Zapamiętać za wszelką cenę

Zapamiętać za wszelką cenę

Zaczęło mu brakować pamięci o najprostszych rzeczach.

Na początek nie mógł sobie przypomnieć, którego jogurtu woli Kacper truskawkowego czy brzoskwiniowego. Potem nie pamiętał, w który dzień tygodnia ma pływać. A kiedy wyjeżdżał z parkingu, na chwilę zgubił się, na której biegu zwykle ruszał z miejsca.

Ten nagły szarpnięty silnik wywołał w nim panikę, i przez kilka minut trzymał kierownicę, nie śmiąc zajrzeć w lusterko.

Wieczorem powiedział o tym Bognie:

Coś ze mną nie tak. W głowie ciągle mgła.

Położyła mu dłoń najpierw na czoło, potem na policzek gest, który od dziesięciu lat jej towarzyszy.

Po prostu jesteś zmęczony, Piotr. Mało śpisz, za dużo pracujesz.

Miał ochotę krzyknąć: To nie zmęczenie! To jak wymazać człowieka po kawałkach gumką! ale milczał. Strach w jej oczach był gorszy niż mój własny.

***

Zaczął wszystko zapisywać w notesie.

Dziś czwartek.
Odebrać Kacpra o 17:30.
Kupić chleb razowy, a nie biały. Kacper nie je białego.
Zadzwonić do mamy w niedzielę o 12:00, koniecznie zapytać o ciśnienie.

Telefon stał się jego przedłużeniem. Bez niego czuł się bezużyteczny, jakby był samym ciałem w znanym otoczeniu.

***

Pewnego dnia naprawdę się zgubił.

Nie w lesie, nie w obcym mieście, a we własnej dzielnicy, w której mieszkał od siedmiu lat. Szedł znanym szlakiem od stacji metra, zamyślony, podniósł głowę a skrzyżowanie już nie wyglądało znajomo. Apteka, której zawsze szukał, zniknęła, a na jej miejscu lśniła neony kawiarni, której nigdy tu nie było.

Piotr stanął, czując zimny pot pod koszulą. Przechodnie dalej szli obojętnie, nie zwracając uwagi na zagubionego mężczyznę. Świat nagle stał się obcy i obojętny.

Wyciągnął telefon drżącymi palcami, otworzył mapę. Niebieska kropka mrugała na nieznanej ulicy. Wpisał adres domu i ruszył, ślepo podążając za mechanicznym głosem, czując się jak dziecko, które po raz pierwszy posyłało się same do sklepu.

Wrócił do domu dopiero po trzech godzinach. Bogna położyła przed nim cichą filiżankę herbaty. Jej milczenie było gorsze niż jakikolwiek krzyk. Nie wiedział, jak się z tego wstydem wydostać.

Zapisałam Cię na neurologię w końcu powiedziała, nie patrząc mu w oczy w środę o czwartej. Ja odpuszczę pracę, przyjadę z Tobą.

Skinął głową, przełykając węzeł w gardle. Myśl o szpitalu, białych fartuchach, wczesnych objawach i zmianach wieku wywoływała w nim bestialski przerażenie. Teraz miał stać się pacjentem, o którym mówią w trzeciej osobie.

***

W środę rano, gdy Bogna szykowała się w łazience, Piotr odruchowo sięgnął po jej telefon, żeby sprawdzić pogodę. Jego własny leżał na ładowarce.

Na ekranie otworzyły się zakładki:

Demencja. Wczesne objawy u mężczyzn 45 lat.
Jak radzić sobie z małżonkiem, który ma problemy z pamięcią.
Grupy wsparcia dla rodzin.
Procedura ustanowienia opieki.

Rzucił telefon, jakby go spalił. Usiadł na brzegu łóżka, łapiąc oddech. To nie był tylko medyczny raport to był wyrok ich wspólnego życia, ich przyszłości. Bogna przestała widzieć w nim męża, partnera, ojca. Zobaczyła problem, obiekt do opieki. Nadchodzącą ciężar

***

Dzień w przychodni minął jak w zamkniętej, dźwiękoszczelnej klatce. Odpowiadał na pytania, brał udział w testach typu: Powiedz trzy słowa: jabłko, stół, moneta. Zapamiętaj je. Patrzył na światło latarki. Wewnątrz dudniła tylko jedna myśl, przeczytana rano na ekranie: opieka.

Gdy wyszli z przychodni, już zapadał zmrok. Bogna wzięła go mocno za rękę, prawie szaleńczo.

