Martyno, kochana, słyszałam, że masz kłopoty finansowe?
Martyna kroiła łososia i zawijała go w naleśniki. Jej mama smażyła naleśniki na starej żeliwnej patelni, obracając je wprawnym ruchem nadgarstka.
Jak co roku, Martyna zajmowała się nadzieniem. Kroiła łososia kupionego na targu. Ścierała ser, siekała koper, wykładała śmietanę do porcelanowej miseczki.
Rodzina zjeżdżała się do mamy Martyny w ostatnią niedzielę listopada. Taka tradycja każdego roku to samo. Najpierw naleśniki u mamy, potem planowanie Sylwestra.
Przy dużym stole siedzieli wszyscy. Siostra Zuzanna z mężem Piotrem, wujek Janek z ciocią Krystyną, kuzyni Adam i Paweł. Wszyscy jedli naleśniki, popijali gorącą herbatą, rozmawiali i śmiali się.
Martyno, podaj łososia poprosiła Zuzanna, wyciągając rękę przez stół.
Proszę, trzymaj.
Siostra nabrała na naleśnik sporą porcję ryby.
Ładnego łososia kupiłaś. Tłusty, świeżutki.
Na targu wzięłam. Drogo, wiadomo, ale do naleśników idealny.
Wujek Janek dolał sobie jeszcze herbaty.
To co, kochani, czas omówić najważniejsze. Sylwester już niedługo! Gdzie świętujemy?
Wszyscy spojrzeli po sobie. Zuzanna odezwała się pierwsza.
No jak to gdzie? U Martyny, jak zwykle! U niej najwięcej miejsca dla wszystkich.
Martyna podniosła głowę znad talerza, spojrzała na siostrę.
A są jakieś inne propozycje?
Jakie tam propozycje? Wszyscy się w bloku nie zmieścimy, a u ciebie już tradycja.
Tradycja… powtórzyła Martyna cicho.
Ciocia Krystyna otarła usta serwetką i odłożyła naleśnika.
I Martynko, zrób tę swoją Pragę. Ten tort wychodzi ci najlepiej. W zeszłym roku był boski, z Jankiem jeszcze tydzień wspominaliśmy.
I więcej kawioru weź wtrącił się wujek Janek, siorbiąc herbatę. W tamtym roku szybko się skończył, za mało było. W tym roku kup od razu ze dwa słoiczki.
Martyna patrzyła na zadowolone twarze rodziny, na ich uśmiechy, tłuste ślady po naleśnikach na ustach. Potem spojrzała na męża.
Siedział z nosem w telefonie, nie brał udziału w rozmowie. Ale Martyna widziała spięte ramiona. Wszystko słyszał, jak zwykle milczał.
Szesnastoletni syn Kuba słuchał muzyki w słuchawkach i niezbyt przejmował się rozmowami dorosłych.
No to jak, Martyno? ponaglała Zuzanna. Zgadzasz się?
Dobrze powiedziała cicho.
Ale w środku coś w niej przeskoczyło.
W domu mąż rzucił się na nią od razu, gdy tylko przekroczyli próg:
Znowu wszystkich nakarmisz? Ileż można? Prosimy z Kubą od trzech lat, żebyś sobie darowała.
Sama nie rozumiem… zdjęła kurtkę i powiesiła na wieszaku.
Co znaczy nie rozumiem? Przecież się zgodziłaś! Zawsze kiwasz głową i koniec!
Powiedziałam dobrze! Ale nie powiedziałam, że wszystko zapłacę sama.
Mąż zatrzymał się zaskoczony pośrodku przedpokoju.
Co wymyśliłaś?
Zobaczysz. Jeszcze nie wiem do końca, ale coś zrobię.
Poszła do kuchni, wstawiła czajnik. Wyciągnęła laptopa, otworzyła Excela. Program załadował pustą tabelę.
Martyna zaczęła podsumowywać poprzedniego Sylwestra. Mięsa indyk i wołowina. Ryba łosoś. Kawior czerwony i czarny. Owoce morza krewetki, kalmary. Owoce mandarynki, winogrona, ananas.
Słodycze cukierki, ciastka, pianki. Tort Praga. Zapisując wydatki po kolei, sumowała, przeliczała. Do tego napoje, pieczywo, sosy, kawa, herbata, inne drobiazgi.
Potem poprzednie lata właściwie to samo. Kwota z roku na rok rosła.
Mąż zajrzał jej przez ramię.
Ile wyszło?
Zobacz sam.
Spojrzał na sumę. Zagwizdał cicho.
Niezły wynik. Nie wiedziałem, że aż tyle. To prawie twoja miesięczna pensja.
