Dobre intencje
Tosiu! Nareszcie! Już nie mam do siebie siły! Marianna Pietrzyk otworzyła drzwi i uściskała siostrę. Głowa mi pęka, kompletnie nie wiem, co robić!
Najpierw się uspokój! postawna i spokojna jak święty spokój Teodozja Pietrzykowa powoli weszła do przedpokoju. A jest w domu?
Nie! Rano zebrała dzieci i wyjechała! Marianna bezradnie machnęła ręką. Nie chce nic słuchać. Miłość jej w głowie!
No i co ja Ci teraz powiem, Maniusiu? Dziewczyna wyjęta spod kontroli, to nie ma co płakać. Usiądźmy, opowiedz mi wszystko spokojnie, potem razem pomyślimy, co dalej.
Teodozja przeszła do kuchni, usiadła przy stole i uważnie obserwowała, jak siostra parzy herbatę.
Najpierw przemyj czajnik wrzątkiem! Ile razy Ci to powtarzam bez sensu.
Marianna się skrzywiła, złapała za czajnik, skręciła się niezdarnie i od razu oparzyła się w ucho.
Matko Boska, jak byłam niezdarą, tak zostało! Daj, usiądź! Zrobisz sobie krzywdę na nerwach.
Teodozja wstała, posadziła siostrę przy stole i sama wzięła się za herbatę.
O, właśnie! No, opowiadaj już wszystko, nic nie pomijając. Kto on, co zacz? I co ta Hania sobie myśli?
Marianna objęła filiżankę dłońmi. Co miała powiedzieć siostrze? Sama nie wiedziała, czemu tak bardzo się denerwuje całą tą historią. Facet, którego przyprowadziła młodsza córka, sprawiał całkiem dobre wrażenie. Nie pił, nie robił żadnych ekscesów, nawet bardzo kulturalny i własny warsztat prowadził. Może to nic prestiżowego mechanik samochodowy ale praca jak każda inna. I złota rączka, bo naprawił brzegujący od miesiąca kran, z którym hydraulik nie dał rady. Ale Marianna tak się już nauczyła, że Hanka zawsze była problematyczna, jak twierdziła jej siostra, że teraz samo pozytywne wrażenie już jej nie wystarczało. Chciała czegoś więcej pewności, że jej decyzja jest słuszna. A ta cała historia ich poznania mężczyzna, co mechaniką zarabia, nagle za darmo naprawia samochód pierwszej lepszej kobiecie? Tylu ludziom w zimie samochód się psuje i nikt nie naprawia ot tak, za nic. Potem przyjeżdża w weekend, by sprawdzić, czy wszystko w porządku z dziećmi i autem. Minęło pół roku, a on dalej się pojawia. A Hanka całkiem oszalała. Nie myśli ani o dzieciach, ani o matce. Ślub jej się marzy! Jeden raz to za mało?
To wszystko Marianna wylała siostrze i czekała na jej ocenę. Teosi ufała bardziej niż sobie. Była z nią jak cień odkąd pamięta gdy ojciec umarł wcześnie, a matka ledwo dawała radę, starając się utrzymać dwie córki. Pracując dzień i noc, wiele obowiązków spadło na starszą córkę:
Ty, Teosi, jesteś już duża! Pomagać musisz!
Była między nimi spora różnica lat osiem. Jak matka zaszła w drugą ciążę, najpierw się śmiała i nie wierzyła, a później się przestraszyła. Czasy były ciężkie, a tu jeszcze jedno dziecko. Ale mąż i starsza córka powtarzały zgodnie:
Poradzimy sobie!
I Katarzyna uwierzyła zostawiła dziecko. Mała Marysiorka była drobniutka, chorowała ciągle. Cały czas była przy niej starsza siostra.
Ty jesteś jej aniołem stróżem, chociaż mówią, że ich nie ma matka plecieła cienkie warkoczyki Mariannie, śpiesząc się do pracy. Sama nie wiem, co bym bez Ciebie zrobiła!
Teodozja, dumna z tych słów, mocno trzymała Mariannę za rękę, prowadząc ją do przedszkola po drodze do szkoły. To był jej obowiązek, podobnie jak przygotowywanie siostry do szkoły. Pierwszą klasę Marianna zaczęła, umiejąc już płynnie pisać i czytać, bo program przerobiły razem z Teosią. I dobrze, bo Marianna ponownie podupadła na zdrowiu i większość pierwszej klasy przesiedziała w domu. Matka woziła ją po lekarzach, ale ci uspokajali:
Czasu potrzeba. Dziewczynka delikatna, przyzwyczai się.
