem.
Jadwiga postawiła czajnik, wyjęła z lodówki sernik przygotowany z rana idealnie równy, pokrojony na sześć równych części.
Andrzej usiadł, patrzył na ciasto i nagle poczuł coś jak skrytą trwogę. Nie przez sernik. Przez to, że wszystko było już napisane dzień, jutro, za tydzień, za rok. Wiedział.
Zjadł, wypił, poszedł oglądać telewizor.
***
Odkurzacz popsuł się w środę wieczorem. Nagle przestał ciągnąć. Andrzej rozłożył go na kuchennym stole, zobaczył od razu filtr zatkany, szczotka się rozpadła. Banał. Pracował w Fabryce Aparatury Precyzyjnej w Pruszkowie dwadzieścia dwa lata, naprawiał trudniejsze rzeczy przed śniadaniem.
Jadwiga weszła do kuchni, stanęła w drzwiach.
Co robisz?
Naprawiam. Filtr zatkany, szczotka pękła.
Andrzeju, zadzwoń po fachowca. Nie sameś!
Jadzia, to proste jak budowa cepa.
Dwa razy sam naprawiałeś żelazko. Za pierwszym razem przestało się włączać, za drugim grzało tylko z lewej strony.
To było całkiem co innego! A tutaj widzę od razu.
Andrzeju.
Jadzia, jestem inżynierem.
Jesteś inżynierem w fabryce, a nie złotą rączką. Jak spartaczysz, wyjdzie drożej.
Coś się w nim przesunęło, tak, jakby głęboko ułożony kamień w końcu się poruszył. Spojrzał na rozłożony odkurzacz, na swoje ręce, na jej twarz, zupełnie pewną siebie.
Sam go naprawię.
Andrzeju…
Sam. Go. Naprawię.
Popatrzyła z zaskoczeniem, potem lekko poirytowana. Wyszła.
Dłubał przez godzinę. Odkurzacz ruszył jak nowy nawet lepiej! Zebrał wszystko, schował narzędzia, włączył maszynę tylko po to, by posłuchać równomiernego buczenia.
Jadwiga minęła go bez słowa, tylko kiwnęła głową.
Czekał choć na: Dobra robota.
***
Ogłoszenie zobaczył na słupie przy metrze Politechnika. Naprawa starych urządzeń, sprzętu muzycznego, sztalug itd. Adres, telefon. Jego gramofon, Unitra, od lat nie działał. Jadwiga wciąż kazała wyrzucić: Stoi i zbiera kurz. On tylko zdejmował raz po raz z półki.
Gramofon kupił przed ślubem. Ojciec dorzucił złotych. Andrzej słuchał na nim Niemena, Grechuty, płyty stały w rzędzie na parapecie w akademiku. Po ślubie Jadwiga spakowała winyle do pudła, do piwnicy: Niepotrzebny bałagan, tylko się kurzy. Czasem tam zaglądał, sprawdzał, czy są.
Telefon nie odpowiadał. Pojechał pod adres. Stare kamienice niedaleko Placu Zbawiciela, tynk odchodził płatami, ciężkie, wiekowe drzwi.
Trzecie piętro. Zadzwonił. Długo nic, potem kroki, szmer, coś brzęknęło. Otworzyła kobieta jego wieku, fartuch w plamy po farbie, włosy niedbale spięte, kilka kosmyków sztywnych jak druty. Na policzku zielona plama.
Dzień dobry, z ogłoszenia?
Dzień dobry. Słyszałem, że tu można…
Proszę wejść! Jestem Waleria. Po prostu Wala. Uwaga na sztalugę w korytarzu!
Wszedł, aż zaniemówił.
Nigdzie wcześniej nie był w takim bałaganie. A może był, za czasów studenckich, odwiedzając architektów. Obrazy na każdej ścianie: czyste płótna, niedokończone szkice, jedno po drugim. Słoje z pędzlami, tubki olejnych farb, na oknie paproć. Na wersalce rudzielec kot, z miną zamyślonego monarchy.
