Nawet się nie waż ruszać rzeczy mojej mamy powiedział mąż
Te ciuchy należą do mojej mamy. Po co je zebrałaś? usłyszała od męża, który brzmiał nagle, jakby zamienił się w urzędnika podatkowego.
Wyrzucimy je. Po co nam to wszystko, Paweł? Zajmują pół szafy, a ja potrzebuję miejsca, chcę schować tu kołdry i zapasowe poduszki przecież wszystko nam się wala po domu bez ładu i składu.
Jadwiga z praktycznym wyrazem twarzy nadal składała na stertę bluzeczki, spódnice i sukienki po zmarłej teściowej Zofii Wiśniewskiej. Pani Zofia była mistrzynią w wieszaniu rzeczy, aby zawsze wyglądały schludnie. Syna też tego nauczyła, aż za dobrze. W szafie Jadwigi natomiast każdego ranka wybuchał mały armagedon: nurkowała w stosach ubrań, szukając jakiejś bluzki, narzekała, że nie ma co na siebie włożyć, a potem długo parowała pogięte ciuchy, które wyglądały, jakby przejechał po nich walec.
Minęły dopiero trzy tygodnie, odkąd Paweł odprowadzał matkę na ostatnią drogę. Zofii Wiśniewskiej była potrzebna terapia dawno już raczej bez nadziei i spokój. Rak czwartego stopnia postępował błyskawicznie. Paweł zabrał mamę do siebie. Zgasła w miesiąc. Teraz, wróciwszy z pracy, zobaczył jej rzeczy rozrzucone po korytarzu jak worki z używaną odzieżą w lumpeksie i po prostu zamarł. Naprawdę? Tyle zostało z jego mamy? Wyrzucone zapomniane?
Dlaczego się na mnie gapisz jak Sobieski na Turków pod Wiedniem? rzuciła Jadwiga z przekąsem.
Nie waż się ruszać tych rzeczy Paweł syknął przez zęby. Krew aż mu uderzyła do głowy, odebrało mu na chwilę czucie w dłoniach i nogach.
Po co nam te starocie! warknęła Jadwiga, ewidentnie już wkurzona. Co, muzeum chcesz w domu? Twojej mamy już tutaj nie ma! Lepiej byś się o nią troszczył, póki żyła. Może gdybyś częściej dzwonił i odwiedzał, to byś wiedział, jak naprawdę się czuła!
Paweł słysząc to poczuł się, jakby ktoś dał mu klapę przez łeb.
Zejdź mi z oczu, zanim zrobię coś, czego będę żałował wykrztusił przez ściśnięte gardło.
Jadwiga prychnęła.
Proszę bardzo. Znowu nienormalny!
U Jadwigi wszyscy, którzy mieli inne zdanie niż ona, automatycznie zaliczali się do grona świrów.
Nie zdejmując butów, Paweł poszedł do szafy w korytarzu, gdzie na górnej półce trzymał siedem starych toreb w kratę, pamiętających jeszcze przeprowadzkę z poprzedniego mieszkania. Spakował do jednej wszystko po mamie; składał rzeczy starannie, każdą zwijał w prostokącik. Na wierzch położył jej kurtkę i reklamówkę z butami. Przez cały czas kręcił się koło niego młodszy, trzyletni syn pomagał tacie i nawet wrzucił do torby swój zabawkowy traktor. Na koniec Paweł poszukał w szufladzie klucz, wsunął go do kieszeni spodni.
Tata, dokąd idziesz?
Paweł gorzko się uśmiechnął, chwytając za klamkę.
Wrócę niedługo, maluchu. Idź do mamy.
Poczekaj! wykrzyknęła Jadwiga z progu salonu Gdzie ty się wybierasz? Zostawiasz nas z obiadem? Co z kolacją?
Dzięki, już się najadłem twoim stosunkiem do mojej mamy.
Przestań, z czego robisz aferę? Zdejmij buty i wracaj! Po ciemku z domu zamierzasz wyjść ze szmatami?
Paweł wyszedł, nie oglądając się. Odpalił samochód, wyjechał z osiedla i skierował się w stronę obwodnicy. Pędził w sznurze aut, próbując nie myśleć o niczym. Wszystko inne projekty z pracy, urlop, memy z internetu, które lubił oglądać po pracy zostało gdzieś z tyłu, nieistotne i maleńkie. Teraz miał w głowie tylko jedną myśl. Życie nabrało barw wyłącznie przez pryzmat tej straty. Wszystko inne blakło, spalało się w ogniu poczucia winy i żalu. Z tego, co mu zostało: dzieci, żona i mama. Zarzucał sobie, że nie dopilnował, nie zdążył, zawsze coś praca, sprawy ważniejsze, rozrywki. A ona nigdy nie chciała go kłopotać, nie chciała być ciężarem. Odwiedzał rzadziej, dzwonił coraz mniej, rozmawiał… też mniej, żeby szybko mieć z głowy.
