Zimowy gość
W polskiej wsi zimą bardzo szybko zapada zmrok, a podczas śnieżycy jeszcze szybciej niż zwykle. Już około siódmej wieczorem za oknem nie było widać nic, tylko biały szum śniegu, który lepił się do szyby i powoli spływał w dół.
Siedziałam przy kuchennym stole i poprawiałam rękopis.
Praca nie była pilna termin oddania wyznaczono na drugi stycznia ale mam już taki nawyk, by nie zostawiać wszystkiego na ostatnią chwilę. Poza tym, co innego robić w sylwestrową noc, gdy jest się samemu, do najbliższego miasta Pułtuska siedemdziesiąt kilometrów, a telewizji nie oglądam od ponad dziesięciu lat?
Dom w Brzozowie kupiliśmy z mężem dwadzieścia lat temu. Wydawało się, że będzie na lato, na działkę, na oddech od miasta. Później Piotrek zginął, Warszawa przestała mieć dla mnie sens. Przeniosłam się tu na stałe z laptopem, rękopisami, kotką Polą, która teraz spała na kaloryferze i nie miała pojęcia, że za oknem szaleje zamieć.
Sąsiedzi przez pierwsze dwa lata patrzyli jeszcze ze zrozumieniem, później przestali. Przywykli. Nadzieja Borkowska redaktorka, mieszka w domu z niebieskimi okiennicami, wychodzi po listy i na zakupy co trzy dni, nikogo nie zaczepia i nikogo też nie oczekuje. Dobra sąsiadka.
Na stole leżał wydruk. Na wierzchu nazwisko autora: J. Wójcik. Przez osiem miesięcy pracowałam nad tą powieścią. Osiem miesięcy poprawek, dyskusji z redakcją mailowo, odpowiedzi z adnotacjami zaakceptowano albo odrzucono i znów zasiadałam do tekstu. Autora nie znałam. Tylko nazwisko i inicjał, tylko rękopis trzysta osiemdziesiąt stron o kimś, kto długo błądził i w końcu zrozumiał, że idzie w złą stronę.
To była dobra powieść.
Redagowałam już wiele wyczuwam różnicę. Ta była prawdziwa. Był tam żywy głos nie stworzony, nie wyuczony. Takiego głosu nie da się nauczyć. Autor to wiedział i chyba się tego obawiał.
Telefon zadzwonił trzydzieści minut przed ósmą.
Nadka, słuchaj, kiedy to w końcu oddasz? zapytała Kaśka z redakcji. Jej głos był lekko przepraszający dzwoni w sylwestra, rozumie.
Drugiego.
Serio? Możesz spokojnie po świętach, do dziesiątego. Teraz przecież wolne.
Drugiego powtórzyłam.
Kaśka przez chwilę milczała. Wiedziała, że nie ma sensu dyskutować.
Słuchaj, całkiem sama tam jesteś znowu?
Z Polą.
Nadka
Kaśka
Zaśmiała się i pożegnała. Wróciłam do rękopisu, odnalazłam odpowiedni fragment i znów utknęłam na akapicie, nad którym głowiłam się już od trzech dni.
Strona sto siedemnaście, trzeci akapit od góry. Była tam fraza czułam, że jest nie na miejscu, ale nie potrafiłam zrozumieć, dlaczego. Problem nie tkwił w słowach ani w treści w rytmie. Zdanie było za długie i pod jego ciężarem tekst się rozsypywał. Pięć razy próbowałam różnych wersji i za każdym razem kasowałam.
Dopiero za szóstym razem udało się.
Zanotowałam, przeczytałam byłam zadowolona. Do stukania w drzwi zostały jeszcze dwie godziny.
Stukanie usłyszałam mniej więcej pół do dziesiątej wieczorem.
Nie w okno w drzwi.
Najpierw pomyślałam, że to wiatr. Ale wiatr nie puka on naciska i wyje. A tutaj był stukanie trzy razy, potem jeszcze dwa.
Pola otworzyła jedno oko i zaraz je zamknęła.