I znów wszystko spadło na starszą siostrę witaminy, leki, obowiązkowa drzemka i porcja mleka po obiedzie.
Nienawidzę mleka! Ta skórka się robi
Nie marudź, to dla twojego dobra!
Marianna kręciła głową, płakała, ale mleko wypijała do ostatniej kropli.
Diagnozy lekarzy się sprawdziły i opieka starszej siostry przyniosła efekty. W drugiej klasie już chodziła regularnie do szkoły, rzadziej opuszczając lekcje. Nauka szła łatwo, aż w końcu matka zaprosiła Teosię, już wtedy świeżo mężatkę z brzuchem, i zapytała:
Co dalej robimy?
Uczyć się powinna, mama. Taka mądra, żal by było, gdyby się zmarnowała.
Ja sama nie podołam.
A kto powiedział, że będziesz sama?
Stypendium było śmieszne, ale Marianna do luksusu nie przywykła. Teosia przyjeżdżała raz w miesiącu, przywoziła torby pełne zapasów i skrupulatnie sprawdzała pokój siostry w akademiku.
Skąd tu tyle kurzu? Ty tu świnka, czy co?
Marianna brała szmatkę, choć zawsze sprzątała dokładnie przed jej wizytą, wiedząc, że siostra wszystko zbada.
Katarzyna rozchorowała się, gdy Marianna była na drugim roku. Właśnie, z rumieńcem, przyznała się matce, że ma chłopaka, a tydzień później padła ciężka diagnoza.
Tosia! Co robić?
Ty? Uczyć się na piątki! I nie piśnij matce, że wiesz! Ja się wszystkim zajmę.
Marianna tylko zdążyła się z matką pożegnać, spędzając obok niej ostatni tydzień. Zaciskała zęby, nie reagowała na jęki matki, a potem, wychodząc do kuchni, zagryzała drewnianą łyżkę, którą kiedyś przywiózł ojciec z Zakopanego i bezgłośnie wrzeszczała płakać jakoś nie mogła.
Teosia trzymała się dzielnie, z energią wykonywała wszystko, co trzeba i surowo ganiła młodszą za histerie:
No znowu? Po co mamie Twoje nerwy? Daj jej spokojnie odejść, skoro nie możemy pomóc.
Słowa siostry były jak kubeł lodu. “Co ze mnie za córka, że nie potrafię się opanować?!”
Katarzyna odeszła nad ranem, trzymając Mariannę za rękę. Ta przez chwilę nie mogła złapać tchu, rozumiejąc, że matka już nie oddycha, a potem, kompletnie niespodziewanie, rozryczała się. Widać, emocje w końcu znalazły ujście, bo już można było
Po pogrzebie siostry postanowiły zamienić mieszkanie rodziców. Mariannie przypadło małe jednopokojowe, blisko siostry.
Dobrze się trafiło. Blisko mnie będziesz Teodosia znamiennie oglądała mieszkanie. Nikogo nie sprowadzaj, sama Ci wszystko wyremontuję. Dziewczyny pomogą.
Ekipa, której Teodosia była długo już brygadzistką, cieszyła się ogromnym powodzeniem. Porządne, dokładne, polecane z rąk do rąk. Z czasem Teosia otworzyła własną firmę budowlaną. Równolegle studiowała, narzekała do siostry:
Na nic nie mam czasu. Mogłby mi pomóc jeszcze Janek, ale ma tyle swoich spraw. No, nic! Przetrzymam, kiedyś tylko praca zostanie, to się rozwinę!
Nie bardzo się rozwinęła. Ciągłe kryzysy, walka by się utrzymać na rynku. Rozszerzyć biznes coraz trudniej.
Głowy i rąk do wszystkiego nie przypniesz Robią byle jak, a ja potem się wstydzę przed klientami! Teosia kładła głowę na stole, ale znów zaraz się podrywała. A u ciebie jak? Jak dzieci?