Więcej. To półtora pensji, nawet jeszcze nie policzyłam dekoracji, świeczek, serwetek, talerzy. Dodaj trzy tysiące złotych.
I co, co roku tyle wydajesz?
Każdego roku. I rodzina przyjeżdża, je, pije, bawi się nawet dziękuję dokładnie nie słyszę. Uważają, że tak ma być.
Co zamierzasz?
Porozmawiam z nimi.
W kolejnym tygodniu Martyna zadzwoniła do siostry:
Zuza, musimy pogadać.
O co chodzi? Coś się stało? Dziwnie brzmisz.
O Sylwestra. Przyjedź, pogadamy.
Siostra zjawiła się w sobotni ranek, nastroszona i zirytowana. Usiadła przy stole, wzięła herbatę od Martyny.
No, mów. Co za pilna sprawa?
Martyna wyjęła wydrukowaną tabelę i położyła ją przed siostrą.
Policzyłam, ile mnie kosztuje nasz rodzinny Sylwester rok w rok. Zobacz.
Zuzanna rzuciła okiem na kwoty. Twarz jej się zmieniła.
Przecież nie zamawiamy czarnego kawioru i indyka…
Wujek Janek rok temu narzekał na kurę miał być indyk, albo gęś. Kupiłam indyka. Kawioru też domagał się więcej.
Siostra upiła herbaty i spojrzała na Martynę z nowym wyrazem twarzy.
Czego chcesz?
Nie mogę już dłużej sama pokrywać wszystkich kosztów. Musimy postanowić, co dalej albo dzielimy wydatki równo, albo każdy bierze na siebie swoją część. Nie przeszkadza mi gotowanie, ani to, że spotkamy się u mnie. Ale więcej nie zapłacę za wszystko.
Zuzanna zakrztusiła się, Martyna podała jej serwetkę.
Naprawdę? Zbiedniałaś czy co?
Nie. Po prostu już mnie męczy sponsorowanie imprezy dla dziesięciu osób. Trzy lata z rzędu!
Jesteśmy rodziną, Martyno! O jakich rachunkach mówisz? Nie wydajesz tych pieniędzy na obcych!
Praca księgowej weszła mi w krew. Zliczyłam wszystko dokładnie. Suma przykro mnie zaskoczyła.
Może macie jakieś kłopoty? Mąż pracę stracił? Macie kredyt?
U nas w porządku. Mąż pracuje, ja pracuję. Po prostu chcę sprawiedliwości!
Siostra wstała, zaczęła chodzić po kuchni.
Wiesz, to trochę drobiazgowe rozliczać się w rodzinie do grosza
To nie drobiazgi! To poważne kwoty! Kilkanaście tysięcy złotych! Chcesz rozbić to na punkty?
Nie trzeba! Rozumiem. Myślisz, że cię wyjadamy!
Wcale nie. Po prostu chcę dzielić koszty po równo! To uczciwe!
To to samo. Zarzucasz nam skąpstwo.
Nikogo nie oskarżam. Proponuję równe zasady. Jeśli nie, w tym roku robię jedzenie tylko dla swojej rodziny.
Zmieniłaś się. Kiedyś byłaś miła.
Byłam bardziej naiwna. Teraz po prostu mam dosyć.
Potem Martyna rozmawiała z wujkiem Jankiem i ciocią Krystyną. Zaprosiła ich na herbatę, pokazała tabelę, wyjaśniła sprawę.
Wujek Janek najgłośniej się oburzał: że to koniec tradycji, że dzisiejsza młodzież bez serca, że dawniej tak nie było.
Martyno, co ty robisz? Mam niską emeryturę! Skąd mam brać na delicje?
Moja pensja też nie jest królewska! Jakoś sobie radzę bo planuję.
Krzywdzisz nas.
A czy wy nie krzywdziliście mnie? Mówię szczerze, co powinnam była trzy lata temu.
Ciocia Krystyna zadzwoniła kolejnego dnia.
Martyno, kochana, słyszałam, masz problemy z finansami?
Żadnych problemów, ciociu. Po prostu już nie dam rady sama urządzać święta dla wszystkich!
Ależ jesteśmy rodziną, dziecko. W rodzinie nie powinno się liczyć pieniędzy.
Powinno! Bedzie uczciwiej, gdy każdy będzie wiedział, za co odpowiada.
O co się obraziłaś?
O nic! Po prostu zrozumiałam, że przez trzy lata płaciłam za wspólne święto, które wspólne było tylko z nazwy. Wszystko spadało na mnie.
Może coś przyniesiemy? Sałatki?
O to właśnie proszę! Niech każdy przyniesie coś swojego wtedy będzie sprawiedliwie.
