Mamo, przyprowadziłam Bożenkę Tamary głos rozbrzmiał w przedpokoju jak sygnał z innego wymiaru, aż Nina oderwała wzrok od notatek. Odbiorę wieczorem, muszę już lecieć.
Trzasnęły drzwi wejściowe. Nina odchyliła się na oparciu krzesła, pocierając nasadę nosa palcami. Chwilę później do pokoju weszła matka z małą Bożeną na rękach. Trzyletnia Bożenka mrugała ospale, jakby powieki były z waty.
Znowu? spytała Nina, choć echo jej głosu wydawało się rozbrzmiewać głęboko pod wodą.
Jadwiga tylko skinęła głową i postawiła dziewczynkę na podłodze. Bożenka od razu poczłapała do łóżka znanym sobie krokiem, cicho, zapamiętale. Wdrapała się na tapczan, wyciągnęła spod poduszki pogiętą kolorowankę i pudełko kredek, usadowiła się dziwnie zadowolona, podwijając nogi. Nic nie mówiła. To był dziwny rytuał, powracający jak sen.
Nina wstała i ruszyła za matką do salonu. Jadwiga już szukała w szafie swojej torby do pracy, przeglądała jej zawartość z pośpiechem.
Mamo zaczęła Nina, czując jak każde słowo przypomina unoszenie się na powierzchni obcego jeziora. Jestem na ostatnim roku. Za trzy miesiące mam obronę pracy dyplomowej. Muszę się uczyć, nie…
Tamarze trzeba pomagać przerwała jej Jadwiga, tonem, w którym rezonowało echo wieczornych dzwonów. Nieudane małżeństwo, przecież wiesz. Próbuje poukładać sobie życie. Musisz to rozumieć.
Niech sobie układa, jak chce! syknęła Nina, ściszając głos, żeby Bożenka nie słyszała tej kłótni z zaświatów. Ale czemu jej odpowiedzialność spada na innych? To jej dziecko, mamo. Jej!
Jadwiga uniosła na córkę ciężkie, zmęczone oczy.
Dość gadania. Muszę iść do pracy powiedziała, zatrzaskując suwak w torbie. Dziewczynka zostaje u ciebie.
Nina chciała zaprotestować. Powiedzieć, że to niesprawiedliwe, że nie tak powinno być, że czeka ją kolokwium z makroekonomii i niedokończona praca. Zobaczyła jednak matkę i zrozumiała: szkoda słów.
Skinęła tylko głową i wróciła do pokoju. Bożenka z pasją kolorowała fioletowym kredką jakiegoś jednorożca, wystawiając czubek języka w skupieniu.
Ciociu, popatrz podniosła kolorowankę do góry, prezentując arcydzieło. Ładne?
Bardzo ładne, Bożenko Nina usiadła na łóżku, odpychając notatki na drugi koniec stołu.
Dzień rozciągał się jak rozlany miód, a każda minuta stawała się gęsta i nielogiczna. Kolorowały obrazki, potem patrzyły na bajkę na laptopie, później Bożenka zrobiła się głodna i Nina gotowała jej makaron, próbując czytać podręcznik, który leżał na kuchennym stole niczym zaklęta księga. Litery pływały, a zdania rozpadały się jak puzzle. Bożenka rozlała kompot na obrus, potem znudziła się i zaczęła kaprysić, ani spać, ani bawić się już nie chciała. Nina kołysała ją po mieszkaniu, nucąc niewyraźne melodyjki aż Bożenka zasnęła wtulona w jej ramię.
Pod wieczór Nina była jak zmięta kartka, nie została jej ani kropla energii. Podręcznik dalej leżał otwarty na tej samej stronie.
Tamara przyszła około siódmej. Nina otworzyła drzwi, trzymając półprzytomną Bożenkę na rękach.
Chodź, kochanie Tamara zabrała córkę. To my już pędzimy.
I wyszła, nie mówiąc nawet dziękuję, nie pytając, jak mała się zachowywała.
Minęły dwa następne miesiące, a czas jakby już wcale nie dbał o przyczynę i skutek: Bożenka pojawiała się bez ostrzeżenia, Tamara znikała, Nina żonglowała uczelnią i rolą opiekunki. Obroniła pracę dyplomową, choć noce przypominały zimne fale, podczas gdy Bożenka spała w drugiej części pokoju.
Potem Tamara poznała Zbyszka. Wszystko nabrało szalonego tempa, jakby wirowało w szklanym słoju bez wyjścia. Trzy miesiące później Nina znalazła się w urzędzie stanu cywilnego, patrząc, jak siostra świeci bielą sukni obok szerokiego, zachwyconego mężczyzny. Jadwiga płakała ze wzruszenia, a Bożenka kręciła się w różowej sukience. Nina biła brawo z resztą gości, łudząc się, że może teraz wszystko się odmieni, może Tamara zajmie się wreszcie rodziną.