Marianna zdawała jej raport. Odkąd wyszła za mąż, choć Teosia nie zaakceptowała zięcia, czuła się winna. Przecież siostra była jej autorytetem i to był pierwszy raz, gdy zrobiła coś na przekór. Maksymilian okazał się sprytniejszy i przez trzy lata, aż do narodzin pierwszej córki, próbował zdobyć serce szwagierki. Udało mu się Teosia złagodniała i zaakceptowała go z czasem. Rodzinę cenił, dzieci kochał, całą pensję przynosił do domu. Jedyna rzecz, która Teosie przeszkadzała, to relacje Maksymiliana z córkami. Weekendy w całości poświęcał dziewczynkom.
To nie jest normalne. Nianiek, nie ojciec! Rozpieści je, potem się nie pozbiera.
Marianna kiwała głową, myśląc, że Teosia chyba jednak zazdrości, bo jej Janek z trudem zajmował się dziećmi. Gdy syn Teosi zaczął sprawiać problemy, musiała radzić sobie sama, bo Janek nie okazywał wsparcia:
Sama go wychowywałaś, więc masz! Moja rola utrzymać rodzinę, ty wychowuj!
Teosia wzdychała, ale nie chciała wojny w domu. Dzieci, widząc kłótnie rodziców, przestawały jej słuchać. Z synem jakoś dała radę i po szkole, zgodnie z radą znajomego klienta, wysłała go do wojska.
Przetrąci mu się charakter, zyska dyscyplinę.
Chłopak nieoczekiwanie odnalazł się w wojsku. Na spotkaniu rodzinnym żartował:
Taką mamę generała miałem, to i ja do armii pasuję!
Teosia odetchnęła za syna, ale wtedy zaczęły się problemy z córką.
Mamo, spodziewam się dziecka!
Teodozja bez sił opadła na kanapę:
Jak to? Przecież dopiero skończyłaś osiemnaście!
No i co z tego? Pełnoletnia jestem. Mama, daruj sobie kazania.
Jakie kazania? Co było, to było. Trzeba robić wesele.
Nie trzeba, on nie chce się żenić.
No co Ty! Teosia nagle odzyskała energię. Moje wnuki nie będą sierotami! Nie martw się, wszystko załatwię!
Córka jej wierzyła kto, jak nie mama, wszystko potrafi naprawić?
Wesele zorganizowano po miesiącu, a młodzi zamieszkali w mieszkaniu po babci.
Żeby było Wam tu cicho i spokojnie!
Co pomogło stanowczość matki, czy wsparcie dla córki, trudno powiedzieć, ale w końcu się ułożyło. Dzieci urządzone, można złapać oddech.
Nic z tego wkrótce pojawiły się kłopoty z drugiej strony, od córek Marianny.
Córki Marianny obu udały się cudownie. Zdrowe, silne, zupełnie inne niż ona w dzieciństwie.
Nie mogę się nacieszyć! Marianna z dumą zerkała na bawiące się z ojcem dziewczynki. Zupełnie nie moje! Pamiętasz, jak chorowałam, Teosiu? A te zdrowe jak źrebaczki! Przeziębienie to rzadkość.
I dobrze! Jeszcze, żeby były mądre!
I z tym nie ma co narzekać! Uczą się dobrze, kręcą się po tych swoich zajęciach. Tylko charakter mają różny. Zosia wdała się we mnie, jasna, spokojna, a Hanka po ojcu pełna ognia, ekspresyjna.
No to uważaj na Hankę, bo problemów może być więcej niż myślisz.
Zosia i Hanka były prawie rówieśnicami i Marianna, po konsultacji z siostrą, posłała je do jednej klasy.
Będzie łatwiej.
I faktycznie, Zosi pomogło, Hance natomiast nauka przychodziła tak łatwo, że jeszcze pomagała siostrze. Maksymilian nie mógł się dopatrzyć w córeczkach wad.
Moje dziewczyny są najlepsze na świecie!
Niestety, niedługo miał się nimi cieszyć. Gdy dziewczynki były w szóstej klasie, Maksymilian miał wypadek. Tydzień Marianna z córkami spędziły w szpitalu, czekając na jakiekolwiek informacje. Bądź co bądź zdrowy mężczyzna, nie poradził sobie z obrażeniami odszedł.
Sierotki Wy moje! Teodozja tuliła zapłakane wnuczki. Nic to, ja jestem, mama z Wami, podźwigniemy się!
Córki bały się spoglądać na Mariannę. W jednej chwili wydała się im zupełnie wypompowana z życia, przygasła, pożółkła, była drażliwa, budziła się w nocy z krzykiem i wtedy dziewczyny, nie umawiając się, przychodziły do niej, przytulały z obu stron i próbowały przywrócić matce uśmiech, choćby cień tego, co miała przy ojcu.