Zatrzymał się po jednej trzeciej drogi, zjadł szybko w barze przy drodze za 20 złotych i potem bez przerwy jechał kolejne trzy godziny. Tylko raz spojrzał na niebo: kiedy szare chmury przecięły krwawe promienie zachodzącego słońca wyglądało to, jakby słońce nie chciało się puścić horyzontu i broniło się ostatkiem sił. Wjechał w końcu do rodzinnej wsi, po krętych dziurawych uliczkach aż na sam koniec i wyłączył silnik przy domu, w którym spędził dzieciństwo.
W ciemnościach ciężko było coś wypatrzyć. Z kluczem w dłoni szukał zamka przy furtce, święcąc sobie komórką. Pięć nieodebranych połączeń od żony nie, dziś nie odbierze. Telefon dalej cisza. W powietrzu słodko i duszno pachniała przekwitająca czeremcha, jakaś ćma uderzała o szybę. W oknach domu odbijało się zmętniałe nocne niebo. Paweł otworzył drzwi i po omacku znalazł w korytarzu światło.
Przy wejściu stały domowe kapcie mamy, a za kolejnymi drzwiami jej znoszone, granatowe pantofle z dwoma czerwonymi królami na noskach. Kupił jej je osiem lat temu. Zatrzymał się przy nich, po czym odzyskał panowanie nad sobą i wszedł do środka.
Cześć, mamo, czekałaś?
Nie, w tym domu już nikt na niego nie czekał.
W powietrzu mieszał się zapach starej meblościanki z lekko wilgotną piwniczną nutą. Dom szybko przechodził wilgocią i bez regularnego ogrzewania czaiła się pleśń. Na komodzie leżały grzebień mamy i jej ulubiony cień do powiek, a obok, na haczyku, plastikowy worek z makaronami z Biedronki na promocji. W salonie nowością rzucała się kanapa Paweł kupił ją razem z telewizorem. Na kuchni otwarta lodówka tylko potęgowała pustkę. Z pokoju po drugiej stronie korytarza cicho wyglądało łóżko z poduszkową piramidą pod narzutą. Paweł usiadł na brzegu.
Dawniej ten pokój był jego rodzice spali w drugim, większym. Przy ścianie stało drugie łóżko, brata. Jeszcze biurko pod oknem, teraz zamiast niego stoi maszyna do szycia mama uwielbiała szyć i haftować. Drugie łóżko ustąpiło miejsca szafie tam mama trzymała swoje drobiazgi.
Paweł siedział w ciszy wpatrując się w szafę jakby zobaczył duchy przeszłości. Zmęczonym ruchem przeczesał włosy palcami, pochylił się, wtulił twarz w kolana. I w końcu, padł na śnieżnobiałą narzutę i się rozpłakał.
Płakał, bo nie zdążył nic powiedzieć, gdy mama ściskała go za rękę ostatniego dnia. Siedział jak dupek, patrzył, jak gaśnie, a tysiące słów dusiło się w gardle, niewypowiedzianych. Mama szeptała: Nie trzeba, Paweł, nie patrz na mnie tak Byłam szczęśliwa. A on tak bardzo chciał podziękować, wyrazić wdzięczność, powiedzieć dziękuję za te lata miłości, za dom, za sens istnienia, za ten bezpieczny skrawek, do którego zawsze mógł wrócić, nieważne, ile popełnił błędów.
Ale milczał, jakby w ustach miał watę. Czasem tak trudno znaleźć słowa wszystko brzmi pompatycznie, ciężko je wypowiedzieć głośno, jakby były wyjęte z innej epoki. Nasza współczesność jeszcze chyba nie wymyśliła języka na takie sytuacje za to świetnie sobie radzi z cynizmem i przekleństwem.
Wyłączył światła i zasnął, nawet się nie rozbierając. Nawet nie przypuszczał, że ten sen będzie taki głęboki. Rano, jak zawsze o siódmej, otworzył oczy. Cudów nie ma ludzki organizm zna zegarek własnego życia lepiej niż Apple Watch.
Wyszedł do auta po torbę. Brzozy, całe w jasnej zieleni, stały równo wzdłuż płotu i przypominały orszak dworek wiosny. Na gałęziach słońce grzało coraz mocniej. Paweł odetchnął. Śpiew ptaków, świeże powietrze jak dobrze, że nie wychował się w betonowym mieście. Porozciągał się, przeciągnął i wrócił do domu, by przenieść rzeczy mamy z torby z powrotem do szafy.