Wstałam. Podeszłam do okna, odsunęłam zasłonę i spojrzałam na ganek. Stał tam człowiek. Sam, bez samochodu wokół tylko śnieg, a on w środku tej bieli, w płaszczu, który już dawno przestał chronić przed zimnem. Lampa przy furtce kiwała się na wietrze i w jej świetle było widać, że człowiek nie stanowi zagrożenia po prostu zmarzł i nie miał gdzie pójść.
Na wsi nie wypada nie otworzyć, szczególnie podczas śnieżycy.
Zarzuciłam kurtkę i podeszłam do drzwi.
Dobry wieczór odezwał się z progu. Głos miał cichy, lekko zachrypnięty. Przepraszam, że tak późno. Komórka padła, samochód w rowie, zauważyłem u pani światło.
Spojrzałam na niego. Wysoki prawie dotykał głową futryny. Płaszcz w kratę, przemoczony do suchej nitki. W jednej dłoni okulary, w drugiej nic, ani torby, ani plecaka. Szkła zaparowane i nie chciały się oczyścić, dlatego trzymał je w ręce.
Proszę wejść powiedziałam.
Wszedł. Spokojnie, bez pośpiechu jak ktoś, kto wie, że wchodzi nieproszony, i stara się zająć jak najmniej miejsca.
Daleko samochód? zapytałam, gdy odwijał szalik.
Jakieś dwieście metrów drogą. Źle wjechałem w koleinę zamroziło, nie zauważyłem. Przerwał. Ładowarkę zostawiłem w domu, nawigacja zjadła wszystko.
Rozumiem.
Gdy odwieszał płaszcz w korytarzu, postawiłam czajnik na gaz. Potem zauważyłam, że okulary wciąż trzyma w dłoni szkła jeszcze nie odparowały. Ubrał je dopiero gdy ogrzał w dłoniach.
Proszę powiesić tutaj. Wskazałam haczyk przy lustrze.
Dziękuję. Powiesił płaszcz i w końcu założył okulary. Jan.
Nadzieja skinęłam głową w stronę kuchni. Proszę.
Na wsi ludzie znają siebie nawzajem. Najbliższa miejscowość Nowa Wieś, sześć kilometrów przez pola. Kilka domów, latem działkowicze, zimą prawie nikogo. Nasze wsie oddziela stary pas lasu i kiepska droga.
Pan z Nowej Wsi? spytałam, kiedy siadł przy stole.
Stamtąd. Kupiłem dom jesienią, pierwszy raz jestem w zimie. Uśmiechnął się lekko. Nie pomyślałem, że zimą to zupełnie inna sprawa.
Nie sprawdził pan prognozy?
Sprawdzałem. Było: umiarkowane opady śniegu.
Umiarkowane na szosie i w polu to różne sprawy.
Już o tym wiem.
Postawiłam przed nim kubek herbaty. Gorącej, bez pytań. Objął go obiema dłońmi, przez chwilę po prostu siedział patrząc w zawartość.
Samochód to nie problem, odholują. Tylko muszę zadzwonić.
Dam ładowarkę. Wskazałam kontakt przy lodówce. Tam jest kabel.
Wstał, podłączył telefon, wrócił do stołu. Znów wziął kubek ogrzewał się.
Pani mieszka tu długo? spytał.
Pięć lat na stałe. Wcześniej letnisko.
I nie tęskni pani za miastem?
Nie.
Nie drążył tematu. Doceniłam to.
Jego telefon był stary takich już od lat nie produkują. Mały, wytarty na rogach. Do pięciu procent ładował się czterdzieści minut też to wiem, mam podobny.
Znaczy, prędko nie odejdzie.
Zapytałam, czy coś jadł.
Rano.
Rano
Myślałem, że jadę tylko na kilka godzin.
W lodówce był wczorajszy krupnik. Podgrzałam. Nie mówił nie trzeba i proszę się nie kłopotać po prostu siedział i czekał. To też uznałam za dobre.
