Grażyna nigdy nie ufa swojemu mężowi, więc musi liczyć wyłącznie na siebie tak układa się ich małżeńskie życie. Mąż, Wiktor, jest przystojny niczym makowy płatek i zawsze jest duszą towarzystwa. Pije z umiarem, nie pali, nie pędzi na piłkę, wędkowanie ani polowanie. Krótko mówiąc, młody człowiek choćby w pałac.
Dzięki tym zaletom Grażyna domyśla się, że Wiktor szuka pociechy poza czterema ścianami domu. Nie ma takich mężczyzn, co dzień z ogniem się targają, a łowcy i tak zawsze się znajdą. Jedynym, co nieco uspokaja Grażynę, jest fakt, że mąż uwielbia ich synka. Wiktor nie ma w sercu miejsca na nikogo oprócz Staszka. Cały wolny czas poświęca mu chłopiec, więc Grażyna uważa, że ojcowska miłość wystarczy, by utrzymać rodzinę.
W szkole Grażynę dokuczają, nazywają ją Kopciuszkiem za ognisto-rude włosy i piegi rozsypane po twarzy. Matka, piękna jak z obrazka, od dziecka wlewała córce: Grażynko, jesteś jak brzydkie kaczątko. Przepraszam za porównanie, ale prawda jest gorzka. Kto ci ją powie w oczy? Tylko twoja własna matka. Małżonek raczej nie przyjdzie, więc w życiu musisz polegać na sobie. Ucz się pilnie, potem rozwijaj karierę. A jeśli jakiś dobry człowiek się pojawi, nie bądź uparta bądź mu posłuszną żoną. To nauka towarzyszy Grażynie przez całe życie.
Po ukończeniu liceum z medalem, Grażyna idzie na studia, gdzie poznaje przyszłego męża. Nie rozumie, co przyciąga do niej tak pożądany młodzieniec. Wiktor przyznaje później, że była jedyną dziewczyną, której nie bał się podejść. Grażyna nie używa makijażu, ubiera się skromnie i nie potrafi flirtować. Gdy dostrzega poważne zainteresowanie, przejmuje inicjatywę i proponuje mu małżeństwo. Wiktor początkowo jest zszokowany tak odważnym aktem, ale Grażyna obiecuje być cichą, pokorną i wierną żoną. Miłość przyjdzie z czasem zapewnia. Po namyśle Wiktor zgadza się poślubić niepozorną, lecz energiczną Grażynę. Pomaga w tym matka Wiktora, Wiktoria Nowak. Gdy Wiktor po raz pierwszy przyprowadza swoją przyszłą żonę do domu, Wiktoria patrzy na Grażynę krytycznie. Nie podoba jej się wygląd córczki, a syn wydaje się piękniejszy niż słońce. Jakże piękny nasz chłopiec! Każda chce go mieć, a tu jakaś piegowata brzydula. Pierwsze spotkanie nie przebiega idealnie.
Grażyna wyczuwa niezadowolenie teściowej. Wie, że piękny mąż może być przeszkodą w rodzinnej szczęśliwości, ale nie zamierza tracić szansy. Postanawia przyjść do teściowej bez Wiktora, by ocalić przyszłe małżeństwo. Matka Wiktora przyjmuje ją, podaje herbatę i po raz pierwszy widzi Grażynę jako sympatyczną. Przyzwyczajam się myśli Wiktoria. Grażyna przysięga być wierną i posłuszną żoną, co przekonuje teściową, pomijając drobne wady narzeczonej.
Wiktoria jest samotną kobietą, mąż zostawił ją i syna lata temu za nową miłość. Po roku wrócił wyczerpany i pokrzyżowany, a rodzina odmówiła mu przyjęcia. Przez lata pytała siebie, czy nie powinna wybaczyć niewiernego? Życie jednego syna jest trudne, więc w końcu zgodziła się popierać wybór ukochanego dziecka. Zrozumiała, że Grażyna przyjdzie po Wiktora wszelkimi drogami, nawet najtrudniejszymi, i błogosławi ich związek.