Pachniało jak we śnie: farby, linianiany olej i kawa, i jeszcze coś może życiem?
Przepraszam za chaos Waleria uśmiecha się szeroko od rana malowałam, wszystko w rozgardiaszu.
Nic nie szkodzi odpowiedział. I naprawdę, nie szkodziło.
Co pan chciał naprawić?
Gramofon… Unitra. Nie obraca się. Próbowałem sam, to chyba silnik.
Oj, Unitra! Znam! Pilot nie padł? Często tam styk się utlenia.
Sprawdzałem, niestety coś głębiej.
Waleria kiwa głową poważnie.
Przyniósł pan?
Nie, najpierw chciałem zapytać, bo telefon był wyłączony…
Telefon mi ginie ciągle. Wczoraj znalazł się pod kanapą. Proszę, przynieś pan zobaczymy. Ale jak już pan tu jest, może pan mi pomoże ze sztalugą? Dam zniżkę na naprawę!
***
Sztaluga stała pod oknem, stara, rozchwiana. Regulacja kąta rozbity zawias, śruba nie pasuje.
O, widzi pan, tu się rozkręciło, chciałam podkładać wkręt, ale za cienki.
Andrzej przykucnął, poprosił śrubokręt. Waleria przyniosła trzy, jakby grała w zgaduj-zgadulę. Wziął właściwy, wykręcił stary wkręt, podłożył izolacji, wkręcił z powrotem. Sztaluga stanęła sztywno.
To na chwilę powiedział powinna być śruba M6, z nakrętką, w każdym sklepie z narzędziami.
M6… Lepiej sobie zapiszę.
Sięgnęła po pędzel, chlapnęła czernią na starą gazetę leżącą na podłodze, napisała: M6 śruba z nakrętką!!
Andrzej się zaśmiał. Tak sam z siebie.
Gazetę wyrzucisz, zapomnisz!
Nie, przykleję na lodówkę! Chodźmy na herbatę, mam wczorajsze pierogi z kapustą!
Chciał powiedzieć, że czas, że obowiązki, że Jadwiga…
Z przyjemnością odpowiedział.
***
Kuchnia Waleri była ciasna, okno wychodziło na podwórko, parapet zasnuty doniczkami z czymś chorym na rozrost liści. Pierogi leżały na talerzu piramidą, bez serwetki. Jeden się przewrócił na bok.
Andrzej spróbował. Były lekko przemoczone, czerstwe a smakowały jak u matki, z jajkiem i cebulą.
Smaczne powiedział.
Naprawdę? Nigdy nie umiałam piec. Córka mnie nauczyła tuż przed wyjazdem. Studiuje w Krakowie, 22 lata, dorosła. Mądra, zupełnie inna niż ja.
Długo tu pani mieszka?
Z ćwierć wieku. Z mężem, od roku sama. Z kotem. Kot Maurycy.
Maurycy spojrzał i znów zwinął się w kłębek.
Przykro pani było?
Po rozwodzie? Na początku. Potem… wie pan, jak zdejmie się niewygodne buty po latach i nagle czuje, że bolało mniej, niż się myślało.
Patrzył w okno. Drzewo prawie łyse, ale kilka żółtych liści jeszcze zostało.
Jest pan inżynierem? spytała.
Tak. W Fabryce Aparatury Precyzyjnej.
Lubi pan to?
Praca jak praca. Ale wie pani… kiedyś samemu dłubałem w mechanice, dla przyjemności. I łowiłem ryby
Ryby? Proszę opowiadać.
Zdziwił się. Zwykle, gdy zaczynał o wędkowaniu, rozmowa odpływała gdzie indziej. Jadwiga mówiła: Na co tu gadać siedzisz i patrzysz. Ale Waleria słuchała.
W młodości co lato jeździłem z ojcem. Jechaliśmy rano, gdy jeszcze było ciemno, po drodze robiło się widno. Pamiętam zapach rzeki o świtaniu. Cisza absolutna. Słychać tylko pluskanie ryb.
Waleria oparła głowę o rękę i słuchała.
