Matka nie najlepsza z nas – Aniu, znowu zostawiłaś mokry ręcznik na haczyku w łazience? Głos teściowej dobiegł z korytarza, ledwo Anna przekroczyła próg po pracy. Pani Walentyna stała z założonymi rękami i przeszywała synową wzrokiem. – On tam schnie – Anna zdjęła buty. – Po to jest haczyk. – W porządnych domach ręczniki się wiesza na suszarce. Ale skąd ty możesz to wiedzieć. Anna przeszła obojętnie, nie zaszczycając teściowej odpowiedzią. Dwadzieścia osiem lat, dwa kierunki studiów, kierownicze stanowisko – a i tak codziennie wysłuchuje uwag o ręcznikach. Pani Walentyna patrzyła z niezadowoleniem. Ta jej maniera – milczeć, ignorować, zachowywać się jakby była tu panią. Pięćdziesiąt pięć lat życia nauczyło Walentynę oceniać ludzi – i tej dziewczyny od początku nie polubiła. Chłodna. Wyniosła. Maksym potrzebował ciepłej, domowej kobiety, a nie tej posągowej istoty. W kolejnych dniach Walentyna obserwowała. Notowała w pamięci. Zapamiętywała drobiazgi… – Artur, posprzątaj zabawki przed kolacją. – Nie chcę. – Nie pytałam czy chcesz – posprzątaj. Sześcioletni Artur nadął się, ale zaczął zbierać rozsypanych żołnierzyków. Anna nawet nie spojrzała w jego stronę, kroiła dalej warzywa. Walentyna spoglądała z salonu. Oto ta chłodność, którą dostrzegała… Ani uśmiechu, ani czułego słowa. Tylko rozkazy. Biedne dziecko. – Babciu – Artur wdrapał się do niej na kanapę, gdy Anna poszła do sypialni. – Czemu mama zawsze jest taka zła? Walentyna pogłaskała wnuka po głowie. To był idealny moment. – Wiesz, słoneczko… niektórzy ludzie tacy są, nie potrafią okazywać miłości. To smutne, niestety. – A Ty potrafisz? – Oczywiście, kochanie. Babcia cię bardzo kocha. Babcia nie jest zła. Artur wtulił się mocniej. Walentyna się uśmiechnęła. Za każdym razem, gdy byli sami, dokładała nowe szczegóły do obrazka. Delikatnie, stopniowo. – Mama dziś nie pozwoliła mi oglądać bajek – żalił się Artur tydzień później. – Bidulek. Mama jest u nas ostra, prawda? Czasem babcia też myśli, że jest za surowa. Ale nie przejmuj się – przychodź do mnie, babcia cię zawsze zrozumie. Chłopiec kiwał głową, chłonąc każde słowo. Babcia – dobra. Babcia – rozumie. A mama… – Wiesz – Walentyna ściszała głos, jak do tajemnicy – niektóre mamy po prostu nie potrafią być czułe. To nie twoja wina, Arturku. Jesteś wspaniałym chłopcem. To mama jest niedobra. Artur tulił babcię, a w środku rosło mu coś chłodnego i obcego, gdy myślał o mamie. Po miesiącu Anna zauważyła zmianę… – Arturku, chodź, przytul się do mamy. Synek się odsunął. – Nie chcę. – Dlaczego? – Po prostu nie chcę. Pobiegł do babci. Anna została w dziecięcym pokoju z wyciągniętymi rękami. Coś pękło w codzienności, tylko nie mogła pojąć – kiedy. Walentyna patrzyła na tę scenę z korytarza, zadowolona. – Kochanie – Anna klęknęła wieczorem przy Arturze – jesteś na mnie zły? – Nie. – To czemu nie chcesz się ze mną bawić? Artur wzruszył ramionami, spojrzenie miał obce i zimne. – Do babci chcę. Anna odpuściła. W piersi narastał ból niezrozumienia. – Maksym, nie poznaję Artura – mówiła do męża późno wieczorem. – Unika mnie. Wcześniej tak nie było. – Daj spokój. Dzieciaki już tak mają. Dziś jedno, jutro drugie. – To nie humory. Patrzy na mnie jakbym… jakbym była złą osobą. – Przesadzasz. Mama z nim siedzi, jak jesteśmy w pracy. Może się przywiązał. Chciała jeszcze coś dodać, ale Maksym już zajął się telefonem. – Kochanie, mama cię kocha – mówiła w tym czasie Walentyna, układając wnuka do snu, gdy rodzice pracowali do późna – ale po swojemu. Surowo, chłodno. Nie wszystkie mamy potrafią być dobre, rozumiesz? – Dlaczego? – Tak już bywa, skarbie. Babcia cię nigdy nie skrzywdzi. Zawsze cię obroni. Nie to co mama. Artur zasypiał z tymi słowami. Każdego ranka patrzył na mamę coraz bardziej nieufnie. Teraz już otwarcie okazywał, kogo woli. – Temek, pójdziesz na spacer? – Anna wyciągnęła rękę. – Z babcią chcę. – Artur… – Z babcią! Walentyna szybko chwyciła wnuka za dłoń. – Daj dziecku spokój. Widzisz – nie