Wtedy znów wtrąciła się Teosia. Po wysłuchaniu narzekań dziewczynek, zrobiła siostrze prawdziwą awanturę:
Co Ty najlepszego wyprawiasz? Dziewczyny już bez ojca, chcesz jeszcze matki je pozbawić? Myślisz tylko o sobie? Pomyśl, ile one już przeszły, w jak trudnym są wieku!
Marianna słuchała bez entuzjazmu nadal widziała przed oczami Maksymiliana. Wydawało się jej, że za chwilę wejdzie do kuchni, wytrze ręce o fartuch i rzuci z uśmiechem:
Kto głodny?
Teosia spojrzała na nią przenikliwie, w końcu objęła ją.
Nie ma go już, Marysiu. Nigdy już nie wróci. Jesteś matką i musisz się otrząsnąć. Pomyśl, co by powiedział, gdyby zobaczył, co dziewczyny teraz przeżywają
Marianna w końcu usłyszała siostrę i życie stopniowo wróciło na właściwe tory. Dziewczynki znów zobaczyły uśmiech na twarzy mamy, choć przypominał on bardziej cień przeszłości ale był!
Pod koniec liceum obie, jakby się umówiły, zakochały się. Zosia po długiej rozmowie z ciotką i po wypłakaniu się matce doszła do wniosku, że z miłością jeszcze zdąży. Teosia miała rację.
A Hanka uparła się.
Kocham go!
I co z tego? Teosia wrzała, próbując przemówić do rozsądku. Sama sobie wyobraź, jaki będzie z niego mąż? Filiżanki nie potrafią porządnie utrzymać, a Ty już dzieciaki chcesz? No, powiedz, było coś?
To prywatna sprawa Hanka patrzyła wyzywająco na ciotkę. Dość już, najpierw góruje nad matką, teraz tu się pcha…
Bunt była, ale i refleksje. Z Sebastianem jeszcze nic się nie wydarzyło, ale wiedziała, że długo tak się nie da. Postawiła mu sprawę jasno:
Co Ty sobie myślisz? Chcesz się mną pobawić?
Hania! Przecież Cię kocham!
To się ożeń!
Proszę bardzo, tylko rodzicom muszę powiedzieć.
Sebastian… Dorośnij! Rodzicom powiedz im wszystko i dopóki czegoś nie zrobisz, nie pokazuj się u mnie.
Marianna by się zdziwiła, a potem stwierdziła znowu, że “cała Teosia”.
Wzięli ślub po roku. Marianna całą uroczystość przepłakała, a Teosia ledwo się powstrzymała, patrząc, jak Hania całuje męża.
Po co im tak wcześnie? Nie mogli poczekać?
Przypuszczenia ciotki, że Hanka spodziewa się dziecka, były nietrafione. Pierwszy syn pojawił się dopiero dwa lata po ślubie. Do tego czasu zdążyła pójść na studia i, korzystając z pomocy matki i siostry, nie brała urlopu dziekańskiego. Było ciężko, ale radziła sobie. Sebastian też nie próżnował studiował zaocznie, pracował w firmie ojca. Radzili sobie jak mogli, rodzice pomagali.
Po ukończeniu studiów Hanka dostała pracę głównej księgowej, a Sebastian założył własną firmę. Dochody rodziny wzrosły kilkukrotnie. Marianna była szczęśliwa, jak układa się życie młodszej córki. Zdarzało się, że jedynie Teosia psuła jej nastrój pesymizmem:
Za dobrze im się wiedzie. Jeszcze się Hance ta jej buta odbije, a potem będziesz musiała zbierać z podłogi.
Marianna milczała, rzadziej już zwierzając się z życia córek, bo dostrzegła, że od siostry coraz więcej płynie krytyki niż radości z sukcesów dziewczynek. Tłumaczyła to sobie tym, że dzieci Teosi nie zawsze sobie radzą, więc ona nerwowa. Pytania były bez sensu, bo zawsze słyszała:
U nas dobrze! Ty pilnuj swoich!
No to pilnowała. Ale nie wszystko da się przewidzieć. Nieszczęście przyszło z nieoczekiwanej strony…
Sebastian, ostatnio bardzo zajęty, wplątał się w romans. Hanka dowiedziała się najgorszym możliwym sposobem. Z początku myślała, że ochłodzenie relacji wynika z narodzin młodszego syna i braku czasu. Organizowała romantyczne kolacje, licząc, że rozgrzeje dawne uczucia, lecz szybko zrozumiała, że sprawa jest głębsza. Kilka razy próbowała rozmawiać wprost, ale Sebastian omijał odpowiedź.