Byłem też z Tadeuszem. Złowiliśmy raz lina, taki ciężar, że aż nie wierzyliśmy.
Gadał i gadał, aż spojrzał na zegarek był u niej prawie trzy godziny. Dziewiąta wieczorem.
O rety, muszę lecieć.
Jasne, dziękuję za sztalugę. I opowieści.
Opowieści?
Za tę rzekę. Widziałam ją.
Wracając do metra, myślał, kiedy ktoś tak po prostu go słuchał.
***
Jadwiga czekała w kuchni, kiedy wszedł. Na stole zimna kolacja przykryta talerzem. Na jej twarzy cienie dawnych burz.
Gdzie byłeś?
Pojechałem z ogłoszenia w sprawie gramofonu. Była tam artystka, poprosiła o pomoc. Zatrzymałem się.
Nie uprzedziłeś.
Jadzia, nie wiedziałem, że aż tyle czasu.
Czekałam do siódmej. Kotlety wystygły. Dwa razy podgrzewałam, teraz już suche.
Spojrzał na talerz, potem na nią.
Przepraszam za kotlety.
Nie chodzi o kotlety! Chodzi o zasadę. Wychodzisz dajesz znać. To szacunek!
Rozumiem, nie pomyślałem.
Ty nigdy nie myślisz o naszym domu i o mnie. Nawet we wtorek kupiłeś nie ten twaróg, pisałam chudy, wziąłeś tłusty. Musiałam wyrzucić!
Zdjął kurtkę, powiesił ją starannie, ręce spokojne, w środku coraz ciaśniej.
Zjadłem u niej. Pierogi były.
Pierogi.
Tak.
Andrzeju, pojechałeś po Unitrę i wracasz o dziewiątej z pierogami. Rozumiesz, jak to brzmi?
Pomogłem, wypiłem herbatę. Tam mieszka artystka, nie ma męża, prosta sprawa.
Jaka kobieta?
Waleria, 54 lata, prowadzi zajęcia w Domu Kultury, po rozwodzie.
Poznałeś jej biografię.
Rozmawialiśmy, Jadzia. Po prostu rozmawialiśmy.
Jadwiga podniosła talerz i schowała go do lodówki. Ruchy precyzyjne, jakby świat był z chleba i kruchej porcelany.
Podgrzejesz sam, jeśli chcesz. Idę spać.
Zostawiła go przy stole, za oknem spadał deszcz, nie zwracając uwagi na harmonogram.
***
Było jeszcze kilka takich wyjazdów. Przyniósł gramofon, Waleria obejrzała, poprosiła dwa dni. Naprawiła znajomy elektryk wymienił coś w silniku. Potem przyniósł jej ciasto z wiśniami z cukierni. Innym razem pojechał po prostu zobaczyć, czy kupiła śrubę M6 pomyliła, kupiła M4, śmiali się razem.
Nie mówił Jadwidze o tych wyjściach dokładnie. Raz czy dwa wspominał, że jedzie do tej pracowni, bez szczegółów. Może i lepiej ona przestała dopytywać, wystarczało, że wróci na kolację.
Kiedyś wrócił znowu późno. Z Walerią oglądali albumy Cézannea, tłumaczyła mu światło, czas zniknął. Słuchał i myślał, że nigdy nie zastanawiał się, jak malarz łapie światło.
Jadwiga czekała.
Kotlety…
Jadzia, posłuchaj…
Tym razem patrzyła inaczej. Nie ze złością, lecz z prawdziwym niepokojem.
Andrzeju, co się dzieje?
Nic się nie dzieje. Jeżdżę do znajomej, czasem pomagam. Ciekawie mi z nią.
Rozumiesz, co mówisz?
Rozumiem. Tam nic nie ma… zamilkł. Po prostu rozmawiamy.
Rozmawiacie.
Tak.
Andrzeju, trzydzieści lat jestem przy tobie. Prowadzę dom, gotuję, pilnuję twojego zdrowia, zarządzam budżetem, pracuję w Mostostal Warszawa, jestem główną księgową. Wszystko ogarniam. O nas myślę.