No i co, doktor powiedział, że nic poważnego. Przemęczenie. Trzeba więcej odpoczywać. Jedziemy do domu, podgrzeję obiad. Będzie smakował

Patrzył na jej profil, ściśnięte wargi, zmarszczkę niepokoju przy oku. Grała rolę kochającej żony, wierzącej w dobre zakończenie. On widział jednak strach, zmęczenie, niekończącą się listę dni, w których będzie coraz bardziej dzieckiem, a ona opiekunką.

Podjechali do samochodu. Bogna podała mu kluczyki.

Ty. Lepiej zaparkujesz.

To był test. Prosty i bezlitosny. Wziął kluczyki, usiadł za kierownicą, włączył zapłon i zapomniał, gdzie są kierunkowskazy. Ręka uniosła się w powietrze, nie znajdąc znajomej dźwigni.

Patrzył na panel, na przyciski, które nie układały się w spójną całość. Były jak rozsypane litery.

Zamknął oczy, wziął głęboki oddech.

Bog głos mu załamał się nie mogę

W ciszy wnętrza jego słowa brzmiały jak wyrok. Ostateczny i nieodwracalny.

Czekał na złość, łzy, może choć odrobinę otuchy. Bogna po prostu otworzyła drzwi, odeszła na bok, podeszła do niego, delikatnie dotknęła ramienia.

Przesuń się.

Poszedł na siedzenie pasażera.

Usiadła za kierownicą, zapięła pas, ruszyła płynnie. Spojrzała prosto na drogę. Jedno na światłach lekko dotknęła wewnętrzną stroną dłoni policzka.

Bardzo szybko

***

Patrzył przez boczne okno na przelatujące światła obcego miasta i rozumiał, że nie tylko gubi drogę do domu. Gubi drogę do samego siebie. A kobieta za kierownicą, jego żona, coraz bardziej staje się po prostu miłą, zmęczoną nieznajomą, która nie wie, dokąd jedzie bezradnego pasażera.

Najgorszy był jej milczenie. To, że już chyba pogodziła się z tym szlakiem.

***

Rozpoczęła się cicha wojna z chorobą, z samym sobą i tym, co zostało z ich rodziną.

***

Bogna wprowadziła nowy system. Na lodówkę zawiesiła duży kalendarz z wyraźnymi zaznaczeniami: Badania, Neurolog, Rehabilitacja. Na drzwiczkach szaf karteczki z zawartością.

Kupiła mu pojemnik na tabletki i codziennie rano starannie układała w nim witaminy, nootropiki, środki uspokajające. Dzwoniła co godzinę, kontrolując jego ruchy, zajęcia, przyjmowanie leków, a nawet myśli.

Syn Kacper, dziesięcioletni chłopiec, wyczuł napięcie wcześniej niż zrozumiał przyczynę. Stał się nienaturalnie cichy.

Pewnego dnia Piotr, pomagając mu z matematyką, zapadł w chwilowy zastoju przy najprostszym równaniu. Liczby tańczyły przed oczami, nie składając się w sens. Kacper spojrzał najpierw na tatę, potem na mamę, przerażony i pełen pytań.

Bogna szybko podeszła:

Tato po prostu zmęczony, pozwól mi

Kacper skinął, ale cofnął się. W jego spojrzeniu pojawiła się ostrożność, jakby tata przemienił się w kruche, nieprzewidywalne przedmioty.

Bogna

Zaczęli prawie nie kłócić się. Kiedyś potrafili wykrzyczeć się przez brudne naczynia, trzaskać drzwiami, a po godzinie, tuląc się, śmiać ze swojej głupoty. Teraz Bogna tylko wzdychała i milcząco myła talerz za nim. Jej cierpliwość wydawała się karą strażnika więziennego bezbłędną i zabójczą.

Złapał się na tym, że czekał na jej wybuch.

Kiedy wreszcie krzykniesz Kiedy to już się skończy?! albo rozpadniesz się z bezsilności to byłby szczerze mój moment. To znaczyło, że wciąż jest tutaj, ze mną, w tej samej łodzi, choć łódź w połowie wypełniona wodą

Lecz ona trzymała się

A to było dla niego najgorsze.

***

Pewnego wieczoru, kiedy Piotr po raz piąty w ciągu godziny pytał, czy wyłączył żelazko, Bogna nie wybuchła. Spojrzała na niego i cicho rzekła:

Piotr, tak bardzo jestem zmęczona, że boję się zasnąć za kierownicą, gdy wożę Kacpra do szkoły.