Przez tydzień w rodzinie panowała cisza. Martyna zaczęła szykować Sylwestra tylko z mężem i synem. Rozpisała menu na troje, zrobiła zakupy. Mąż ją wspierał, mówił, że szkoda, że nie zrobiła tego wcześniej.
Kuba również przyklasnął.
Mamo, super! Wreszcie postawiłaś im warunki!
Ale tydzień przed Sylwestrem, dwudziestego czwartego grudnia wieczorem, zadzwoniła Zuzanna. Jej głos był nieco napięty, ale już nie zły.
Martyno, jesteś w domu?
Jestem.
Mogę podjechać?
Przyjedź.
Siostra przyszła po pół godziny. Usiadła przy stole, Martyna podała herbatę i ciastka.
Dobra. Przegadaliśmy temat z całą rodziną. Zgadzamy się.
Na co?
Na podział wydatków. Wujek Janek kupi napoje, ja biorę przekąski mięsne i rybne, ciocia Krystyna słodycze i owoce. Ty i mama danie główne i sałatki. Odpowiada ci?
Odpowiada. Dziękuję, Zuzanno.
Trzydziestego pierwszego grudnia rodzina zaczęła zjeżdżać od rana. Wujek przywiózł reklamówki z napojami, postawił na stole, otarł czoło chustką.
Przyniosłem ile trzeba. Mam nadzieję, że wystarczy.
Wystarczy, wujku. Dziękuję.
Siostra przyniosła mięsne i rybne przekąski kiełbasy, szynkę, wędzonego łososia, marynowane krewetki.
Kupiłam wszystko najlepszej jakości.
Super. Dziękuję!
Ciocia Krystyna dostarczyła tort w pięknym pudełku, owoce i paczkę cukierków.
Tort zamówiłam u cukiernika, podobno przepyszny. Owoce świeżutkie z targu.
Martyna wystawiła swoje danie główne: pieczony kurczak ze złotą skórką, ziemniaki z grzybami, warzywne leczo. Wspólnie nakryli do stołu.
Było trochę sztywno. Siostra się marszczyła, wujek burczał o współczesnej młodzieży, ciocia poprawiała obrus i wzdychała. Ale gdy wszyscy usiedli, napięcie powoli odpuszczało. Rozmawiali, dzielili się nowinami.
Do północy atmosfera zrobiła się niemal dawna. Było śmiesznie, wspominano stare historie, o północy składano życzenia.
Martyna patrzyła na bliskich. Mąż się uśmiechał, żartował z wujkiem o wędkowaniu. Syn bez słuchawek słuchał rozmów. Nawet siostra się rozluźniła, opowiadając anegdoty z pracy.
Po północy wujek Janek podszedł do Martyny w kuchni, gdy zmywała naczynia. Stanął obok, chwycił ścierkę, zaczął wycierać talerze.
Wiesz, Martyno, miałaś rację. Całkowitą.
O co chodzi, wujku?
Że trzeba dzielić wydatki. Dotąd nie myślałem, ile to kosztuje, ale jak sam poszedłem kupować zrozumiałem.
Martyna poczuła ulgę. Nie było tej starej zmęczonej irytacji, tylko radość i lekkość.
Nie przemilczała ważnej sprawy. Powiedziała, co myśli. Postawiła sprawę jasno. I rodzina się nie obraziła zaakceptowała nowe zasady.
Mąż objął ją, kiedy wszyscy rozeszli się do pokoi.
Jestem z ciebie dumny, Martyno. Bardzo.
Dlaczego?
Bo potrafiłaś powiedzieć nie. Rodzinie zwykle najtrudniej odmówić. Ty to zrobiłaś i wymyśliłaś rozwiązanie, które jest sprawiedliwe.
Bałam się, że się obrażą, że nikt nie przyjdzie, że święto się nie uda.
Ale wszystko się udało. Zmieniło się tylko to, że każdy dorzucił coś od siebie.
Martyna pokiwała głową. Tak, teraz to dopiero prawdziwe, nasze, wspólne święto nie jej prywatny rodzinny maraton.
Tradycja nie zginęła, tylko się zmieniła stała się uczciwsza, bliższa wszystkim. To było jej osobiste zwycięstwo roku!
Nie ukrywaj swoich potrzeb, nie narzekaj w milczeniu. Rozmawiaj z bliskimi otwarcie i szukaj rozwiązania, które wszystkim pasuje wtedy nawet najtrudniejsze sprawy można rozwiązać razem.
Napisz w komentarzu, jakie masz doświadczenia z rodzinnymi tradycjami? Polub i śledź stronę, żeby nie ominęły cię kolejne opowieści!
