Nie ma nic bardziej rodzinnego…
Barbara z córeczką wysiadły z autobusu na skraju wsi. Przez ciężkie, szare śniegowe chmury przedzierało się słońce, mróz szczypał w policzki, a od bieli śniegu aż raziło w oczy, więc Marysia zmrużyła powieki.
Mamo, a czemu w tym domu nikt nie mieszka? spytała córeczka, gdy mijały prawie jedyny opuszczony dom na obrzeżach wioski.
Tu kiedyś mieszkała taka staruszka. Nigdy nie widziałam, żeby ktoś z jej rodziny do niej przyjeżdżał. Miała sto dwa lata, kiedy odeszła opowiedziała Barbara.
Sama opalała piec, po zakupy czy wodę czasem któryś z sąsiadów chodził. Zostawialiśmy na ganku jedzenie albo wiadro z wodą, a na drugi dzień brała pieniądze z ganku albo puste wiadro. Ja z dziewczynami też pomagałam.
Przecież ktoś mógłby ukraść te pieniądze albo jedzenie zdziwiła się Marysia.
Nie ukradli. Staruszkę uważano za wiedźmę, trochę się bali. Gdy pewnego dnia nikt nie zabrał jedzenia z ganku, zrozumieli, że umarła. Dalej bali się wejść do jej domu, ale w końcu weszli i pochowali ją. Od tego czasu dom stoi pusty.
To była prawdziwa czarownica?
Bajki to wszystko. Po prostu staruszka. Właściwie nikt nie wiedział, ile miała lat jedni mówili, że dwieście, inni, że trzysta. Potem znaleźli w gminie metrykę: miała sto dwa lata.
Marysia zamilkła. Już dawno minęły opuszczony dom. Pozostałe domy były zadbane, śnieg z podwórek odgarnięty.
Może dlatego nikt tam nie mieszka, bo się boją? Marysia długo nie mogła zapomnieć o staruszce.
Barbara zauważyła znajomą sylwetkę przy jednym z domów.
Patrz, babcia wyszła po nas! Biegnij szybciutko! ucieszyła się do córki i sama przyspieszyła kroku.
Babciu! zawołała Marysia i rzuciła się przed siebie, a babcia już szeroko rozłożyła ramiona, gotowa uściskać ukochaną wnuczkę.
Barbara wychowała się na wsi i zawsze kochała wracać do domu. Oddychało się tu lżej i swobodniej niż w mieście.
Mamo! Barbara przytuliła matkę, a ta objęła ją jedną ręką; drugą przyciągnęła do siebie Marysię.
Tak czułam, że dziś przypiekę pączków. Co sobotę wychodziłam na was czekać, liczyłam na przyjazd. Cóż my tu na mrozie stoimy chodźcie do domu.
W domu panowało ciepło i czystość, pachniało piecem, świeżymi bułkami i czymś jeszcze zapachem, który przez lata wsiąkł w ściany, tapety i rzeczy. To wszystko, jak dawniej. Barbara rozglądała się szczęśliwie.
Dobrze, że zajechałyście. Zostaniecie dłużej? Mama spojrzała na nią z niepokojem. A gdzie Wojtek?
Pracuje, a my nie wytrzymałyśmy do świąt. W nowy rok Marysia zachorowała, potem Wojtek, a teraz już zdrowi. W niedzielę wracamy, bo w poniedziałek praca.
Barbara zauważyła, jak mama się postarzała, podeszła i mocno ją objęła. Tato umarł dwa lata temu, choć był młodszy. Po jego śmierci mama jakby wyraźnie przygasła.
A życie na wsi łatwe nie jest.
No to co, mam was nakarmić. Głodne po podróży? Stanisława, mama Barbary, poszła do kuchni za piecem, brzęknęła naczyniami, a Marysia poszła za nią jak cień.
Mama spokojnie nakrywała do stołu. Barbara i Marysia najchętniej zjadłyby wszystko naraz, lecz po paru kęsach ociężały i Marysia ziewnęła, przysuwając się bliżej babci.
Zmęczonaś z drogi, moja jagódko. Urosłaś, oj, niedługo mnie dogonisz. No, chodź, położę cię.