Podczas gdy zupa się grzała, milczeliśmy. Nie niezręcznie po prostu cisza. Za oknem śnieżyca nuciła swoją pojedynczą nutę, Pola sapała na kaloryferze, lekko żółte światło kuchni rozlewało się ciepłem. Zdałam sobie sprawę, że to dziwne ktoś obcy w mojej kuchni i jest cicho, i to mnie nie razi. Zwykle przeszkadza.
Czajnik nastawiłam powtórnie po pół godzinie.
Za oknem zawierucha nie słabła. Jedliśmy zupę i niewiele mówiliśmy nie dlatego, że nie było o czym, ale nie było pośpiechu.
U pani jest bardzo spokojnie powiedział.
Zawsze. Poza wiatrem.
Nie, mam na myśli: spokojnie w środku. Wskazał głową pokój. Nie ma radia, telewizora.
Radio jest. Małe, na parapecie. Czasem włączam.
Rozumiem. Zamilkł na chwilę. W Warszawie nie umiem pracować bez słuchawek. I tak słyszę przez ściany ktoś łazi, ktoś mówi. Przeszkadza.
Pracować znaczy pisać?
Tak.
Co pan pisze?
Prozę. Spojrzał w kubek. Ostatnie dwa lata jedna powieść. Długo.
Zdarza się.
Oddałem jesienią. Teraz nie wiem, co dalej.
Znałam to uczucie. Nie swoje cudze. Po ośmiu latach pracy widziałam to już u wielu autorów: kiedy wysyła się rękopis, zostaje pustka i nie wiadomo, co z nią zrobić. Jedni zaczynają od razu coś nowego, inni włóczą się przez miesiąc czy dwa, niektórzy odchodzą na zawsze. Każdy po swojemu.
To minie powiedziałam.
Wiem. Ale na razie nie.
Pola zeskoczyła z kaloryfera, podeszła, obwąchała jego dłoń i wróciła na swoje miejsce. Jan odprowadził ją wzrokiem.
To dobry znak? zapytał.
Średni. Gdyby została dobry.
Popracuję nad reputacją powiedział poważnie.
Zaśmiałam się.
Mogę zapytać? odezwał się po chwili.
Oczywiście.
Czemu na drugi stycznia?
Nie zrozumiałam od razu.
Termin wyjaśnił. Przez telefon mówiła pani: na drugiego, a dziś jest trzydziesty pierwszy. Siedzi pani przy rękopisie w sylwestra, choć są jeszcze dwa dni. Dlaczego już teraz?
Trafił w sedno. Zbyt celnie jak na kogoś, kto przyszedł z zamieci i powinien myśleć o aucie i lawetach.
Przyzwyczajenie odparłam.
Jakie?
By nie zostawiać tego, co już prawie gotowe.
Spojrzał na mnie. Chyba nie uwierzył nie to, żebym kłamała, ale wyczuł, że nie powiedziałam wszystkiego.
Poza tym Tu nie ma sensu czekać. Sylwestra nie obchodzę. Lepiej pracować niż patrzeć na zegarek.
Rozumiem powiedział. Bez współczucia po prostu przyjął do wiadomości.
To też było w porządku.
Zamilkliśmy. Za oknem wiatr targał okiennicami u sąsiadów wyjechali już w listopadzie, jeszcze przed zimą. Dźwięk był irytujący, już się przyzwyczaiłam, ale w tej chwili brzmiał szczególnie głośno.
Pracowała pani, gdy przyszedłem powiedział Jan. Nie była to zapowiedź pytania, raczej spostrzeżenie.
Tak.
Czym się pani zajmuje?
Jestem redaktorką. Beletrystyka.
Ciekawe.
Najczęściej tak.
Spojrzał na mnie nieco dłużej niż normalnie.
Lubi pani pracować nad cudzym tekstem? To nie przytłacza?
Zamyśliłam się.
Gdy tekst jest zły przytłacza. Gdy dobry odwrotnie. Chcę go poprawić. To trochę jak restauracja obrazu. Struktura już jest, ja tylko usuwam to, co zbędne.
Skinął głową. Spokojnie, bardziej do siebie niż do mnie.
A nie ma pani żalu? zapytałam.
O co?
Gdy ktoś edytuje pani tekst. Usuwa coś paniowskiego.
