Babcia zawsze faworyzowała jednego wnuka
A ja, babciu? pytałam cicho.
Ty, Agniesiu, toś zawsze była zaradna. Zobacz na te swoje policzki, ile ty tego pieroga zjadłaś.
Orzechy są na rozum, trzeba Miłoszowi się uczyć, bo z niego będzie mężczyzna, oparcie dla wszystkich.
A ty idź, kurz z półek wytrzyj. Dziewczyna musi być pracowita, takich się ceni.
Aga, ty poważnie? Przecież ona już odchodzi. Lekarze mówią, że kilka dni, może godziny…
Miłosz stał w drzwiach kuchni, w rękach ściskał kluczyki do auta. Wyglądał na kompletnie rozbitego.
Serio, Miłosz. Napijesz się herbaty? Nawet nie spojrzałam w jego stronę, krojąc dla córki jabłko. Usiądź, zaparzę świeżą.
Jaką herbaty, Aga? wszedł głębiej do kuchni. Ona tam leży, rurki wszędzie, chrypi…
O poranku cię wołała, Agusia mówiła, gdzie Agusia?. Serce mnie ścisnęło. Serio nie pójdziesz?
To przecież babcia! Ostatnia szansa, rozumiesz?
Ułożyłam plasterki jabłka na talerzyku i dopiero wtedy spojrzałam na brata.
Tobie może babcia. Dla niej ty – Miłoszek, oczko w głowie, jedyny spadkobierca i duma rodu.
A ja? Ja dla niej nigdy nie istniałam.
Naprawdę uważasz, że potrzebuję tego pożegnania?
O czym mielibyśmy rozmawiać, Miłosz? Co mam jej przebaczyć? Albo ona mi?
Odpuść już te krzywdy z dzieciństwa! uderzył kluczami o stół. Tak, nie kochała cię tak jak mnie. No i co?
Stara już była, miała swoje dziwactwa. Ale umiera! Nie można być aż tak… zimnym.
Nie jestem zimna, Miłosz. Po prostu nic do niej nie czuję. Idź, posiedź, trzymaj za rękę, dla niej ważniejsze twoje towarzystwo niż moje sto razy.
Przecież jesteś jej złotko, promyczek. No to dla niej świeć do końca!
Spojrzał na mnie, odwrócił się i wyszedł, głośno trzaskając drzwiami.
Westchnęłam, sięgnęłam po talerzyk i poszłam z jabłkami do pokoju córki.
***
W naszej rodzinie wszystko było zawsze jasno podzielone. Rodzice kochali nas jednakowo i mnie, i Miłosza.
W domu zawsze tłoczno, śmiesznie, pachniało ciastem i planami na wycieczki.
Ale babcia Helena babcia od taty była inna.
Miłoszku, chodź tu, mój orle głaskała Miłosza, gdy przyjeżdżaliśmy do niej na weekendy. Zobacz, co ci przyszykowałam.
Orzechy włoskie sama łuskałam! I krówki z Wawelu! Świeżutkie!
Siedmioletnia wtedy Agnieszka stała obok i patrzyła, jak babcia wyjmuje z kredensu woreczek.
Babciu, a dla mnie? pytałam po cichu.
Babcia rzucała mi krótkie, lodowate spojrzenie.
Ty, Agnieszko, jesteś samodzielna. Patrz, jakie masz policzki.
Orzechy są na rozum, Miłosz się musi uczyć, mężczyzna to podporą rodziny musi być.
A ty idź, zetrzyj kurz. Dziewczyna powinna być gospodarna.
Miłosz, czerwony ze wstydu, brał łakocie i ulatniał się na korytarz, a ja szłam z ściereczką.
Nie było mi przykro. Dziwne, ale jakoś się nie przejmowałam. Mała Agnieszka uznawała to jak pogodę.
No leje deszcz, babcia kocha Miłosza. Bywa
W korytarzu czekał brat z paczką cukierków i orzechów.
Bierz wręczał mi połowę. Tylko nie przy niej, bo będzie znów zrzędzić.
Tobie bardziej potrzebne śmiałam się. Dla rozumu.
