– Dopóki nie sprzedamy mieszkania, zamieszkaj w domu opieki – powiedziała córka Ludmiła wyszła za mąż bardzo późno. Trzeba przyznać, długo nie miała szczęścia i czterdziestoletnia kobieta już nie wierzyła, że spotka – według swoich standardów – godnego człowieka. Czterdziestopięcioletni Edward okazał się jednak nie lada księciem. Kilka razy żonaty, trójka dzieci, którym – zgodnie z decyzją sądu – oddał swoje mieszkanie. Dlatego Ludmiła po kilku miesiącach tułaczki po wynajmowanych mieszkaniach, musiała przyprowadzić męża do sześćdziesięcioletniej matki, Marii Andrzejewnej. Edzio od progu skrzywił twarz i zmarszczył nos, wyraźnie pokazując, jak bardzo przeszkadza mu zapach w mieszkaniu. – Śmierdzi tu starzyzną – mruknął z pogardą. – Trzeba by przewietrzyć. Maria Andrzejewna dobrze usłyszała słowa zięcia, ale udała, że je zignorowała. – Gdzie będziemy mieszkać? – westchnął ciężko Edzio, nieskory do nowego lokum. Ludmiła natychmiast zaczęła się krzątać, by przypodobać się mężowi, i odciągnęła matkę na bok. – Mamo, my z Edziem zajmiemy twój pokój – wyszeptała córka – a ty pomieszkasz na razie w tym mniejszym. Tego samego dnia Maria Andrzejewna została bezceremonialnie przeniesiona do innego pomieszczenia, które trudno było nazwać mieszkaniem. Co więcej, kobieta przenosiła rzeczy sama, bo zięć odmówił pomocy. Od tego dnia dla kobiety zaczęło się ciężkie życie. Edzio był niezadowolony ze wszystkiego: z gotowanych posiłków, z porządków, z koloru tapet. Najbardziej jednak irytował go zapach. Był przekonany, że w mieszkaniu czuć stęchliznę, od której – jak twierdził – dostał alergii. Na widok Ludmiły teatralnie zakaszlał. – Tak się żyć nie da! Trzeba coś zrobić! – rzucił rozeźlony do Ludmiły. – Nie mamy pieniędzy na wynajem – rozłożyła ręce kobieta. – To wyślij gdzieś matkę – mruknął z obrzydzeniem – oddychać się nie da. – Ale dokąd? – Nie wiem, wymyśl coś! I tak po jej śmierci mieszkanie będzie twoje. Po prostu przyspieszymy sprawę – powiedział bezceremonialnie Edward. – W sumie… nie wiem… – Ty się zdecyduj, kto jest dla ciebie ważniejszy, ona czy ja? Wziąłem cię, gdy miałaś czterdzieści lat. Komu byś była potrzebna, stara panna – naciskał Edzio, dobrze wiedząc, jaką nutę uderzyć. – Odejść mogę, znowu zostaniesz sama i już nikt cię nie zechce. Ludmiła spod byka spojrzała na męża i poszła do matki, do komórki, która teraz była jej pokojem. – Mamusiu, pewnie ci tu źle, co? – zagaiła córka. – Czy zwolniliście mi pokój? – zapytała niepewnie kobieta. – Nie, mamy inną propozycję. I tak przecież przepiszesz mi to mieszkanie? – z nadzieją spytała Ludmiła. – Oczywiście. – To nie ciągnijmy tego! Chcę sprzedać mieszkanie i kupić inne, lepsze. – Może by je odnowić? – Nie, trzeba zdobyć coś większego. – A ja gdzie, córko? – głos Marii Andrzejewnej zadrżał. – A ty chwilowo zamieszkasz w domu opieki – Ludmiła ochoczo przekazała matce szokującą nowinę – to tylko na moment. Potem cię zabierzemy. – Naprawdę? – kobieta spojrzała z nadzieją na córkę. – Oczywiście. Wszystko załatwimy, zrobimy remont i cię stamtąd wyciągniemy – Ludmiła złapała matkę za rękę. Marię Andrzejewną nie miała wyboru – zaufała i przepisała mieszkanie na córkę. Gdy dokumenty były gotowe, Edward z entuzjazmem zakomenderował: – Pakuj babcine rzeczy! Zawieziemy ją do domu opieki. – Już teraz? – zdziwiła się Ludmiła, którą gryzły wyrzuty sumienia. – Na co czekać? Nawet z jej emeryturą nie jest mi potrzebna. Z nią tylko kłopot. Swoje już przeżyła, niech nam da pożyć – oznajmił pragmatycznie Edzio. – A mieszkanie przecież jeszcze nie sprzedane… – Rób, co mówię, albo zostaniesz sama – oświadczył stanowczo. Za dwa dni rzeczy Marii i ją samą wsadzono do samochodu i zawieziono do domu opieki. Po drodze kobieta ukradkiem ocierała łzy. Serce przeczuwało nieszczęście. Edzio nie pojechał z nimi. Oświadczył, że będzie wietrzyć mieszkanie. Marię Andrzejewną szybko zameldowali w domu opieki, a Ludmiła pospiesznie się pożegnała. – Córko, na pewno po mnie wrócisz? – zapytała z nadzieją kobieta. – Oczywiście, mamo – Ludmiła odwróciła wzrok. Wiedziała, że Edzio nie pozwoli zabrać Marii Andrzejewnej do nowego mieszkania. Gdy para sprzedała mieszkanie, Edzio kazał kupić nowe na siebie – mówiąc, że Ludmile nie można ufać. Po kilku miesiącach Ludmiła podjęła temat matki, ale Edzio wpadł we wściekłość. – Spróbuj jeszcze raz o niej wspomnieć, a wyrzucę cię – zagroził Edward, nielubiący rozmów o Marii Andrzejewnej. Ludmiła ugryzła się w język, wiedząc, że mąż nie żartuje. Więcej o matce nie wspomniała. Kilka razy miała zamiar odwiedzić ją w domu opieki, ale na myśl o łzach matki rezygnowała. Przez pięć lat Maria Andrzejewna codziennie czekała, aż Ludmiła po nią wróci. Nie doczekała się. Z tęsknoty odeszła z tego świata. Ludmiła dowiedziała się o tym dopiero rok później, gdy Edzio wyrzucił ją z mieszkania i przypomniała sobie o matce. Wyrzuty sumienia tak ją dręczyły, że wyjechała do klasztoru, by odpokutować swój grzech.