Ach. Nie. Chyba że wycinają coś naprawdę ważnego.
Jak poznać, co jest ważne?
Jeśli po skreśleniu czegoś czuję ból znaczy ważne. Jeśli nie boli można było usunąć.
Spojrzałam na niego. To była bardzo celna, bardzo pisarska definicja może powiedziana przez kogoś, kto przeżył to wiele razy.
Miała pani kiedyś złą redakcję?
Różnie bywało. Zamyślił się. Dawno temu redaktorka poprawiła moja pierwszą książkę tak, że z historii o staruszce i jeziorze powstało opowiadanie o programiście i biurze. Przesadzam, ale sens ten sam.
Zgodził się pan?
Miałem dwadzieścia dziewięć lat. Myślałem, że wiedzą lepiej.
A później?
Później zrozumiałem, że wiedzieć lepiej nie znaczy mieć rację. To dwie różne sprawy.
Przytaknęłam. To szczera prawda. Redaktor może lepiej znać warsztat, a mimo to nie słyszeć głosu autora. Drugie ważniejsze.
***
Na zewnątrz była już głęboka noc żadnych świateł, tylko śnieżyca gęstniała, a lampa przy furtce ledwo się przebijała.
Jan pił drugą herbatę. Pola znów zeszła z kaloryfera, przeszła obok niego i tym razem się nie zatrzymała sprawdziła i wróciła. Zauważyłam, że jej nie wołał. Dobrze nie lubiła być wołana.
Mogę? Wskazał regał pod oknem.
Oczywiście.
Podszedł. Regały były trzy kryminały oddzielnie, proza obyczajowa osobno, reszta wymieszana. Czytał grzbiety książek, nie dotykał. Wrócił do stołu.
Dużo kryminałów zauważył.
Dla odpoczynku. Tam wszystko się rozwiązuje.
W życiu rzadziej, co?
Dużo rzadziej.
Sięgnął po kubek.
Proszę opowiedzieć o tej powieści poprosił.
Nie zrozumiałam od razu, o którą mu chodzi.
Tę, którą pani redaguje.
Po co panu?
Ciekawi mnie. Wzruszył ramionami. Powiedziała pani, że dobra redakcja to jak restauracja. Chciałbym zrozumieć, jak pani to widzi.
Dziwna rozmowa, choć nie zła po prostu nietypowa. Obcy człowiek siedzi przy moim stole, dłonie ogrzewa kubkiem, pyta o moją pracę. Już nie pamiętam, kiedy ktoś chciał naprawdę wiedzieć nie z grzeczności, nie dla zabicia czasu, ale szczerze.
Powieść jest o człowieku, który przez lata robił to, co uważał za słuszne, a potem okazało się, że po prostu bał się robić inaczej. To historia o różnicy między wyborem a nawykiem.
I co się z nim dzieje na końcu?
Odchodzi. Nie od ludzi od siebie sprzed lat. I moim zdaniem to najlepszy możliwy finał tej historii.
Jan zamilkł.
Lubi pani takie zakończenia?
Tak. Chociaż autor najpierw chciał inne.
Jakie?
Powrót. Bohater wracał do tego, co zostawił.
Dała się pani przekonać?
Napisałam uwagę. Autor zdecydował sam. I tak powinno być. Ja mogę jedynie proponować. To jego tekst.
Opuścił wzrok. Coś w tej ciszy było gęste, refleksyjne nie pusta uprzejma pauza.
Dlaczego odejście jest dla pani lepszym finałem? zapytał.
Bo powrót to odpowiedź na pytanie gdzie?. Odejście na pytanie kim?.
Popatrzył na mnie.
To pani słowa czy z tekstu?
Moje. Z uwag do tekstu.
Znowu zamilkł. Nie poganiałam go.
Długo jest pani redaktorką?
Osiem lat.
I zawsze tak myśli pani o finałach?
Nie zawsze. Tylko przy szczerych historiach. Nieszczera może mieć dowolny koniec i tak jej się nie uwierzy. Szczera przyciąga jeden właściwy finał, zadaniem redaktora go nie zepsuć.