Wiem, Jadwigo.
Więc czemu idziesz do niej, nie jesteś w domu?
Nie miał odpowiedzi. Albo miał, ale nie umiał jej wypowiedzieć, żeby nie bolało.
***
W piątek się spakował. Po prostu: dwie koszule, maszynka do golenia, książka, którą zawsze chciał przeczytać jeszcze raz. Jadwiga stała w progu, patrząc jak pakuje.
Gdzie idziesz?
Muszę pobyć sam. Przemyśleć.
Andrzeju, to głupota.
Może tak, ale muszę.
Idziesz do niej.
Idę pomyśleć.
Andrzeju!
Zamknął torbę, odwrócił się. Stała wyprostowana, w czystym, idealnie wiązanym szlafroku. Na twarzy bezradność. Jakby narzędzia przestały działać.
Zadzwonię powiedział.
I wyszedł.
***
Waleria nie pytała o nic. Gdy zadzwonił i zapytał, czy może się na kilka dni zatrzymać powiedziała tylko: Pewnie, kanapa wolna. I tyle.
Spał na kanapie, między obrazami. Maurycy, kot, przychodził nocą na nogi. Rano Waleria parzyła kawę z kardamonem, siedzieli w kuchni, słuchali radia. Rozmawiali o pogodzie, o kawie, o tym, że Maurycy znów zjadł paproć.
Jadwiga dzwoniła. Najpierw co godzinę, potem rzadziej. Odbierał czasem.
Andrzeju, bierzesz leki na ciśnienie? Masz przy sobie?
Mam, Jadzia.
Masz ciepłą kurtkę? Zimno się robi.
Mam.
Masz jutro wizytę u internisty o czwartej. Nie zapomnij. Zarezerwowałam w styczniu.
Dobrze.
Andrzeju, naprawdę nie możesz wrócić? Czego ci tam brakuje?
Cisza.
Zadzwonię, Jadwigo.
Potem przyszła wiadomość od kuzynki z Białegostoku: Andrzeju, czy ty oszalałeś? Jadwiga nie śpi! Potem zadzwonił jego szef: Andrzej, co się dzieje? Jadwiga dzwoniła, mówi, że zniknąłeś. W końcu sms od znajomego z pracy, z którym widywał się tylko na wigilię firmową.
Czytał to wszystko i myślał: Jadwiga mobilizuje wszystkich jak zawsze, jest zwarta w działaniu. Tylko tym razem sensem akcji był on.
Jak się czujesz? zapytała Waleria wieczorem.
Dziwnie. Trochę się boję. Nieprzywykłem.
To normalne.
Wstałem dzisiaj i nie wiedziałem, co włożyć na siebie. Zwykłą koszulę, nie białą, nie szarą. Ciemnogranatową. Myślę: Boże, od dwudziestu lat nie wybierałem sam.
Ona ci układała?
Układała wieczorem. Inaczej, mówiła, będzie nie do pogody. Przywykłem.
Waleria milczała.
Ona mnie kocha, wiem to. Kocha na swój sposób.
Wierzę ci.
Ale przy niej zniknąłem. Po drodze przestałem być sobą. Stałem się fragmentem planu dnia.
***
Jadwiga przyszła w niedzielę. Znalazła adres przez billingi, jak zawsze miała sposób. Gdy otworzył, przez chwilę patrzyli na siebie bez słowa.
Mogę wejść? spytała.
Odsunął się.
Rozejrzała się buty Waleri koślawo, szalik z farbami, płaszcze, za drzwiami blat pełen farb.
Waleria wyszła z kuchni. Popatrzyły na siebie.
Dzień dobry powiedziała Jadwiga.
Dzień dobry powiedziała Waleria cicho.
Jadwiga zwróciła się do Andrzeja:
Wszystko w porządku?
W porządku.
Leki bierzesz?
Jadwigo…
Pytam tylko.
W drzwiach kuchni Andrzej właśnie pokroił ogórka do sałatki. Kawałki były koślawe, w różne strony. Jadwidze aż dech zaparło ogórki powinny być w równych plasterkach.