Niedługo później Tamara urodziła chłopca dali mu na imię Kazio. Nina odwiedziła siostrę w szpitalu z niebieskimi balonikami i kwiatami, tuląc maleńką istotę, myśląc: to koniec jej nieszczęść. Zbyszek dumnie trzymał noworodka, Bożenka z powagą informowała wszystkich, że jest już starszą siostrą. Sielanka trwała osiem miesięcy.
Telefon od matki zastał Ninę w pracy, podczas szarego, śniącego się sprawozdania kwartalnego. Jadwiga mówiła nieskładnie: Zbyszek ma inną. Tamara znalazła wiadomości. Awantura. Rozwód.
Nina siedziała przy biurku, dociskając telefon do ucha, masując skronie, jakby wpatrując się w lustro krzywego odbicia dawnych dni. Historia powtarzała się jak w groteskowym śnie, tylko dzieci było teraz dwoje.
Tamara radziła sobie jeszcze gorzej niż wcześniej; zjawiała się u matki z czerwonymi oczami, zostawiała dzieci i znikała dojść do siebie, wracała po paru godzinach, czasem po dniu.
Nina coraz wyraźniej czuła, że jej własne życie rozpływa się gdzieś za mgłami cudzych żądań.
Minął rok. Nina dostała awans, jej radość trwała krótko. Tamara poznała Andrzeja i wszystko potoczyło się znów tym samym torem: kwiaty, restauracje, entuzjastyczne opowieści, jacy to wspaniali mężczyźni; trzeci ślub skromniejszy, tylko w rodzinnym gronie. Nina piła szampana, wiedząc, że to wszystko zmierza ku katastrofie.
Jadwiga zadzwoniła podczas lunchu. Nina siedziała w kawiarni naprzeciwko firmy, dźgała widelcem jakiegoś surrealistycznego buraka.
Nina głos matki dziwnie iskrzył niepokojem pomieszanym z nieuzasadnioną ekscytacją. Siedzisz?
Siedzę Nina odłożyła widelec, czując, że świat wiruje wokół niej niczym karuzela.
Tamara jest w ciąży.
Zapadła cisza, rozpostarta między stolikiem a oparami kawy i szumu rozmów.
Bliźniaki dodała Jadwiga. Dwoje naraz.
Nina patrzyła na sałatę, liście rozmazywały się w zielone plamy jak rozlaną farbę. Cztery dzieci. Tamara będzie miała czwórkę dzieci z trzech różnych związków. Gdy ten kolejny związek się rozpadnie a rozpadnie, bo czemu miałoby nie dzieci znów wylądują u niej i u matki.
Nina, słyszysz mnie? głos Jadwigi stawał się coraz bardziej natarczywy. Halo?
Słyszę, mamo Nina ujęła czoło w palce. Pogratuluj Tamarze ode mnie.
Rozłączyła się zanim matka zdążyła coś dodać, długo wpatrując się w martwy ekran telefonu. Apetyt zupełnie uleciał, rozmył się jak ślad po śniegu.
Do domu wróciła około ósmej, wykończona, pusta w środku. Jadwiga siedziała przy kuchennym stole, obejmując dłońmi ostygłą herbatę, i zaczęła mówić od razu, chaotycznie, jakby sens wyciekał przez każdą przerwę.
Ninko, rozmyślam i rozmyślam, jak tak można, bliźniaki, wyobrażasz sobie, to już czwórka dzieci, a jak znowu jej nie wyjdzie… Widzisz, jaka ona jest, faceci ważniejsi niż własne dzieci. My tego nie udźwigniemy. Ja już nie mam siły, serce mi wali, a ty przecież pracujesz, jak my to wszystko ogarniemy?
Nina weszła, powiesiła torebkę na haczyku i zamiast usiąść, stała, patrząc na matkę z góry, na jej zmierzwione włosy z przebijającą siwizną, ciemne podkrążone oczy i nerwowe palce.
Mamo powiedziała, a Jadwiga umilkła w połowie słowa. Chcę wyjechać. Do innego miasta.
Jadwiga zesztywniała. Patrzyła na Ninę szeroko otwartymi oczyma, jakby ktoś odwrócił grawitację w ich domu.
Już nie dam rady Nina mówiła z rezygnacją. Nie mogę już żyć cudzym życiem. Zrobiłam dla Tamary wystarczająco dużo. Poświęciłam się. Studia, czas, związek, pracę. Mam dość.
Jadwiga chciała coś powiedzieć, ale Nina podniosła dłoń, zatrzymując ją.