Jan patrzył w okno. Długo, w milczeniu, jakby ważył coś w myślach.
To pewnie trudne powiedział.
Co dokładnie?
Czytać cudzy tekst. Prawdziwie. Nie dla siebie dla autora.
Zastanowiłam się.
Bywa. Zwłaszcza, jeśli autor się broni. Nie widzi, co robi. Ale ten nie. Ten słuchał.
Ten obecny?
Tak.
W czym słuchał?
Zamyśliłam się, trzymając kubek. Nie o fabule fabułę już streściłam. Chodziło o coś innego, co właśnie mnie urzekło w tym tekście.
Jest tam jedno zdanie powiedziałam. Poprawiłam je, autor się zgodził. Ale czasem myślę, czy słusznie.
Jak brzmiało oryginalnie?
O zamieci. Autor napisał szeroko i to przeciążało rytm. Skróciłam zrobiło się precyzyjniej, ale coś zniknęło.
Co dokładnie?
No właśnie nie wiem. Coś takiego żywego.
Przeczyta pani swoją wersję?
Popatrzyłam na niego. Prośba nietypowa, ale sensowna.
Zamieć nie wybiera. Zostaje tam, gdzie reszta znika.
Jan zamilkł.
Nie sekundę, nie dwie długo nic nie mówił, a ja poczułam, że coś się zmieniło, nie w domu w nim. Patrzył w blat, a po tym jak trzymał kubek zbyt sztywno, zbyt spokojnie poznałam, że nie tylko analizuje zdanie. Rozpoznaje je.
Coś się stało? spytałam.
Nie. Pauza. Napisałem inaczej. Zamieć nie wybiera, gdzie iść po prostu wie, że zostaje tylko to, co nie boi się chłodu.
Odstawiłam kubek.
Powoli bo trzeba było to zrobić ostrożnie. To zdanie było w rękopisie. Właśnie w tym, który leżał w drugim pokoju. Strona sto siedemnaście, trzeci akapit od góry. Pamiętam, bo głowiłam się nad nim przez trzy dni, zanim znalazłam zamiennik. I tego nowego nikt nie widział poza mną i redakcją. Oryginał nikt poza autorem i mną.
Nie wydrukowano książki. Cytata nie krążyła w internecie.
Jest pan J. Wójcik powiedziałam.
Nie pytanie stwierdzenie.
Popatrzył na mnie.
Jan Wójcik powiedział. Tak.
Nie wiedziałam, co powiedzieć. To było dziwne i zarazem w gruncie rzeczy naturalne, bo od początku czułam coś, tylko nie umiałam nazwać. Przez dwie godziny siedzieliśmy przy stole, rozmawialiśmy o finałach i pustce, a ja poprawiałam jego powieść i on pisał swoją, osiem miesięcy pracy tylko nie wiedziałam, że to on.
Redagowałam pańską powieść odezwałam się. Osiem miesięcy.
Wiem. Redakcja mówiła o pani: N. Borkowska. Nie znałem pani imienia. Tylko inicjał.
N. Borkowska.
Nadzieja Borkowska. To ja.
Znałam go. Przez tekst, przez uwagi, przez zaakceptowano i odrzucono na marginesie. On przyjął mój finał i odrzucił poprawkę w czwartej części. Ja przekonałam go do przepracowania drugiego rozdziału zgodził się po tygodniu. Kłóciliśmy się o każde ważne zdanie w tej powieści, a nigdy nie widzieliśmy się na oczy.
Zrozumiałam, że znam go. Nie jako faceta przy stole, ale ten głos w tekście. Wiem, że pisze długimi zdaniami, gdy się boi, krótkimi, gdy jest pewny. Wiem, że potrzebuje czasu na przyjęcie drobnych poprawek bo nie jest uparty, tylko myśli. Wiem, że nie boi się napisać odrzucono bez uzasadnienia.
A on o mnie nie wiedział nic poza inicjałem.
Trochę niesprawiedliwe.
A potem przyjechał w śnieżycę i zapukał do moich drzwi.
