Mamo, przyprowadziłam Zosię głos Tamary rozległ się z przedpokoju i Irena oderwała wzrok od notatek. Zabiorę ją wieczorem, już muszę lecieć.
Trzasnęły drzwi wejściowe. Irena oparła się o oparcie krzesła i przetarła nasadę nosa. Po chwili do pokoju weszła matka z wnuczką na rękach. Trzyletnia Zosia przetarła zaspane oczy.
Znowu? zapytała Irena.
Halina tylko skinęła głową, stawiając dziewczynkę na podłodze. Mała od razu podreptała do łóżka, wdrapała się na nie z wprawą i wyciągnęła ze stolika nocnego podniszczoną kolorowankę i pudełko kredek. Rozsiadła się po turecku i zabrała do rysowania. Robiła to wszystko bez słowa, jakby odgrywała dawno już znaną scenę.
Irena wstała i wyszła za matką do salonu. Halina już wyciągała z szafy torbę do pracy i sprawdzała jej zawartość.
Mamo zaczęła Irena. Mam ostatni rok. Za trzy miesiące bronię magisterkę. Muszę się uczyć, nie
Tamarze trzeba pomóc przerwała Halina. Wiesz, że to było nieudane małżeństwo. Próbuje teraz jakoś się pozbierać. Powinnaś ją zrozumieć.
Niech sobie wszystko układa jak chce! Irena już prawie syknęła, pilnując, by Zosia z pokoju niczego nie dosłyszała. Ale czemu przerzuca na nas odpowiedzialność? To przecież jej dziecko, mamo. Jej!
Halina wreszcie podniosła na nią wzrok.
Skończ te wywody. Spóźnię się, muszę jechać do pracy odparła, zasuwając zamek w torbie. Mała zostaje z tobą.
Irena miała ochotę zaprotestować. Wyrzucić, że to niesprawiedliwe, że tak się nie da, że za dwa dni ma egzamin z makroekonomii, a praca dyplomowa leży niedokończona. Ale spojrzała matce w oczy i zrozumiała, że to nic nie da.
Skinęła głową.
Halina wyszła, a Irena wróciła do pokoju. Zosia malowała wytrwale fioletowym kolorem konika, wystawiając z przejęciem język.
Ciociu Irenko, zobacz! podniosła kolorowankę, pokazując rezultat. Ładne?
Bardzo ładne, Zosiu Irena usiadła obok na łóżku, odsuwając notatki na brzeg stołu.
Dzień wlókł się powoli i ciężko. Rysowały, rysowały, potem oglądały bajki na laptopie, później Zosia zgłodniała i Irena gotowała jej makaron, próbując jednocześnie czytać podręcznik rozłożony na kuchennym stole. Litery się rozmazywały, treść nie łączyła się w sens. Zosia rozlała kompot na obrus. Potem zaczęła kaprysić, nie chciała spać, ale nawet się już nie bawiła. Irena nosiła ją po mieszkaniu, kołysała, nuciła coś pod nosem, aż mała wreszcie przysnęła na jej ramieniu.
Wieczorem Irena była całkiem wykończona. Podręcznik został otwarty dokładnie na tej samej stronie.
Tamara przyszła około siódmej. Irena otworzyła drzwi, trzymając śpiącą Zosię na rękach.
Chodź, króliczku Tamara odebrała córkę. Dobra, my lecimy.
I wyszła. Ani dziękuję, ani jak malutka się sprawowała.
Irena była tym wszystkim zmęczona do granic.
Dwa kolejne miesiące minęły identycznie: Zosia zjawiała się nagle, Tamara znikała za swoimi sprawami, Irena próbowała godzić naukę z rolą opiekunki. Dyplom jednak obroniła, choć nocami ślęczała nad nim do bólu oczu, gdy siostrzenica spała w drugim pokoju.
Aż pewnego dnia Tamara poznała Marka. Wszystko potoczyło się błyskawicznie i już po trzech miesiącach Irena stała w urzędzie stanu cywilnego i patrzyła, jak siostra błyszczy w białej sukni obok szerokiego mężczyzny, który wpatruje się w nią z uwielbieniem. Halina ocierała łzy chusteczką. Zosia kręciła się u nóg w różowej sukience. Irena biła brawo razem z innymi i pomyślała, że może teraz się wszystko ułoży, może wreszcie Tamara zajmie się własną rodziną.
Szybko urodził im się syn, dali mu na imię Kuba. Irena odwiedziła szpital z kwiatami i niebieskimi balonikami, trzymała malutki zawiniątek na rękach i wyobrażała sobie, że siostra wreszcie znalazła szczęście. Marek promieniejący z dumy, Zosia poważnie ogłaszająca światu, że jest już starszą siostrą.