Ech, lepiej mieć święty spokój krzywił się. Jedz szybko.
Siedzieliśmy na schodach na strych i chrupaliśmy zakazanki. Zawsze się ze mną dzielił. Zawsze.
Nawet gdy babcia wciskała mu potajemnie pięćdziesiąt złotych na loda, biegł do mnie:
Starczy na dwa lody śmietankowe i gumę z naklejką. Idziemy?
Brat był moim oparciem jego miłość załatała babciny chłód tak skutecznie, że nie czułam nigdy deficytu.
Czas mijał. Babcia Helena się starzała. Gdy Miłosz skończył osiemnaście lat, ogłosiła, że przepisuje mu swoje mieszkanie dwupokojowe w centrum Krakowa.
Oparcie rodziny musi mieć swój kąt oznajmiła na rodzinnym zebraniu. Żebyś żonę miał gdzie przyprowadzić, nie po kątach się tułać.
Mama tylko westchnęła. Znała temperament swojej matki i nie dyskutowała, ale wieczorem przyszła do mnie.
Agnieszko, my wszystko widzimy. Postanowiliśmy z tatą, że te pieniądze na samochód i na rozbudowę mieszkania dostaniesz, jako twoje na wkład, żeby było po równo.
Mamo, daj spokój objęłam ją. Miłoszowi bardziej się przyda, już się z Izą żeni. Ja jeszcze w akademiku wytrzymam.
Nie, Aguś. Babcia swoje, ale my rodzice. Nie możemy faworyzować. Bierz, nie spieraj się.
Nie wzięłam.
Miłosz wprowadził się do babcinego mieszkania po ślubie. Ja zajęłam jego dawny pokój, rozstawiłam książki i sztalugę. I pierwszy raz poczułam, jak to cudownie, że nikt nie dzieli tu uczuć na lepsze i gorsze.
Nasze relacje od tej spuścizny nie ucierpiały ani trochę. Przeciwnie, Miłosz czuł chyba lekki wstyd.
Aga, wpadaj do nas zapraszał. Iza upiekła szarlotkę. A babcia… no, sama wiesz. Znów pytała, czy jej pieniądze nie poszły na twoje fanaberie.
I co powiedziałeś?
Że wydałem wszystko na automaty i whisky. Zasapała się przez telefon, po czym burknęła: To cię Agnieszka nauczyła!
Pewnie, kto inny roześmiałam się.
***
Kiedy wyszłam za Wojtka i pojawiła się córka, temat własnego kąta stał się pilny. Mama znowu pomogła bezbłędnie.
Słuchajcie, dzieci zaczęła. Mamy trzypokojowe mieszkanie. Miłosz ma swoje od babci. Wy z Wojtkiem teraz wynajmujecie.
Proponuję: rozdzielimy nasze na dwie mniejsze; my z ojcem do jednopokojowego, wy do dwupokojowego.
Mamo odezwał się Miłosz. Z części po naszym mieszkaniu rezygnuję natychmiast. Mam już swoje, starczy mi.
Niech Agnieszka ma, im bardziej się należy: dziecko, potrzeba przestrzeni.
Miłosz, zwariowałeś? zdziwił się Wojtek. Przecież to kupa pieniędzy. Jesteś pewny?
Pewny. Z Agnieszką zawsze dzieliliśmy się po równo. Jej babcia dała mniej uwagi, to ja nadrabiam. To moje ostatnie słowo.
Popłakałam się wtedy, nie ze szczęścia na metry kwadratowe, a dlatego, że mój brat jest najlepszym człowiekiem na świecie.
Wymieniliśmy mieszkania i każdy miał swoje miejsce.
Mama często wpadała pod opiekować się wnuczką, Miłosz z rodziną bywał co weekend.
A babcia Helena mieszkała sama. Miłosz załatwiał zakupy, naprawiał krany, słuchał narzekań na zdrowie i o niewdzięcznej Agnieszce.
Zadzwoniła choć raz? dopytywała się babcia, zaciśnięte wargi miała jak kreskę. Zapytała, co z moim ciśnieniem?