***
Czemu nie powiedział pan od razu? spytałam.
Że? Zdziwił się. Nie wiedziałem, że pani to mój redaktor. Tylko wspomniałem, że piszę.
A ja powiedziałam tylko redaktorka.
No właśnie. Nie do końca się ujawniliśmy.
To prawda. Nie powiedziałam w którym wydawnictwie, on nie wspomniał o redakcji u Drzewieckiego. Oboje byliśmy tymi, co wolą nie wyjaśniać za dużo. I oto rezultat.
To pańskie zdanie powiedziałam. Zmieniłam je, bo było za długie jak na to miejsce. Rytm się gubił.
Wiem. Zgodziłem się.
Ale pańskie jest lepsze.
Spojrzał na mnie.
Tak sądzi pani?
Tak. Moje jest dokładniejsze, ale pańskie szczerze. Czasami szczerość ważniejsza niż precyzja.
Milczał długo.
Mogę przywrócić oryginał? spytał.
Już w redakcji. Zastanowiłam się. Ale jeśli zgłosi pan, że chce pan zmiany, wróci do mnie albo poprawię.
Nie. Pokręcił głową. Zostawmy panią wersję. Ma pani rację rytm jest ważny.
Nie kłóciłam się. Ale ważne było, że zapytał.
Telefon cicho piknął piętnaście procent. Już można by było zadzwonić. Jan nie wstał.
Czytała pani całość? spytał.
Trzy razy. Redaktor czyta trzy razy: pierwszy, żeby zrozumieć, drugi, żeby poczuć, trzeci żeby poprawiać.
I co pani poczuła?
Odstawiłam kubek i spojrzałam na niego.
Że człowiek, który to napisał, długo coś rozumiał. I w końcu zrozumiał.
Opuścił wzrok.
Mniej więcej tak wyszeptał.
To dobra powieść dodałam. Rzadko to mówię. Prawdziwa.
Nie odpowiedział tylko skinął głową. Dla niego to miało znaczenie, choć chyba nie umiał o tym rozmawiać. Może nigdy nie umiał.
Milczeliśmy. Ale to było inne milczenie nie niezręczne czy puste, tylko swój rodzaj ciszy, gdy zostało powiedziane coś ważnego i trzeba zrobić miejsce.
Od początku była pani sama? zapytał.
Zrozumiałam, o co chodzi. Nie o dziś o w ogóle.
Nie. Mąż zginął pięć lat temu.
Przykro mi.
Nie trzeba. Pokręciłam głową. Już tak nie boli. Po prostu jest inaczej.
Nie powiedział rozumiem. Ludzie często tak mówią, a to zwykle nieprawda. Po chwili spytał co innego:
Dlaczego Brzozowo?
Tutaj jest spokojnie. I byliśmy tu razem więc on tu trochę też jest.
Jan przytaknął. Powoli.
A pan czemu Nowa Wieś? zapytałam.
Rozwiodłem się dwa lata temu. Mieszkanie w Warszawie puste. Zamyślił się. Kupiłem tu dom, żeby pustka była innego rodzaju.
Zaśmiałam się. Sama nie wiem czemu powiedział dokładnie to, czego nie umiałam wyjaśnić wszystkim, którzy pytali, po co mi dom na wsi.
Właśnie powiedziałam.
Rozumie mnie pani?
Bardzo dobrze.
Uśmiechnął się cicho, do siebie. Ale tym razem zobaczyłam to lepiej.
W czwartej części wycięła pani monolog zauważył.
Tak.
Dlaczego?
Bohater mówił, co czytelnik już wie. Było zbędne.
Było mi szkoda.
Wiem. Napisał pan to w uwagach.
I odpisała pani: rozumiem, ale nie.
Bo rozumiałam, a i tak nie. Spojrzałam na niego. Żal do tekstu jest normalny. Ale żal to nie argument.
Zamyślił się.
Miała pani rację. Bez monologu lepiej. Zrozumiałem to już później.
Zawsze rozumie się później.
Nie przeszkadza to pani?
Co?
Że dziękuje się dopiero potem. Nie od razu.