Sielanka trwała osiem miesięcy.
Telefon od matki zastał Irenę w pracy, w środku kwartalnego rozliczenia. Halina mówiła nieskładnie. Marek znalazł sobie inną. Tamara odkryła ich rozmowy. Awantura. Rozwód.
Irena siedziała przy biurku, ściskając telefon i masując skronie. Historia powtarzała się z przerażającą precyzją, tylko teraz były już dwójka dzieci.
Tamara radziła sobie gorzej niż ostatnim razem. Zjawiała się u matki z zapuchniętymi oczami, zostawiała dzieci i znikała dojść do siebie. Wracała po kilku godzinach, czasem po całym dniu.
Irena coraz wyraźniej czuła, że jej życie przestaje do niej należeć.
Minął rok. Dostała awans, ale nawet nie była w stanie się ucieszyć. Tamara poznała Andrzeja i znowu wszystko ruszyło: kwiaty, restauracje, opowieści, jaki cudowny i zupełnie inny niż poprzedni. Trzeci ślub był skromniejszy, kameralny, w gronie bliskiej rodziny. Irena sączyła szampana i łapała się na tym, że myśli tylko o tym, jak bardzo wszystko się wkrótce posypie.
Nieoczekiwany telefon od Haliny zastał ją w przerwie na lunch. Siedziała w kawiarni naprzeciw biura, dłubała widelcem w sałatce i rozważała, co trzeba kupić po pracy.
Irena głos matki drżał osobliwie, entuzjazm mieszał się z nerwem. Siedź dobrze?
Siedzę, mamo odłożyła widelec. Co się stało?
Tamara jest w ciąży.
Pauza zawisła między nimi, przerywana tylko tłem rozmów i zapachem kawy.
Bliźniaki dodała Halina cicho. Urodzi bliźnięta.
Irena milczała, patrząc na swoją sałatkę. Zielone liście rozmyły się w oczach. Czwarte dziecko. Tamara będzie miała czwórkę dzieci z trzech różnych małżeństw. I kiedy kolejny związek się rozpadnie, a przecież się rozpadnie, cała ta gromadka znowu spadnie na nią i na matkę.
Irena, słyszysz mnie? Halina ponowiła, już nerwowo.
Słyszę, mamo Irena potarła nasadę nosa palcami. Przekaż Tamarze gratulacje.
Rozłączyła się, zanim matka zdążyła odpowiedzieć. Długo wpatrywała się w wygasły ekran telefonu. Apetyt odszedł zupełnie, jakby nigdy go nie było.
Do domu wróciła dopiero wieczorem wykończona i pusta w środku. Halina siedziała w kuchni, ściskała w dłoniach stygnącą herbatę i, ledwo Irena przekroczyła próg, zaczęła mówić chaotycznie, szybko, jakby się bała, że za chwilę ktoś ją uciszy.
Irena, głowę sobie łamię, jak to będzie bliźniaki, czwarte dzieci, jeśli znowu się jej nie ułoży przecież ona bardziej przywiązana do mężczyzn niż do dzieci, i co wtedy? Przecież my nie damy rady. Starzeję się, ciśnienie mam, ty pracujesz, kto pomoże, jeśli znowu wszystko się rozleci?
Irena zdjęła torbę, zawiesiła na haczyku i podeszła do stołu, ale nie usiadła. Stała wyżej nad matką, patrzyła na jej rozczochrane włosy z pasemkami siwizny, podkrążone oczy, nerwowo zaciśnięte palce na filiżance.
Mamo powiedziała, a Halina zamilkła w pół słowa. Chcę wyjechać. Do innego miasta.
Halina zamarła. Patrzyła na nią szeroko otwartymi oczami, jakby słyszała obcy język.
Już nie mogę mówiła dalej Irena cicho, zmęczonym głosem. Nie chcę budować swojego życia, wciąż patrząc na Tamarę i jej problemy. Zrobiłam wystarczająco dużo, mamo. Poświęciłam dość. Czas, naukę, relacje, karierę. Wystarczy.
Halina chciała coś powiedzieć, ale Irena podniosła dłoń, przerywając jej.
Możesz pojechać ze mną. Jeśli chcesz wyrwać się z tego błędnego koła, pojedziemy razem. Jeśli nie, zrozumiem. Wtedy pojadę sama. Bo mam dość wychowywania dzieci Tamary. Kocham je, jasne to moje siostrzeństwo. Ale to nie moje dzieci. Nie moja odpowiedzialność.
Z ciężkim oddechem, jakby zrzuciła plecak kamieni, który nosiła na barkach od lat, spojrzała matce w oczy. Halina milczała i patrzyła gdzieś przez nią, wzrokiem wbita w punkt na ścianie.