Mamo, zanim sprzedamy to mieszkanie, zamieszkaj chwilowo w domu opieki powiedziała córka.

Lidia wyszła za mąż bardzo późno. Powiem Ci szczerze długo po prostu nie miała szczęścia, i czterdziestoletnia kobieta już właściwie nie wierzyła, że spotka jeszcze, według swoich kryteriów, porządnego faceta.

Czterdziestopięcioletni Edward to był dopiero książę z bajki. Kilka razy żonaty, miał trójkę dzieci, a według sądowego orzeczenia oddał im własne mieszkanie.

No więc, po paru miesiącach tułaczki po wynajętych kątach, Lidia musiała zabrać męża do swojej sześćdziesięcioletniej matki, Marii Zawadzkiej.

Edzio już od progu zrobił minę, jakby wchodził do stodoły, kręcił nosem, dosłownie pokazując, że drażni go zapach w mieszkaniu.

Ale tu pachnie starzyzną mruknął z niesmakiem Trzeba by wywietrzyć.

Maria Zawadzka cicho usłyszała słowa zięcia, ale udawała, że nie słyszy.

Gdzie mamy mieszkać? jęknął Edzio, wyraźnie niezadowolony.

Lidia zaczęła się krzątać, próbując zadowolić męża, i odciągnęła matkę na bok.

Mamo, my z Edziem zajmiemy twój pokój wyszeptała szybko a ty przenieś się na razie do tej małej kanciapy.

Jeszcze tego samego dnia Maria została bezceremonialnie przesadzona do pokoiku, który ledwie nadawał się do użytku.

I wyobraź sobie, musiała nosić swoje rzeczy sama zięć nawet nie pomógł.

Od tej pory zaczęło się dla niej bardzo ciężkie życie. Edzio był niezadowolony ze wszystkiego; od obiadu, przez sprzątanie, po kolor tapet.

Jednak najbardziej irytował go zapach. Twierdził, że mieszkanie śmierdzi starzyzną i dostaje od tego alergii.

Za każdym razem, gdy Lidia pojawiała się w drzwiach, Edzio udawał kaszel, jakby nie mógł oddychać.

Tak się nie da żyć! Trzeba coś z tym zrobić! wykrzyczał do Lidii.

Ale nas nie stać na wynajem, nie mamy tyle pieniędzy rozłożyła ręce kobieta.

Wyślij gdzieś matkę wymamrotał Edzio, marszcząc brwi Nie da się oddychać.

Ale gdzie?