Zamyśliłam się.
Nie. Ważne, by tekst uznać za dobry. Gdy tak się stanie, sama powiem sobie zaakceptowano i to wystarczy.
Jan spojrzał na mnie. Długo. Nie jak ktoś, kto widzi obcą, tylko już trochę znajomą osobę.
Myślałem, że redaktorzy są bezosobowi powiedział.
I powinni być. Tekst nie jest o nas.
A pani nie jest bezosobowa.
To problem przyznałam.
Nie odpowiedział. Nie.
***
Za piętnaście północ.
Za kwadrans nowy rok powiedział Jan.
Wiem.
Za oknem zamieć ucichła tylko biały śnieg na szybie, żadnego wiatru. Lampa już się nie kiwała. Nadal sypało, ale spokojniej, jakby samej zamieci nudziło się i chciała do domu.
Ma pani coś oprócz herbaty? zapytał.
Jest wino. Otwarte od świąt.
Białe?
Tak.
Dobrze.
Wyjęłam butelkę z lodówki. Dwa zwykłe szklanki, kieliszków nie trzymam. Nalałam po trochę.
Za co? spytał.
Za nowy rok odpowiedziałam.
To zbyt szerokie.
Za szczerość. Czasem ważniejsza niż trafność.
Spojrzał na mnie. Nie odwróciłam wzroku pierwszy raz tego wieczoru, choć kilka razy miałam ochotę.
Dobrze powiedział.
Zegar wybił północ na małym, starym radiu. Stało na parapecie od pierwszego lata, kiedy Piotrek je tam postawił. Nigdy go nie zdejmuje tylko baterię zmieniam. Co roku o północy słychać, jak gdzieś inni świętują, a u mnie to po prostu rutyna.
Dziś coś nowego.
Stuknęliśmy się szklankami. Wypiliśmy w milczeniu. Pola na kaloryferze poruszyła się, ziewnęła cicho i znów usnęła. Za oknem śnieg padał już łagodnie duże płaty, prawie bez wiatru.
Telefon cicho piknął trzydzieści procent.
Jan spojrzał na niego, potem w okno, potem na mnie.
Laweta w nocy nie przyjedzie powiedział.
Nie. Najwcześniej rano.
Ma pani gdzie się położyć?
Skinęłam głową.
Kanapa w gabinecie. Tam leży rękopis, ale ją przełożę.
Nie trzeba. Nie będę przeszkadzał.
Nie będę przeszkadzał. Dobrze powiedziane nie będę cicho, nie nie zawadzę. Po prostu nie będę przeszkadzał, jakby rozumiał, że mam przestrzeń, która jest ważna, i nie zamierza w nią wchodzić.
Dobrze odparłam.
Wstałam, by nastawić czajnik. Po prostu dla zajęcia rąk, a nie z potrzeby herbaty.
Nadzieja powiedział nagle Jan.
Odwróciłam się.
Cieszę się, że samochód wpadł w rów.
Spojrzałam na niego. Siedział przy stole, trzymając szklankę w obydwu dłoniach, i mówił to, co naprawdę myśli bez śmiechu, bez rozwodzenia się, do sedna.
Ja jeszcze nie jestem pewna odparłam szczerze.
Wiem. Skinął głową. To normalne.
Czajnik zawrzał.
Zalałam herbatę do dwóch kubków jego i mojego. Postawiłam mu przed nosem. Podziękował, wziął w ręce.
Za oknem śnieg sypał już łagodnie. Zamieć minęła.
Ale on nie wychodził.
I ja nie zapytałam, kiedy wyjdzie.
Rękopis leżał w drugim pokoju strona sto siedemnaście, trzeci akapit od góry. Tam była już moja wersja jego zdania, a gdzieś w jego głowie jego oryginalna wersja. Obie o tym samym.
O tym, co zostaje, gdy reszta odchodzi.
Chyba to jest prawda.
Siedziałam przy stole z kubkiem w dłoniach, on naprzeciwko, i za oknem nie było już zamieci tylko cichy śnieg i nowy rok, który już się rozpoczął.