Jadzia powiedział Andrzej nie trzeba było tu przyjeżdżać.
Andrzeju, ja ci oddałam życie… Przecież się tobą opiekowałam. Trzydzieści lat. Wiesz, wszystko co robiłam dla ciebie.
Wiem.
To czemu…?
Waleria odezwała się cichutko od drzwi:
Pani Jadwigo… mogę coś powiedzieć? Nie jako wróg, tylko jako człowiek z boku.
Proszę.
Opieka to wtedy, kiedy komuś przy tobie lżej oddychać. Kiedy może być sobą. Kiedy duszno przy kimś to już nie opieka. Nie dawała mu pani oddychać.
Milczenie.
Pani nie zna naszego życia powiedziała w końcu Jadwiga.
Nie znam przyznała Waleria.
Andrzej podszedł do Jadwigi. Ujął jej dłoń nie cofnęła.
Jadwigo, składam pozew o rozwód. Zdecydowałem. Nie dlatego, że cię nie kocham… Ale nie dam rady żyć tak dalej.
Opuściła ręce. Powoli wyprostowała się, sięgnęła po torebkę.
Nie zapomnij o lekach powiedziała przy drzwiach. Są w niebieskim pudełku, szuflada po prawej.
Zamknęła drzwi.
***
Rozwód trwał sześć miesięcy. Mieszkanie zostało jej nie dyskutował. Wynajął pokój niedaleko Politechniki, w sąsiedniej kamienicy absurdalne, ale wyszło samo.
Życie powoli przechodziło w inne tryby jakby remontowano stary dom cegła po cegle. Kupował w sklepie to, co chciał, nie to co trzeba. Spał, kiedy zapragnął, czasem jadł przy lodówce, prosto z pojemnika. Pewnej nocy został przy filmie do pierwszej, bo leciał Rejs, którego nie widział od dwudziestu lat zachłysnął się dziecięcą wolnością.
Z Walerią wszystko szło powoli. Oboje wiedzieli, że owszem, jest coś na rzeczy. Lecz nie spieszyli się, jakby oboje bali się spłoszyć powietrze.
Wiosną poszli na ryby.
Andrzej wypożyczył wędkę, pojechali starym czerwonym Polonezem Waleri auto burczało na górkach, zionęło dymem. Byli nad małym jeziorkiem pod Pułtuskiem. Waleria nigdy nie łowiła ryb.
Siedzieli na trawie, rosa i zimno, Andrzej zapomniał termosu.
Wiesz, nie wziąłem kawy.
Tym lepiej, popatrz na mgłę.
Spojrzał. Mgła była lekka, bielutka jak oddech, rzeka różowa w słońcu.
Pięknie… szepnęła Waleria.
Andrzej złapał okonka. Mały, ale spory, Waleria rozbawiona.
Wypuść go! Taki maleńki!
Wypuścił.
Do domu wrócili brudni po czubek kurtki nad wodą pośliźnęli się oboje, on pociągnął ją do błota, śmiali się do łez. Kurtka do prania.
To nic Waleria jakie mieliśmy piękne rano.
Patrzył na nią: ubrudzony rękaw, potargana czapka, rozpromieniona twarz. I pomyślał: to właśnie jest życie, nie grafik brud i różowa mgła.
***
Pobrali się jesienią, półtora roku po rozstaniu. Na małym ślubie byli: przyjaciel Tadeusz, przyjaciółka Irka, Maurycy siedział na parapecie, udając, że nic go to nie obchodzi.
Życie z Walerią było poplątane i śmieszne. Czasem wydała połowę budżetu na farby, zapominając o chlebie. On godzinami siedział nad starym radiem znalezionym na targu staroci, rozkręcając wszystko. Ona gubiła klucze dwa razy w tygodniu. On zostawił klucz francuski w lodówce nie pamiętał po co.