Pewnego wiosennego dnia, na placu zabaw, do Hanki przysiadła się kobieta z pokaźnym ciążowym brzuchem.
To Ty jesteś Hanka? kobieta spojrzała podejrzliwie.
Serce Hanki zaczęło bić mocno.
Tak…
Jestem Eliza. Kochanka Twojego męża.
Hanka najpierw zgłupiała, a potem zaczęła się śmiać:
No proszę! I dziecko też Sebastiana?
Oczywiście! Syn!
Gratuluję. Tylko po co mi ta informacja?
Planujesz rozwód? Eliza mówiła szybko i konkretnie.
Nie myślałam jeszcze. A co?
Bo mój syn potrzebuje ojca!
Świetnie, a Twoim zdaniem moje dzieci już nie?
Nie kręć mi tu! Eliza niemal wrzasnęła, wstając z ławki. Pogadaj z Sebastianem, rodzę za miesiąc!
Hanka patrzyła za chwiejącą się Elizą i postanowiła się nie rozklejać przy dzieciach.
Mamo, płaczesz?
Nie, syneczku. Coś wpadło do oka. Idź się baw zaraz obiad będzie.
Sebastian nie zaprzeczył niczemu.
Ostatnio jesteś dziwna, wiecznie zajęta. Dzieci, praca… Ja też potrzebuję kobiety!
A kto Ci broni…
Rozwód był bolesny. Sebastiana jakby podmienili. W sądzie zachowywał się jak gracz, walczący o każdą złotówkę i mieszkanie. Hanka patrzyła na niego i chciała uciec jak najdalej. Po podziale majątku, alimentach oficjalnie była znów wolną kobietą. Były teść poprosił o złożenie wypowiedzenia z pracy.
Sam rozumiesz…
Uśmiechnęła się tylko, rozumiejąc, co miał na myśli.
Z wnukami chcą się spotkać proszę, niech dzwonią.
Nie pokłóciła się także z teściami czemu dzieci mają nie mieć dziadków? Ku ich zasłudze trzeba przyznać, że choć wykluczyli Hankę, chłopców nie przestawali rozpieszczać. Chłopcy szybko przyzwyczaili się, że ojciec już nie mieszka z nimi.
Marianna pomagała zajmować się wnukami, póki Hanka szukała pracy i układała sobie życie. Słuchała narzekań Teosi na brak wychowania chłopców i późne powroty córki do domu. Marianna broniła się:
Są mali, nauczą się wszystkiego. Hanka pracuje.
O dziewiątej wieczorem?
Czasem się dłużej zostaje. Ale wynagrodzenie dobre, Hanka idzie do przodu.
Tylko gdzie te dzieci? Matka powinna być w domu.
To jasne…
Zobaczysz, przyprowadzi nowego chłopa, a wnukowie zostaną na Twojej głowie!
Teosia!
Sama zobaczysz. Trzeba kontrolować.
Marianna nie chciała wierzyć, ale gdy w progu stanął Leonard, wszystkie obawy ożyły.
Co teraz zrobić?
Trzeba pogadać ostro, uświadomić jej. Dwóch dzieci, a ona chce miłości! Poza tym nie wiadomo, co z niego za jeden. Hanka nie biedna mieszkanie, samochód, dobrze zarabia. Może to utrzymanek?
Teosia…
A co? Najpierw pogadam z Hanką. Jeśli nie posłucha się matki, to trzeba działać!
Nie chce rozmawiać, cokolwiek próbuję, mówi tylko, że jest szczęśliwa.
Widać dorosła, ale rozumu nie przybyło! Dzwoń! Teosia rzuciła Mariannie telefon.
Po co?
Niech przyjedzie powie, że matka się źle czuje. Inaczej nie przyjdzie. Zostaw, sama zadzwonię. Sama wybiera numer wnuczki.
Mama się źle czuje. Doprowadziłaś ją. Przyjeżdżaj natychmiast.
Hanka pobladła, szybko szarpnęła za płaszcz.
Leon, coś się dzieje z mamą! Muszę lecieć!
Mam się zająć chłopcami?
Tak, proszę. Nakarm ich, połóż spać. Ja pędzę!