Babciu, sama nie chciałaś nigdy jej znać odpowiadał miękko. Nigdy dobrego słowa jej nie powiedziałaś. Po co miałaby dzwonić?
Wychować ją chciałam, wychować! odpowiadała z dumą. Kobieta powinna znać swoje miejsce! A ona? Wyrwała matkę z mieszkania, dostała wszystko.
Miłosz tylko wzdychał. Na tłumaczenia nie było już miejsca.
***
Siedziałam wieczorem w kuchni, a wspomnienia przychodziły same.
Babcia odpycha moją rękę od słoika z dżemem. Chwali Miłosza za koślawy rysunek i mija bez słowa moją dyplom za olimpiadę.
Na ślubie Miłosza królowa, na moim ślubie nie pojawiła się, tłumaczyła się chorobą.
Mamo, czemu nie odwiedzamy babci Heleny? córka zajrzała do kuchni. Wujek Miłosz mówi, że bardzo chora.
Bo babcia Helena chce widzieć tylko wujka Miłosza, kochanie pogłaskałam ją po głowie. Tak jej wygodniej.
Jest niedobra? spojrzała z przekąsem.
Nie, po prostu nie umiała kochać wszystkich naraz. Zmieścił się w jej sercu tylko jeden człowiek. Czasem się tak zdarza.
Wieczorem zadzwonił Miłosz.
To już, Aga. Godzinę temu.
Współczuję, Miłosz. Jest ci bardzo ciężko, wiem.
Do końca na ciebie czekała skłamał. Wiedziałam, że dla świętego spokoju, żeby nas pogodzić na końcu chociaż. Powiedziała: Niech Agnieszka będzie szczęśliwa.
Dzięki, Miłosz… Przyjedź jutro do nas. Posiedzimy razem. Upiekę ciasto.
Przyjadę… Aga, nie żałujesz? Że nie poszłaś?
Nie skłamałam.
Nie, Miłosz. Nie żałuję. Po co miałabym być nieautentyczna? Ani ja jej, ani ona mnie nie chciała widzieć…
Zamilkł na moment.
Masz chyba rację westchnął. Zawsze byłaś najrozsądniejsza z nas. Do jutra.
Pogrzeb był cichy. Przyszłam dla mamy i brata. Stałam z boku w czarnym płaszczu, patrząc na to niebo, które nad cmentarzem zawsze wydaje się jeszcze smutniejsze niż zwykle. Kiedy trumna zsuwała się w ziemię, nie płakałam.
Brat objął mnie za ramiona.
Jak się czujesz?
W porządku, Miłosz. Naprawdę.
Wiesz? Sprzątałem u niej w mieszkaniu… Znalazłem szkatułkę. Stare zdjęcia.
Twoje też, masa ich. Powycinała cię ze wspólnych fotografii, trzymała osobno.
Po co?
Nie wiem. Może jednak coś czuła, ale nie umiała pokazać? Może się bała, że jak cię uzna, to mnie będzie mniej? Starzy ludzie są dziwni.
Może… Ale to już bez znaczenia.
Wyszliśmy z cmentarza pod jednym parasolem wysoki, barczysty Miłosz i filigranowa ja.
Słuchaj powiedział przy samochodach. Myślę, żeby to mieszkanie sprzedać.
Kupię sobie trzypokojowe, dzieciakom po kawalerce na przyszłość, a resztę… Może założymy fundację? Albo przekażemy do szpitala dziecięcego? Niech te babcine pieniądze dadzą komuś radość.
Spojrzałam na niego i pierwszy raz tych dni naprawdę się uśmiechnęłam.
Wiesz co, Miłosz… To byłaby najlepsza zemsta na babci Helenie. Najłagodniejsza zemsta świata.
Umowa stoi?
Stoi.
Pojechaliśmy każdy w swoją stronę. A ja jechałam przez Kraków, puściłam ulubioną muzykę i poczułam wewnątrz absolutną ciszę i ulgę.
Chyba dobrze, że choć część tych pieniędzy pójdzie na leczenie jakiegoś dziecka. Tak będzie sprawiedliwie.