Stanisława zaprowadziła wnuczkę w kątek. Niegdyś to był kącik Barbary. W domu była tylko jedna większa izba czasem oddzielali ją szafą lub zasłonką.
Niech śpi. Stanisława wróciła do Barbary. Opowiedz, jak się wam wiedzie. Wszystko gra?
Tak, mamo. Wiesz, na dworcu spotkałam Halinę z sąsiedniej wsi. Pomyliła mnie, nazwała Kingą. Powiedziałam jej, że jestem Barbarą, córką Stanisławy, a ona i tak cały czas mówiła Kinga. Czy ja aż tak podobna do twojej siostry? Masz jej zdjęcie?
Przecież widziałaś nie raz. Mama odwróciła wzrok.
Chcę jeszcze raz zobaczyć.
No dobrze westchnęła Stanisława. Zaraz posprzątam i pokażę.
Na stole pojawiło się stare pudełko po butach ze zdjęciami. Większość czarno-białych, pożółkłych, zagiętych na rogach. Były i kolorowe.
Tu jesteś mała. A tu w piątej klasie. Marysia jest do ciebie bardzo podobna. A to zmarszczyła brwi. Poznasz?
Ja! A tej nie mam uśmiechnęła się Barbara.
To twoja ciotka, moja młodsza siostra Kinga poprawiła Stanisława.
Faktycznie, jedno lico. A to jej ostatnia fotografia, z matury podała Barbarze zdjęcie jasnowłosej, ślicznej dziewczyny. Jak obrazek…
Barbara długo patrzyła na zdjęcie.
Dziwne, do ciebie zupełnie nie podobna spojrzała na mamę.
Dobrze, powiem ci. Widać czas nadszedł. Nie będę umierać z tajemnicą Stanisława zawiesiła głos. Kinga to twoja prawdziwa matka. Wybacz, że nie powiedziałam wcześniej.
Mama późno zaszła w ciążę, nie chciała już rodzić zaczęła w końcu. Nosiła ciężary, parzyła się w bani, liczyła, że poroni. Ale Kinga się urodziła i jako dziecko była piękna. Ja już piętnaście lat miałam, pomagałam, niańczyłam siostrzyczkę.
Młodzi uciekali do miasta, nikt nie chciał zostać na wsi. Ja zostałam, bo nie mogłam zostawić mamy i Kingi. Nie było za kogo wychodzić, chłopów brakło, a wdowców i pijaków nie chciałam. Tak zostałam sama.
Kinga ciągle do miasta ciągnęła, po szkole pojechała i nie wróciła, aż po dwóch latach ale nie sama, tylko z tobą. Byłaś bardzo malutka, aż strach było na ręce wziąć. A Kinga… jakby całą urodę oddała tobie.
Schudła, stała się nerwowa, raz chodziła smutna, raz się śmiała bez powodu. Po dwóch dniach uciekła, zostawiła cię i wróciła do miasta. Potrzebowała dawki, brała narkotyki. O tym dowiedziałyśmy się później. Niebawem zmarła na przedawkowanie. Pojechałam chować ją do miasta. Mama już wtedy bardzo chorowała, nie pojechała.
Mama chciała oddać cię do domu dziecka, ale nie pozwoliłam. Myślę i tak jestem sama, będę mieć choć dziecko, nie jesteś mi obca… We wsi nikt niczego nie zrozumiał, a jak ktoś pojął, to milczał. Kinga była tylko dwa dni, pokazała się i znikła. Załatwiłam wszystko w szpitalu w powiecie, wpisali cię na mnie. Zmieniłam ci imię Kinga nazwała cię Tamara. Zarejestrowałam cię jako Barbara.
Rok później zjawił się twój ojciec. Był wojskowym, Kinga nie powiedziała mu o ciąży. Po powrocie, już po zwolnieniu z armii, zaczął jej szukać, wtedy koleżanki powiedziały że Kinga urodziła, że zmarła. Został z nami, mama go też zaakceptowała. Bez mężczyzny na wsi ciężko. Ułożyło się pobraliśmy się. Dobrze było nam razem. O tym, że Kinga brała narkotyki, nie wiedział.