chce. Chodź, Arturku, babcia kupi ci lody. Odeszli. Anna patrzyła za nimi, czując ciężar w piersi. Jej własny syn się od niej odwracał, biegł do teściowej. A ona nie rozumiała, dlaczego? Wieczorem Maksym znalazł żonę w kuchni. Anna siedziała przy zimnej herbacie, patrząc w ścianę. – Aniu, porozmawiam z nim. Obiecuję. Tylko skinęła głową. Brakowało jej słów. Maksym przysiadł przy synu w pokoju. – Artur, powiedz tacie – czemu nie chcesz być z mamą? Chłopiec odwrócił wzrok. – Po prostu. – To nie jest odpowiedź. Mama cię skrzywdziła? – Nie… – To o co chodzi? Artur milczał. Sześciolatek nie umiał wyjaśnić czegoś, czego sam nie rozumiał. Babcia mówiła, że mama jest zła i chłodna. To znaczy, że tak jest. Babcia nie kłamie. Maksym wyszedł z pokoju bez odpowiedzi… Walentyna tymczasem planowała kolejny ruch. Synowa była już przygaszona – to było widać. Jeszcze trochę, a sama się wyniesie. Maksym zasługuje na lepszą. Prawdziwą żonę, a nie tę lodowatą kobietę. – Arturku – złapała wnuka w korytarzu następnego dnia, gdy Anna była pod prysznicem – wiesz, że babcia kocha cię najbardziej na świecie? – Wiem. – A mama… Mama u nas jakaś taka sobie, nie najlepsza, prawda? Ani nie przytuli, ani czułego słowa nie powie, tylko się złości. Biedny mój chłopiec. Nie usłyszała kroków za plecami. – Mamo. Walentyna odwróciła się. Maksym stał w progu, blady jak ściana. – Artur, idź do siebie – powiedział cicho, lecz takim tonem, że chłopiec od razu uciekł. – Maksymie, ja tylko… – Wszystko słyszałem. Zapadła cisza. – Ty… – przełknął ślinę. – Specjalnie nastawiałaś go przeciwko Ani? Przez cały ten czas? – Dbam o wnuka! Ona się z nim obchodzi jak klawisz! – Zwariowałaś? Walentyna cofnęła się. Syn nigdy wcześniej nie patrzył na nią z takim obrzydzeniem. – Maksymie, posłuchaj… – Nie. To ty posłuchaj! – podszedł bliżej. – Nastawiałaś mojego syna przeciwko jego matce. Mojej żonie. Rozumiesz, co zrobiłaś? – Chciałam dobrze! – Dobrze? Artur boi się własnej matki! Anka nie może sobie znaleźć miejsca! To jest twoje „dobrze”? Walentyna podniosła brodę. – I bardzo dobrze. Ona do ciebie nie pasuje. Zimna, nieczuła… – Dość! Krzyk obojga otrzeźwił. Maksym ciężko oddychał. – Pakuj się. Dzisiaj. – Wyrzucasz matkę? – Chronię swoją rodzinę. Przed tobą. Walentyna otworzyła usta, ale zaraz je zamknęła. W oczach syna nie było litości ani wahania. Godzinę później wyjechała. Bez pożegnania… Maksym znalazł Annę w sypialni. – Wiem, czemu Artur się zmienił. Anna spojrzała na niego z zaczerwienionymi oczami. – Moja mama… Mówiła mu, że jesteś zła, że nie kochasz go naprawdę. Przez cały ten czas nastawiała Temka przeciwko tobie. Anna zamarła, potem wolno wypuściła powietrze. – Myślałam, że wariuję. Że jestem złą matką. Maksym usiadł przy niej, objął ją. – Jesteś wspaniałą mamą. To moja mama… nie wiem, co jej odbiło. Ale już nie zbliży się do Artura. Następne tygodnie były trudne. Artur pytał o babcię, nie rozumiał, dlaczego zniknęła. Rodzice rozmawiali z nim cierpliwie, łagodnie. – Synku – Anna głaskała go po głowie – to, co mówiła babcia o mnie… to nieprawda. Kocham cię. Bardzo mocno. Artur patrzył nieufnie. – Ale jesteś zła. – Nie zła, tylko surowa. Chcę, żebyś wyrósł na dobrego człowieka. Surowość to też miłość, rozumiesz? Chłopiec długo się zastanawiał. – Przytulisz mnie? Anna objęła go tak mocno, że Artur się roześmiał… Powoli, dzień po dniu, wracał. Prawdziwy Artur – ten, który biegł do mamy z rysunkiem, ten, który zasypiał przy jej kołysankach. Maksym patrzył na żonę i syna bawiących się w salonie i myślał o matce. Dzwoniła kilka razy. Nie odbierał. Walentyna została sama w swoim mieszkaniu. Bez wnuka. Bez syna. Wszystko, czego pragnęła – uchronić Maksyma przed nieodpowiednią kobietą. A straciła obu. Anna położyła głowę na ramieniu Maksyma. – Dziękuję, że to naprawiłeś. – Przepraszam, że tak długo nie zauważyłem. Artur podbiegł, wspiął się tacie na kolana. – Tata, mama, a może pójdziemy jutro do zoo? Okazało się, że życie może się ułożyć…