Możesz jechać ze mną. Jeśli chcesz wyrwać się stąd, zaczniemy od nowa razem. Jeżeli nie, zrozumiem. Ale wyjadę, mamo. Przestałam być matką dzieci mojej siostry. Tak, kocham je. Ale to nie są moje dzieci. Nie moja odpowiedzialność.
Odetchnęła, czując jak odpływa z niej przez palce ciężar lat. Jadwiga milczała. Patrzyła gdzieś ponad Niną, w nieruchomy punkt na ścianie jakby próbowała wypłynąć z tego snu.
Czekała jeszcze chwilę, ale matka nic nie powiedziała. Nina odeszła do swojego pokoju, położyła się w ubraniu na łóżku i wpatrywała w sufit, słysząc w skroniach bicie serca. Wreszcie to powiedziała.
Zasnęła dopiero nad ranem.
A gdy się obudziła, na kuchennym stole leżała teczka z dokumentami. Rozpoznała ją od razu matka trzymała tam papiery od mieszkania odziedziczonego po babci, dawno temu. Nina otwarła teczkę i przejrzała papiery, nie rozumiejąc jeszcze nowego sensu.
Sprzedamy rozległo się od drzwi, i Nina drgnęła.
Jadwiga stała na progu, pomięta, zmęczona bezsenną nocą, ale z uporządkowanym spojrzeniem.
Jedna trzecia trafi do Tamary, to jej zgodnie z przepisami mówiła przechodząc do stołu. Za resztę kupimy coś mniejszego w innym mieście. Nie potrzeba nam wiele.
Nina patrzyła na matkę, nie dowierzając. Chciała zapytać, czy dobrze rozumie, ale spotkała jej wzrok były w nim lata tego samego zmęczenia. Jadwiga po prostu umiała je kryć. A może Nina wcale nie chciała widzieć.
Objęła matkę mocno, zamykając oczy, wtulając się w jej ramię. Jadwiga odpowiedziała tym samym, głaszcząc ją po włosach jak kiedyś.
Wyjedziemy stąd, córko powiedziała cicho. Wystarczy już.
W dwa miesiące przeprowadziły całą tę operację, sennie i sprawnie jakby świat toczył się własnym torem. Znalazły kupca na mieszkanie, wybrały skromne dwupokojowe w bloku czterysta kilometrów dalej. Nina załatwiła przeniesienie w pracy. Ani słowa Tamarze.
Powiedziały jej w ostatni dzień, gdy rzeczy były już spakowane, a bilety kolejowe czekały w torebce. Tamara przybiegła pół godziny po telefonie, z brzuchem jak balon, twarzą przekrzywioną w bezsilnym gniewie.
Oszalałyście? wrzasnęła, nie rozbierając butów. Zostawiacie mnie teraz? Przecież zaraz rodzę bliźniaki!
Nina podała jej kopertę z pieniędzmi, jej część ze sprzedaży. Tamara wyrwała ją, zajrzała do środka, a twarz zrobiła się jeszcze bardziej pęknięta.
I co ja mam z tym zrobić? rzuciła kopertę na podłogę, banknoty rozleciały się po linoleum jak klocki marzeń. Pomocy mi potrzeba, nie ochłapów! Macie świadomość, jaki mam teraz okres?
Trudny okres masz już od pięciu lat, Tomko powiedziała Nina. Jesteśmy zmęczone.
Wy zmęczone? A ja?! Myślicie, że odpoczywam z dwójką dzieci i trzecią ciążą?!
Sama wybrałaś tę drogę, Tomko Nina poprawiła jej imię, choć brzmiało teraz jak echo. Teraz my wybieramy swoją.
Tamara spojrzała na matkę, szukając wsparcia, ale Jadwiga tylko poprawiła zamek w torbie i odwróciła wzrok.
Już nie jesteście moją rodziną wycedziła Tamara, podnosząc kopertę z podłogi trzęsącymi rękami. Obie.
Wybiegła. Nina i Jadwiga spojrzały po sobie bez słowa. Nina podniosła torebkę, zarzuciła na ramię. Jadwiga wzięła walizkę, przekręciły klucz w zamku po raz ostatni i ruszyły na dworzec.
Pociąg miał odjazd za godzinę. Nina siedziała przy oknie, patrzyła jak peron odpływa powoli w tył, latarnie zamazują się w ciemnościach, a blokowiska śnią się za szybą, nikną nad horyzontem. Jadwiga przysypiała z głową na jej ramieniu, wyczerpana pakowaniem i ostatnią rozmową.
Miasto znikało, zabierając ze sobą cudze dzieci, wieczny obowiązek, poczucie winy i przescieradła nieprzespanych nocy. Nina opadła na fotel i po raz pierwszy od lat odetchnęła naprawdę głęboko. Przed nią była niewiadoma.
Pociąg toczył je daleko, Nina zamknęła oczy i sen nie był już taki ciężki.