Dlatego milczałam. Lepiej nie wiedzieć, że rodzona matka była narkomanka. Źle, że powiedziałam teraz, ale lepiej ode mnie niż od obcych. Prawda zawsze wychodzi na wierzch. Wychowałam cię jak własną córkę. Jak mówią: Nie ta matka, co urodziła, lecz ta, co wychowała.
Barbara siedziała cicho, oszołomiona. Tyle lat przed nią kryli prawdę!
Dokąd idziesz? zaniepokoiła się Stanisława, gdy Barbara skierowała się do wyjścia.
Muszę być sama.
Barbara ubrała się i wyszła na mróz.
Po co to mówiłam? Lepiej by nie wiedziała… westchnęła mama.
Matka narkomanka! Umarła z przedawkowania! Nawet w koszmarze się to nie śniło… Przynajmniej ojciec prawdziwy. A jeśli nie? Kto wie, z kim była… Co ja wygaduję! Przecież matka… Ale jaka matka, skoro zostawiła mnie dla dawki? I czemu mnie to jeszcze boli? Czy źle mi było? Miałam najprawdziwszą mamę i ojca. Kochali mnie… A tamtej? Jej już nie ma. Nie przytulała mnie, nie siedziała przy łóżku, gdy chorowałam… Mama mogła mnie oddać, zostawić w domu dziecka… Jak mogłabym ją inaczej nazwać?
Teraz nie wiem, co zrobić, a dawniej bym oszalała od takiej wieści. Przemyślę… Jest tam sama, też się martwi…
Barbara zmęczona i zziębnięta wróciła do domu. Stanisława siedziała tak samo, jak ją zostawiła.
Wybacz mi. Ty jesteś moją mamą. Kocham cię wyszeptała, obejmując matkę.
I ty mi wybacz, że milczałam tyle lat.
A czemu tu siedzicie po ciemku? z zakątka wyjrzała Marysia. O, mama na zdjęciu! Ależ ty byłaś ładna!
Stanisława zabrała wnuczce zdjęcie, zebrała fotografie i schowała z powrotem do pudełka.
Babciu, ja jeszcze nie zdążyłam zobaczyć! poskarżyła się Marysia.
Nie ma co patrzeć, patrz na nas, póki jesteśmy.
Nocą Barbara długo nie mogła zasnąć. Stanisława także wzdychała cicho, stara kanapa skrzypiała sprężynami, gdy się przewracała.
Barbara wstała i podeszła do łóżka matki.
Nie śpisz?
Mama uniosła brzeg pierzyny.
Podłoga zimna, wskakuj tu.
Barbara wsunęła się pod kołdrę i przytuliła do ciepłego boku mamy jak w dzieciństwie.
Nie śpisz? Wciąż myślisz i martwisz się? spytała mama.
Już nie. Jesteś moją jedyną, prawdziwą mamą. Nie chcę innej. Kinga była twoją siostrą.
Jeszcze długo rozmawiały szeptem. W końcu Barbara wróciła do swojego łóżka.
Śpij. Jesteś najlepszą mamą na świecie i tak już zostanie uśmiechnęła się, poprawiając jej kołdrę jak kiedyś robiła mama, potem zasnęła spokojnie.
Następnego dnia mama odprowadzała Barbarę i Marysię na przystanek.
Babciu, nie martw się, przyjedziemy niedługo!
Barbara ostatni raz przytuliła mamę, nasyciła się jej zapachem.
Idźcie już, bo zmarzniecie…
Autobus już odjechał, a kobieta patrzyła długo na drogę, oczami załzawionymi z chłodu i wzruszenia…
Tak to było, gdy Barbara w wieku trzydziestu trzech lat dowiedziała się, że jej matka zmarła, gdy była niemowlęciem, a wychowała ją starsza siostra matki.
Najpierw poczuła ból, żal, że całe życie ją oszukiwano. Potem pomyślała: obie matki były rodzone siostry, więc Stanisława zawsze była naprawdę jej mamą.
Bliższej matki mieć nie mogła…