Hanka jechała przez noc prawie automatycznie. Serce bije jak szalone. Najważniejsze, by nic się nie stało mamie… Potem pomyślała, że nie dzwoni do Zosi, bo ona znów leżała dwa razy na podtrzymaniu ciąży i nie należy jej niepokoić.
Marianna otworzyła drzwi i zaraz odwróciła wzrok.
Mamo!
W porządku.
To po co…
Chodź do środka! z kuchni wyszła Teosia i Hanka zmarszczyła brwi. Czy w korytarzu będziemy gadać?
Wysłuchała ciotki aż do końca, nie dowierzając własnym uszom.
A jak się nie opamiętasz, to dzieci zabierzemy. Co to za matka, co wiecznie lata, a dzieci wszystko widzą!
Hanka poczuła, jak coś w niej pęka. Powstała, poprawiła spódnicę i spokojnie spytała:
Ciociu Teosiu, nie ma Pani własnych problemów, że tak bardzo interesuje się naszymi? Jestem dorosła i od dziś żadnych raportów. Proszę zapomnieć, że istnieję. Spróbujcie się wtrącić zobaczycie, ile jestem warta. Moje życie i moje dzieci to nie Wasza sprawa, jasne? Mam już dosyć wiecznego bycia tą “inaczeją”. Przynajmniej Zosi tak nie dręczycie, bo jej żal! Ale wiecie co, ciociu? Lepiej byście się zajęli swoimi dziećmi…
Jak ty śmiesz! Teosia podniosła się z kanapy. Do kogo Ty mówisz!
Dałam sobie prawo. I już nie zamierzam oddawać. Nadszedł czas, by przestać być kozłem ofiarnym. Wersja damska koza ofiarna.
Co Ty wygadujesz? Marianna spojrzała zdumiona.
I ja nie zgubiłam siebie, tylko Wy! Może w końcu przestaniesz rządzić wszystkim, a może coś zrozumiesz. Mama, Ciebie też to dotyczy! Może nie jestem ideałem, ale mam rozum, żeby nie musieć wysłuchiwać, jak mam żyć. Dobre intencje…
Może naprawdę trzeba Cię sprawdzić? Teosia przechylała głowę.
Dość! Marianna pobladła, wstała i złapała się za serce. Przestań już! To przekracza granice… Zamilcz! Hanka…
Osunęła się na podłogę. Hanka rzuciła się do niej, wyciągając telefon. Teosia chciała coś powiedzieć, ale zamilkła. W jednej chwili przed oczami stanęła jej dziecięca Marysia, która odmawiała picia mleka…
Hanka! Dzwoń po karetkę!
Hanka wykręcała numer, nie oglądając się już na ciotkę. Marianna trafiła do szpitala.
Następnego dnia cała rodzina zebrała się na izbie przyjęć. Teosia podeszła do Hani, nie wiedząc, co powiedzieć. Ta tylko spojrzała na nią i kiwnęła głową:
Przyjmuję przeprosiny.
Haniu…
Wystarczy, ciociu. Coś Pani sobie uświadomiła i dobrze. Teraz najważniejsze, żeby mama wyszła z tego cało.
Marianna wyzdrowieje. Z siostrą pogodzi się jeszcze na szpitalnym łóżku, ale od tamtego czasu nie pozwoli na ani jedno złe słowo o swoich córkach. Teosia długo się nie uspokoi, ale wnioski wyciągnie. Na ślubie Hanki i Leona jako pierwsza krzyknie: Gorzko!, przytuli ją i od serca życzy szczęścia, szepcząc: Przebacz mi!
Życie wszystko ustawi. To właśnie Hanka będzie opiekowała się ciotką, gdy tej przyjdzie przejść przez dwie operacje. To właśnie Leonard będzie wiózł Teosię do lekarzy, pomagał, aż w końcu zostaną prawie rodziną. Hanka, trzymając ciotkę za rękę, gdy ta odejdzie, usłyszy jej ostatnie słowo:
Dziękuję!
Dziś, wspominając wszystko, wiem jedno: dobre intencje, nawet jeśli nie zawsze rozumiane i czasami bolesne, są najważniejsze. Ale droga do szczęścia drugiego człowieka nie zawsze prowadzi tak, jakbyśmy sobie tego życzyli. Trzeba umieć odpuścić i pozwolić innym żyć po swojemu i tego się nauczyłem.