Nie wiem, wymyśl coś! Tego mieszkania i tak nic nie uratuje. Sprzedajmy je i kupmy nowe mruknął Edzio. Właśnie tak! Porozmawiaj z matką!

I co jej powiem? Lidia była wyraźnie spięta.

Coś wymyślisz! Przecież i tak mieszkanie przejdzie na ciebie po jej śmierci. Można trochę przyśpieszyć sprawy bez emocji odpowiedział mąż.

Nie wypada…

Nie rozumiem, kto jest ważniejszy ja czy ona? Przygarnąłem cię, starą pannę po czterdziestce. Myślisz, że ktoś inny by się tobą zainteresował? Edzio dobrze wiedział, gdzie nacisnąć. Odejść mogę, i znowu będziesz sama, a drugiego chętnego już pewnie nie będzie.

Lidia tylko rzuciła na niego podłym spojrzeniem, i poszła do matki, teraz już stłoczonej w maleńkim pokoiku.

Mamusiu, Tobie tu chyba nie jest dobrze, co? zaczęła delikatnie.

Oddaliście już mój pokój? zapytała niepewnie starsza pani.

Nie, mamy inną propozycję. I tak przecież kiedyś przepiszesz mi mieszkanie? rzuciła z nadzieją Lidia.

Oczywiście.

To po co zwlekać! Chcemy sprzedać to mieszkanie i kupić coś lepszego, w porządnym bloku.

A może je wyremontować?

Nie, powinniśmy wziąć większe.

A ja gdzie, córko? Zadrżał głos Marii Zawadzkiej.

Póki co zamieszkasz w domu opieki ucieszyła się Lidia, wręczając jej tę szokującą nowinę ale to tylko na chwilę. Potem cię oczywiście zabierzemy.

Naprawdę? kobieta z nadzieją patrzyła na córkę.

Jasne. Wszystko załatwimy, zrobimy remont i wrócisz do nas Lidia ujęła matkę za rękę.

Maria Zawadzka uwierzyła i przeszła przez formalności, przepisując mieszkanie na córkę.

Po zakończeniu spraw papierkowych Edzio już cieszył się i pocierał dłonie:

Pakuj rzeczy babki! Zawieziemy ją do domu opieki.

Już teraz? Lidia była w szoku, przytłoczona poczuciem winy.

A po co czekać? Nawet z jej emerytury nie ma pożytku. Tylko kłopotów narobi. Swoje życie już przeżyła, niech teraz da nam trochę pożyć rzucił nijako Edzio.

Przecież nawet nie sprzedaliśmy jeszcze mieszkania

Rób co mówię, albo zostaniesz sama mruknął z groźbą Edzio.

Po dwóch dniach rzeczy Marii Zawadzkiej, razem z nią, zostały upchane do samochodu. Gdy jechali do domu opieki, starsza pani ukradkiem ocierała łzy, serce miała ciężkie.

Edzio nawet nie pojechał z nimi, stwierdził, że trzeba porządnie wywietrzyć mieszkanie.

W domu opieki Marię szybko załatwiono formalnie, a Lidia, zawstydzona, niemal natychmiast wyszła.

Córeczko, na pewno po mnie wrócisz? spytała ze łzami kobieta na pożegnanie.

Tak, mamo Lidia odwróciła wzrok.

Wiedziała dobrze, że Edzio na pewno nie pozwoli Marii wrócić do nowego mieszkania.

Jak tylko mieli akt własności, ciesząca się nowe para sprzedała je bardzo szybko i kupiła własne, większe lokum. Edzio wymusił nawet, żeby nowa własność była zapisana tylko na niego bo Lidii nie można ufać.

Po paru miesiącach Lidia spróbowała znów zapytać o matkę ale Edzio niemal wpadł w szał:

Jeszcze raz o niej wspomnisz, to cię wyrzucę! syknął.

Lidia wolała już nie podejmować tematu. Parę razy miała ochotę odwiedzić matkę w domu opieki, lecz sam widok jej zapłakanej twarzy paraliżował ją, więc rezygnowała.

Maria Zawadzka przez pięć lat dzień w dzień czekała, aż Lidia wróci.

Ale nie doczekała się. Osamotniona, umarła w tęsknocie.

Lidia dowiedziała się o tym dopiero rok później, kiedy Edzio wyrzucił ją z mieszkania, a ona pierwszy raz pomyślała o mamie.

Wyrzuty sumienia były tak silne, że Lidia w końcu postanowiła pójść do klasztoru, żeby prosić Boga o przebaczenie.