W jej głosie nie było zarzutu, tylko proste, wyczerpujące stwierdzenie faktu. I właśnie ta prostota jeszcze bardziej go przytłoczyła.

***

W pewnym momencie Piotr postanowił zapisywać wszystko, co wiązało się z Bogną, żeby nie zapomnieć

W tym samym czarnym notesie, obok kupić szary chleb, pojawiły się notatki:

Bogna śmieje się, przechylając głowę, gdy naprawdę coś ją rozbawia.
Na lewym obojczyku ma pieg w kształcie gwiazdki, którą chowa.
Gdy bardzo się męczy, marszczy nos, nawet we śnie.
Lubi kawę z cynamonem.
Uwielbia swoją starą bluzkę.

Złapał te drobinki niczym tonące szczątki statku. Rozumiał, że wkrótce może zapomnieć nie tylko drogę do domu, ale i to, dlaczego ten dom był domem. Dlaczego kochał tę kobietę. I wtedy stała się po prostu opiekunką.

Zapisując, próbował zachować ją dla siebie. Paradoksalnie, w tym desperackim dokumentowaniu wróciły do niego odrobiny uczuć nie dawna pasja, ale ostre, żalące ciepło do szczegółów, które wcześniej nie zauważał.

Bogna widziała ten notes. Pewnego dnia, gdy Piotr zostawił go na stole, nie wytrzymała. Przejrzała. Przeczytała o śmiechu, o piegucie, o zmarszczce na nosie.

I po raz pierwszy od wielu miesięcy nie ze zmęczenia, nie z rozpaczy płacząc, uświadomiła sobie, jak bardzo ją to dotknęło.

Wieczorem nie podgrzała obiadu. Zabrała go za rękę nie tak, jak do lekarza, a inaczej, niepewnie i rzekła:

Posłuchaj, nie mam ochoty dziś gotować. Jedziemy do tej pizzerii, do której chodziliśmy po pierwszej randce. Jeśli pamiętasz, jaką pizzę wtedy zamówiłeś.

Piotr spojrzał na nią, a w jego oczach, przygasłych od strachu i tabletek, zabłysła iskra. Nie pamięci, a czegoś innego.

z szynką i pieczarkami szepnął. Ty zamówisz wegetariańską z ananasem. Powiedziałaś wtedy, że to egzotyczne.

Bogna przycisnęła mu dłoń i skinęła głową, nie mogąc wymówić słowa.

To nie było wyleczenie. Choroba nie znikła. Jutro mógł znów zapomnieć, jak wiązać sznurowadła. Syn mógł znów oddalić się. Ona pęknąć.

Ale w tej pizzerii, przy lepkim stoliku, na chwilę przestali być pacjentem i opiekunką. Znowu byli Piotrem i Bogną, którzy się zgubili, a potem, w ciszy między słowami, odnaleźli się.

***

Pizzeria okazała się jasna, hałaśliwa i obca. Nie była tą przytulną knajpką z ich wspomnień, a neonowym miejscem z głośną muzyką.

Piotr nerwowo gapił się po karcie, szukając znanych nazw. Pizza Szynka i pieczarki była, ale pod inną nazwą. Zgubił się.

Zamów, co chcesz teraz szepnęła Bogna.

W jej głosie nie było irytacji, tylko zrozumienie. Przerażające, wypracowane zrozumienie.

On skinął, wskazał na pierwszy obrazek, który zobaczył.

Bogna zamówiła wegetariańską. Kiedy przyniesiono pizzę, Piotr wziął kawałek, ugryzł i zatrzymał się.

To nie to mruknął. Zupełnie nie to.

Smak inny? zapytała Bogna.

Nie. Ja nie pamiętam tego smaku. Położył kawałek na talerz i spojrzał na niego z taką utraconą desperacją, że jej serce się kurczyło.

Nie chodziło o przepis. Chodziło o to, że pamięć o ich pierwszej randce słodka, ciepła, pachnąca drożdżami i nadzieją wymknęła się mu z głowy. Został tylko zamazany cień i zapis w notesie: Byliśmy tam. Było dobrze.

***

Piotr odsunął talerz.

Po prostu usiedźmy tak zaproponował.

I po raz pierwszy od miesięcy zabrzmiało to nie jako poddanie się chorego, ale jako prośba równorzędna. Po prostu siedzieć razem.

Bogna powoli położyła rękę na jego dłoni, nie ściskając,Trzymając się za ręce, patrzyli w nieznaną przyszłość, nie wiedząc, co ją przyniesie, ale pewni, że razem przetrwają.