Rok po ślubie rodzi się syn Staszek. Przypomina ojca, co cieszy Wiktorię. Wiktor tuli syna jak szalony motyl, a Staszek staje się sensem jego życia. Miłość do żony jednak nie rozkwita. Grażyna również nie płonie do męża. Ich relacja jest spokojna: Grażyna pierze i prasuje koszule, gotuje posiłki, całuje go na dobranoc. Wiktor oddaje żonie całą pensję, kupuje kwiaty na urodziny i całuje ją rano przed wyjściem do pracy. To raczej rytuał niż prawdziwa miłość. Po pięciu latach Wiktor odnajduje to, czego szuka ale nie w rodzinie. Zakochuje się w pięknej dziewczynie o imieniu Bożena, której uroda zdaje się nie z tej ziemi. Bożena odwzajemnia uczucia, a pół roku spotykają się w kawiarniach, na ławkach i w mieszkaniach znajomych. Te potajemne spotkania wyczerpują Wiktora, który coraz częściej kłamie przed Grażyną. Staszek widzi ojca zdenerwowanego, a nie uśmiechniętego. Bożena stawia warunek: Wiktorze, albo żenisz się ze mną, albo zostaniemy przyjaciółmi. Nie zamierzam siedzieć w domach z starą. Wiktor nie wie, co zrobić nie chce stracić Bożeny, ale syn jest dla niego równie cenny. Nie myśli o Grażynie. Gdy Staszek ma pięć lat, ojciec pakujący walizki opuszcza dom.
Grażyna coraz częściej przywołuje matczyną radę. Słowa, które kiedyś raniły, teraz dają siłę. Wie, że nie rzuci się z mostu ani nie będzie płakać w trzech strumieniach, bo matka dała jej odporność na życiowe trudności.
Historia odciska kawałek serca, który wędruje w głąb duszy, lecz szczęście jest wolnym ptakiem siada, gdzie mu się podoba. Grażyna musi wypić kielich po rozpadniętym małżeństwie do końca. na pożegnanie mówi Wiktorowi: Zawsze masz otwarte drzwi. Nie zwlekaj z powrotem. Staszek cię kocha, nie sprawiaj mu cierpienia.
Wiktor przez pół roku krąży między synem a Bożeną. Grażyna chroni szczoteczkę poetycznego męża, stojącą w osobnym kubku w łazience. Gdy Wiktor przychodzi umyć ręce, szczoteczka patrzy na niego jakby wzywała do wyznania. Pewnego dnia Wiktor wkłada ją do kieszeni, mówiąc: Wyrzucę, by nie dręczyła. Następnego razu w kubku leży nowa szczoteczka.
Kuchnia zawsze czeka na ulubioną kawę, a w przedpokoju stoją domowe kapcie, czekające na właściciela. Te drobne detale dręczą Wiktora, który próbuje jak najszybciej pobawić się ze synem i uciec z domu. Nie potrafi wyjaśnić sobie, dlaczego odszedł; jakaś niewidzialna siła ciągnie go ku Bożenie. Dusza rozrywa się na części. Co zrobić, by nie ranić najbliższych? Kto wskaże wyjście z tej sytuacji? Wiktor szuka odpowiedzi, ale ich nie znajduje.
Może Grażyna powinna nie wpuścić go do progu, przekląć kochankę i Wiktora? Ona milczy pokornie i za każdym razem, gdy Wiktor odchodzi po zabawie ze Staszkiem, mówi spokojnie: Wracaj, Wiktorze. Nie zapominaj o nas.
Wróciwszy do Bożeny, Wiktor jest wyczerpany. Bożena nie lubi tłoku wokół Stasza i ostrzega: Gdy odejdę, będzie to tylko przez twojego ukochanego syna. Dbam o niego bardziej niż o ciebie. Tak trwa latami.