Kłócili się. O pieniądze, o jej pędzle schnące na stole, o jego narzędzia walające się po domu. Ale gdy się kłócili, nikt nie spisywał listy błędów. Ktoś zawsze stawiał herbatę znak rozejmu. Druga osoba przychodziła, i znów pili kawę.
***
Jadwiga o ślubie dowiedziała się od koleżanki Janiny Janina wiedziała wszystko, o wszystkich.
Po rozstaniu Jadwiga mieszkała z rozpędu. Mieszkanie lśniło. Kolacja była na czas. Chodziła do pracy, zamykała bilanse, odpowiadała na telefony.
Ale wieczorami było za cicho, za pusto. Robiła dwie herbaty siłą przyzwyczajenia. Potem jedną zabierała, to bolało bardziej niż oczekiwała.
Szefowa Sylwia, kobieta pięćdziesięcioletnia, twarda księgowa raz zatrzymała ją po zebraniu.
Jadwiga, co się dzieje?
Nic.
Od dwóch miesięcy coś się dzieje. Domyślam się mąż?
Skąd…?
Widać. Przeszłam przez to. Nie bierz się najpierw za porządki w mieszkaniu zacznij od własnych uczuć. Może do specjalisty?
Jadwiga chciała wybuchnąć, ale przemilczała.
***
Psychologa znalazła sama. Czterdziestoparoletnia kobieta na Grochowie. Przez pierwsze seanse Jadwiga milczała, odpowiadała jednosłownie, czuła się jak rozbierana do naga.
Na czwartym psycholog pyta:
Kiedy pani się naprawdę bała? Nie o męża. O siebie.
Myślała długo.
Gdy pakował rzeczy. Zdałam sobie sprawę, że odchodzi i nie mogę go zatrzymać. Straciłam kontrolę.
Czemu to takie ważne?
Znów cisza. Za oknem sypał śnieg.
Bo jak nie mam kontroli, wszystko się rozsypuje. Mama mi tak mówiła: Jadwigo, musisz wszystko trzymać w rękach, bo inaczej mężczyzna odejdzie. Też odszedł.
W gabinecie była cicha przestrzeń, nie taka jak w domu.
Czyli przez całe życie bała się pani puszczać?
Tak.
I co się okazało?
Jak się trzyma zbyt mocno też się traci.
To, powiedziawszy, poczuła ulgę jak po wyjęciu gwoździa ze stopy.
***
Do Domu Kultury trafiła na radę Janiny. Idź, będzie wystawa akwareli, ładnie! Poszła bo niedziela, mieszkanie ciążyło, trzeba gdzieś wyjść.
Wystawa naprawdę była lekka. Akwarele przezroczyste, światło, widać biały papier.
Stała przed obrazem z rzeką, podszedł pan nieco starszy, twarz pogodna, spojrzenie nieobecne.
Ciekawie powiedział szeptem, bardziej sobie niż jej tu autor zostawił kawałek pusty. W tym cała siła ta biel.
Odwróciła się faktycznie, nie widziała.
Nie zwróciłam uwagi.
Niewielu widzi. Jestem Janusz.
Jadwiga.
Był rozkojarzony. Przed wyjściem zahaczył kurtką o klamkę, zamek się rozszedł, nie mógł go zapiąć.
Jadwiga, odruchowo:
Daj pan.
Ustawiła zęby zamka, przeprowadziła suwak. Zatrzasnął się.
Dziękuję jakby dokonała cudu. Miesiąc walczę z kurtką.
Potrzeba nowej.
Pewnie, ale nie cierpię sklepów.
Jeszcze chwilę stali u wejścia. Uczył w Domu Kultury gry na gitarze, mówił, że chodzi na wystawy co niedzielę.
Proszę przyjść za tydzień.
Nie obiecała. Ale za tydzień przyszła.
***
Janusz był inny. Owdowiały trzy lata temu. Sam, lubił herbatę, grał wieczorami, wiecznie mylił dni tygodnia, z pasją opowiadał o drobnym świecie. Na przykład jak rosną drzewa wewnątrz podwórka.
Na początku Jadwiga chciała go naprawiać. Proponowała mu kalendarz, sprzątała mu w szafce, przestawiała słoiki.