Wyjmował ubrania jedno po drugim i układał na półkach. Część rozwiesił na wieszakach, jak to mama nazywała. Jej buty ustawił na dole. Odstąpił krok, by ocenić efekt. W oczach stanęła mu mama, ubrana w te ciuchy, zawsze z promiennym, ciepłym uśmiechem potrafiła powiedzieć kocham nawet bez słowa. Przejechał dłonią po wiszących sukienkach i bluzkach, objął je, wciągnął zapach Długo jeszcze stał nieruchomo. Co dalej miał zrobić z tymi wszystkimi rzeczami nie wiedział. W końcu otrzeźwiał, wyjął telefon.
Dzień dobry, panie Bartoszu. Dzisiaj mnie nie będzie w pracy, sprawy rodzinne. Poradzicie sobie beze mnie? Dzięki wielkie.
Żonie napisał: Sorry, że się wczoraj wkurzyłem. Będę wieczorem. Buziak.
Przy ścieżce do ogrodu rosły kwiaty. Narcyzy już szalały, a tulipany dopiero zaczynały otwierać pąki. Paweł zebrał trochę tego, trochę tamtego i jeszcze konwalii spod krzaka agrestu. Wyszedł z trzydziestu roślin fajny, oryginalny bukiet Podzielił go na trzy. Na cmentarzu czekała na niego trójka. Po drodze przypomniał sobie, że nie jadł śniadania. W sklepie kupił mleko, bułkę i wafelka.
O, Paweł! Ty znowu u nas? zdziwiła się pani ekspedientka.
Tak Przyjechałem do mamy odpowiedział unikając wzroku.
Rozumiem. A może chcesz twarogu? Świeżutki zamawiam u jednego gospodarza. Twoja mama zawsze brała.
Paweł spojrzał na nią żartuje? Ale nie, była po prostu prostą kobietą.
Nie, dziękuję A choć nie, poproszę. A jak pani, pani Ireno? W porządku?
Oj machnęła ręką. Były z Zofią przyjaciółkami. Lepiej nie pytaj, mój Seba to już całkiem upadł, codziennie nawalony.
Zjadł śniadanie na cmentarzu, siedząc przy grobach. Kwiaty leżały równo: narcyzy, konwalie, tulipany. Brat, tata, mama. Brat odszedł pierwszy spadł z dachu, kiedy naprawiał dachówki. Niby półtora piętra, a strzeliło w kark i po wszystkim. Miał ledwie dwadzieścia lat. Ojciec zmarł pięć lat później. Teraz mama. Położył każdemu kawałek wafelka, a mamie także trochę twarogu. Patrzyli z nagrobków i uśmiechali się jak zwykle. A Paweł rozmawiał z nimi w głowie.
Wspominał z bratem różne głupoty, które razem robili.
Przywoływał w myślach poranne, świtem, wypady z ojcem na leszcza i szczupaki, jak tata rzucał wędkę niemal jak kowboj.
A mama! Bywało, wołała przez całą wieś: Paaaaweeeeeł! Obiiaaadd! Jak jej głos poleciał, to słyszała pół wsi. A jemu aż się uszy czerwieniły ze wstydu przy kumplach. Teraz Polski głos kobiety na obiedzie by nie zawadził.
Paweł pogładził tymczasowy krzyż na grobie mamy. Ziemia była świeża, jeszcze ciemna, niewydeptana. Czarny kopiec pod słońcem.
Mamo, przepraszam… Nie dopilnowałem cię. Niby żyliśmy osobno, a bez ciebie tak pusto. Ile bym ci jeszcze chciał powiedzieć i tobie, tata, też. Byliście najlepsi na świecie, dziękuję wam… Jak wy to robiliście? A my z Jadwigą szkoda gadać. Ja, ja, mi, moje Dzięki za wszystko. I tobie, Wojtek, bracie, dziękuję.
Czas było wracać. Szli wydeptaną ścieżką Paweł rwał po drodze młodą trawę i żuł jej końcówki. Na pierwszej ulicy natknął się na Sebastiana, syna Ireny. Już dobrze podpity, wyglądał jak własny cień spadek formy całkowity.
O, Pawełek! Ty znowu tu? bełkotał.
Tak, odwiedziłem bliskich. A ty dalej pijesz?
A jakże, święto dzisiaj!
Jakie?
Nagle Sebastian wyciągnął z kieszeni kalendarzyk ścienny, poszukał daty.
Międzynarodowy Dzień Żółwia! Widzisz!
Jasne Paweł uśmiechnął się krzywo. Seba, a mamę doceniaj. Masz skarb. Wieczna nie będzie. Zapamiętaj.
I poszedł dalej, zostawiając kolegę zdezorientowanym. Sebastian otrzeźwiał na chwilę i wybełkotał za nim:
No dobra, dzięki trzymaj się, Paweł.
Cześć, Seba odpowiedział Paweł, nie obracając się nawet.