Irena czekała jeszcze minutę, lecz Halina nie odezwała się już ani słowem. Irena wróciła do swojego pokoju, położyła się na łóżku w ubraniu i wpatrywała się w sufit. Serce waliło jej w gardle, dłonie miała wilgotne. Powiedziała to. Wreszcie.
Usnęła dopiero nad ranem.
Rano na stole w kuchni zobaczyła znaną, czerwoną teczkę z dokumentami. Wiedziała, że matka trzyma tam papiery mieszkania, odziedziczonego jeszcze po babci, dawno temu, kiedy Irena była nastolatką. Otworzyła teczkę, przejrzała papiery, nie za bardzo rozumiejąc po co.
Sprzedamy odezwał się głos z progu i Irena aż podskoczyła.
Halina stała oparta o framugę, blada po nieprzespanej nocy, ale twarda jakby już podjęła decyzję i trzymała się jej obiema rękoma.
Jedną trzecią damy Tamarze, to jej część zgodnie z prawem mówiła, podchodząc do stołu. Za resztę kupimy coś w innym mieście. Starczy nam dużo nam nie trzeba.
Irena patrzyła na nią z niedowierzaniem. Chciała zapytać, upewnić się, czy dobrze zrozumiała. Ale Halina spotkała jej spojrzenie i w jej oczach Irena zobaczyła ten sam rodzaj zmęczenia, który i jej ciążył na barkach od lat. Tylko matka lepiej to ukrywała. Albo Irena sama nie chciała widzieć.
Uściskała matkę mocno, zamknęła oczy, wtuliła się w jej ramię. Halina objęła ją i pogłaskała po głowie, jak za dawnych lat.
Wyjedziemy stąd, córko powiedziała cicho. Wystarczy.
Załatwiły wszystko w dwa miesiące, po cichu i konsekwentnie. Znalazły kupca na mieszkanie, wyszukały małe dwupokojowe lokum w bloku w mieście czterysta kilometrów dalej. Irena załatwiła sobie przeniesienie do oddziału firmy na miejscu. Przez cały ten czas nie powiedziały Tamarze ani słowa.
Powiedziały jej dopiero w dzień wyjazdu, gdy rzeczy były już spakowane, a bilety na pociąg czekały w torebce. Tamara przyjechała w pół godziny po telefonie, ciężarna w siódmym miesiącu, z wyraźnie zaokrąglonym brzuchem i wściekłą miną.
Co wy wyprawiacie?! wrzasnęła od progu, nawet nie zdejmując butów. Zostawiacie mnie teraz? Przed samym porodem, kiedy niedługo będą bliźnięta?
Irena podała jej kopertę z pieniędzmi, jej częścią ze sprzedaży mieszkania. Tamara chwyciła kopertę, zajrzała do środka, a jej twarz jeszcze bardziej się wykrzywiła.
I co ja mam z tym zrobić?! rzuciła kopertę na podłogę, banknoty rozsypały się po linoleum. Mi pomagać trzeba, a nie rzucać ochłapy! Przecież mam trudny okres, nie rozumiecie?
Ty masz trudny czas już od pięciu lat, Tamaro powiedziała Irena. Już dość.
Dość?! Tamara prawie się zakrztusiła. Wy macie dość?! A ja? A ja niby odpoczywam z dwójką dzieci i trzecią ciążą?!
Sama wybrałaś swoje życie, Tamara odpowiedziała Irena. Teraz czas na nas.
Tamara przeniosła pełen żalu wzrok na matkę, szukając wsparcia, ale Halina odwróciła się i zaczęła poprawiać zamek w torbie.
Nie jesteście już moją rodziną! wysyczała Tamara, zbierając drżącymi rękoma rozsypane banknoty. Żadna z was.
Wypadła z mieszkania, a Irena z Haliną wymieniły spojrzenie. Żadna nie wypowiedziała ani słowa. Irena złapała torbę na ramię, Halina chwyciła walizkę. Wyszły, zamknęły drzwi ostatni raz i zeszły na dół.
Pociąg odjeżdżał za godzinę. Irena siedziała przy oknie, patrzyła jak peron powoli zostaje za nimi, jak mijają się latarnie, garaże, szare pięciopiętrowce osiedli. Halina przysypiała obok, opierając głowę na jej ramieniu, zmęczona pakowaniem i ostatnimi rozmowami.
Miasto zostawało gdzieś za horyzontem, razem z ciągłymi awanturami, cudzymi dziećmi na rękach, ciężarem winy i powinności. Irena oparła się wygodnie i pierwszy raz od lat oddychała pełną piersią. Przed nimi była nieznana przyszłość.
Pociąg gnał przed siebie, a Irena zamknęła oczy…