Ujął jej dłoń delikatnie:
Jadwigo, ja tu lubię, naprawdę.
Spojrzała na półkę, na jego rękę na jej dłoni nie było w tym złości. Po prostu trzymał ją spokojnie.
Przepraszam. Głupia przyzwyczajenie.
Nie głupia. Ale moja kuchnia.
Twoja.
Zmieniała się. Często ręce szukały czegoś do uporządkowania. Stopowała je. Czasem się udawało.
Psycholog raz powiedziała:
Może pani budować siebie, nie musząc budować innych.
Zaczęła piec. Zawsze trzymała się przepisów co do miligrama. Koleżanka Janina rzuciła: Dodaj cynamonu, ile chcesz. Jadwiga patrzyła na słoik: ile? Wysypała dużo, pewnie za dużo. Sernik wyszedł gorzki, ale wspaniale pachnący. Zjadła połowę ciepłego przy blacie.
Ty teraz pieczesz? zdziwiła się Janina.
Uczę się. Czasem nie wychodzi. Ale to frajda.
Janina:
Jadwigo, zmienia się pani.
Chyba tak.
Wychodząc zauważyła, że uśmiecha się sama do siebie bez powodu.
***
Spotkali się przez przypadek w parku Moczydło. Andrzej z Walerią szli w kierunku rzeki, Jadwiga siedziała na ławce z książką. Janusz biegł po kawę.
Pierwsza zauważyła Andrzeja ten sam granatowy sweter, Valeria w płaszczu, śmiali się do siebie.
Zamknęła książkę.
Andrzej podszedł.
Jadwiga. Cześć.
Cześć, Andrzeju.
Waleria zostawiła im przestrzeń. Jadwiga zauważyła ten gest.
Dobrze wyglądasz powiedział Andrzej szczerze.
Ty też.
Stały październik, liście dywanem na ścieżce.
Jak ci?
Dobrze. Jeździmy z Walerą w przyszłym miesiącu bez planu, na południe. Tak po prostu.
Gdzie?
Nie wiemy. Taki pomysł.
Pokiwali głowami. Popatrzyła na Walerię, która oglądała drzewa.
U ciebie?
Uczę się piec ciasta. Śmieszne, co?
Wcale nie.
Czasem nie wychodzą. Ostatnio za dużo proszku, pękło na pół, ale zjedliśmy.
To wspaniale.
Jest Janusz… znajomy, nauczyciel. Roztrzepany. Uczę się nie poprawiać go we wszystkim.
Andrzej spojrzał.
To chyba niełatwe.
Nie. Ale… ciekawe.
Janusz wrócił z kawą i rogali, cynamonowe i z makiem nie mógł się zdecydować.
Jadwigo! Były dwa, wziąłem oba!
Zaśmiała się, cicho, lekko.
Andrzej patrzył.
Śmiejesz się.
Śmieję. Nawet nie zauważyłam.
Waleria podeszła:
My już pójdziemy powiedziała spokojnie.
Wszystko dobrze odpowiedziała Jadwiga. I to była prawda.
Pożegnali się. On skinął lekko głową, ona delikatnie się uśmiechnęła. Valeria pomachała, w tym geście była łagodność.
Jadwiga patrzyła jak odchodzą on coś mówił, ona śmiała się, ujęła go pod ramię.
Janusz dał jej oba rogale.
Proszę, wybierz.
Wybrała cynamonowy. Był ciepły, rozpadał się w dłoni.
Szeleszczący jesienny park. Gdzieś w oddali dzieci. Nad głową chmury, spokojne, długo zostające w miejscu.
Jadwiga siedziała na ławce, jadła rogala i myślała: mogłabym nigdy nie dowiedzieć się, jak to jest nie sterować, ale kochać. Gdyby wtedy nie odszedł.
Janusz usiadł obok, zajrzał do paczki, wyciągnął makowego.
Chcesz? zaproponował z uśmiechem.
Wzięła.
Chcę.
Pogoda czekała bez pośpiechu.