Kobiety przyjaciółki szepczą Grażynie: Boże, poślubiłabyś już kogoś! Na co czekasz? Twój syn potrzebuje ojca każdego dnia! Jesteś jeszcze młoda, zapomnij o Wiktorze! Kto nie ma krzaka, nie ma ptaka w gnieździe. Grażyna słucha, wzdycha i milczy. Z czasem przyjaciółki przestają ją namawiać wszyscy przyzwyczają się, że jest sama. Czas nieubłaganie płynie.
Wiktor przestaje odwiedzać Stasza. Teraz ojciec i dorosły syn spotykają się na neutralnym gruncie. Staszek kończy szkołę. Grażyna w końcu przekonuje się, że mąż już nie wróci minęło dwunastu lat od jego odejścia. Wskazuje kropkę na tym rozdziale i przestaje czekać. Nadal ma siłę, by urodzić drugie dziecko, ale nie planuje tego. Bierze urlop i leci w ciepłe kraje, gdzie doświadcza krótkiego, bez zobowiązań romansu jedynie przyjacielskiego przymilania.
Dziewięć miesięcy później Staszek ma siostrzyczkę Maśkę. Przyjaciółki Grażyny są zaskoczone jej zdecydowaną decyzją. Stoją przed szpitalem, czekając na nowonarodzoną. Młoda mama wychodzi zmęczona, lecz szczęśliwa, trzymając w rękach pieluszkę ozdobioną różowymi wstążkami. Cześć dziewczyny! Proszę kochać i szanować moją Maśkę! uśmiecha się Grażyna.
Jedna z nich drwi:
A jak ma na imię z patronimikiem?
Do patronimika trzeba dorosnąć! odparowuje Grażyna.
Żadne dziury przyjaciółek nie przyćmiewają radości Grażyny. Jej życie teraz kręci się wokół wychowywania Maśki.
Staszek jest pierwszym i niezastąpionym pomocnikiem. Kochają siostrzyczkę. Nie zadaje mamie trudnych pytań o ojca Maśki bo mama jest szczęśliwa, a wszystko inne nie ma znaczenia. Gdy Maśkę oddają do przedszkola, ma trzy lata, a tam rówieśnicy rozświetlają jej świat. Dzieci uczą się, że mają nie tylko mamy, ale i taty!
Maśka od tego czasu próbuje nazwać swojego brata Staszem tatą. To jednocześnie zabawne i gorzkie.
Pewnego wieczoru w mieszkaniu Grażyny rozlega się niepewny dzwonek. Maśka biegnie do drzwi, krzycząc: To mój tata!. Grażyna zagląda przez wieszak i widzi… Wiktora! Otwiera drzwi szeroko.
Czy mogę wejść, Grażyno? pyta nieoczekiwany gość, stąpając niepewnie.
Wejdź, jeśli przyszedłeś odpowiada Grażyna, nie ukrywając zdziwienia.
Wiktor odkłada dwie pełne torby i zdejmuje plecak. Maśka rzuca się w ramiona nieznanego wujka:
Mamo, to mój tata, prawda?
Grażyna, ze łzami w oczach, mówi do córki:
Tak, Maśka, to twój tata.
Wiktor podnosi dziewczynkę, całuje jej piegowatą buzię, grzebie w złotych falach włosów: Cześć, mój rudełko! Potem przytula się do ręki Grażyny, całuje gorąco.
Dziękuję ci, Grażyno! Czy wybaczysz? próbuje ukląść na kolana, zdradzony mąż.
Grażyna chwyta go za łokieć, nie pozwalając mu usiąść.
Witaj, mój gorzki miodzie! Odszedłeś na siedemnaście lat, ale nie ma urazy. Kto wspomina przeszłość Sam widzisz, potrzebujemy taty mówi z ulgą.
Staszek stoi z szeroko otwartymi oczami, obserwując scenę.
Po kilku tygodniach Grażyna, uspokojona po burzy emocji, dzwoni do ciekawskiej przyjaciółki i mówi: Chcesz znać patronimik mojej córki? To jest Wiktorowa. Zapamiętaj Maria Wiktorowa! Bez wariacji!.
