Chcesz się mnie pozbyć
Co ty masz na sobie? Mama, Teresa Nowicka, zmierzyła mnie wzrokiem od stóp do głów, zatrzymując się na spódnicy. Przecież to jest nieprzyzwoicie krótkie. W twoim wieku już powinnaś przestać się ubierać jak gówniara.
Odruchowo poprawiłam brzeg spódnicy, choć kończyła się tuż przed kolanem. Zwykła, biurowa spódnica ołówkowa, kupiona niedawno na wyprzedaży. Klasyczny krój, stonowany kolor wydawało mi się, że trafiłam na prawdziwą okazję.
Mamo, to przecież całkowicie normalna spódnica starałam się, by w moim głosie nie było słychać zniecierpliwienia. Chodzę w niej do pracy.
Właśnie. Ludzie patrzą i nie wiadomo, co sobie myślą. Ja w twoim wieku…
Nie słuchałam dalej. Słyszałam to już setki razy o skromności, za moich czasów, o tym, jak powinna wyglądać porządna kobieta. Zamiast odpowiedzi położyłam na stole gruby kopertę z logo biura podróży.
To dla ciebie, mamo…
Mama zamilkła w pół zdania. Spojrzała na kopertę, potem na mnie i znów na kopertę.
Co ty znowu przyniosłaś?
Otwórz.
Czekałam na ten moment pół roku. Każdego miesiąca odkładałam każdą złotówkę. Ten wymarzony sanatorium w Nałęczowie, z kolumnami i wodami leczniczymi, o którym mama zawsze marzyła. Znalazłam go, zarezerwowałam najlepszy pokój, wszystko zaplanowałam.
Mama wyciągnęła voucher, szybko go przebiegła wzrokiem. Czekałam, może nie na uściski, ale choćby na ciche dziękuję, ciepłe spojrzenie.
Skrzywiła usta i odsunęła kopertę końcami palców, jakby była czymś brudnym.
Znowu wszystko za mnie zdecydowałaś.
Zatkało mnie.
Mamo, to przecież Nałęczów. Zawsze chciałaś…
A kto będzie podlewał moje fiołki? O tym pomyślałaś? stuknęła w stół palcem. Trzy tygodnie mnie nie będzie, zwiędną.
Mogę przyjeżdżać. Codziennie.
Przecież pracujesz. Zapomnisz, nie znajdziesz czasu. I w ogóle, tam pewnie karmią tylko jakąś kapustą. Czytałam, w tych nowych sanatoriach same oszczędności.
Patrzyłam na nią i nie mogłam uwierzyć. Pół roku bez porannej kawy, bez nowych butów, bez spotkań z przyjaciółkami. Wszystko po to?
Mamo, tam jest restauracja z pięcioma salami. Menu do wyboru. Masaże, basen, trasy spacerowe…
Trasy spacerowe powtórzyła ironicznie. Nowych słów się nauczyłaś. A nie mogłaś się zapytać, czy mi to w ogóle potrzebne?
Przełknęłam gulę w gardle. Czekałam na choćby skromne dobra robota, to, dla którego żyłam całe te lata.
Opadłam na krzesło. Nogi miałam jak z waty, jakby ciało samo zdecydowało, że już nie mam siły stać. Patrzyłam na kopertę odrzuconą na krawędź stołu i milczałam.
A ten klimat mama już chodziła po kuchni, poprawiając idealnie już wyprostowany obrus. Wilgotność tam okropna, ciśnienie mi od razu skoczy. Pomyślałaś o tym?
Nie odezwałam się. Pierwszy raz od lat nie poczułam potrzeby się tłumaczyć. To dziwne uczucie ogarnęło mnie całkowicie.
A droga? Ile się tam jedzie? Cały dzień w pociągu? Z moimi plecami? Usiadła naprzeciw, założyła ręce i przygotowała się do długiego monologu. Taka sąsiadki Kaśka, choć trochę roztrzepana, mąż jej też nie najlepszy, pije, ale matki nie zostawia. Codziennie przychodzi, raz z zakupami, raz po prostu posiedzieć.
Patrzyłam na zmarszczki wokół jej ust, siwe odrosty pod farbą, znajome dłonie z wypukłymi żyłami. Te ręce zaplatały mi warkocze przed szkołą. Te usta śpiewały kołysanki. Gdzie się to wszystko podziało?
Słuchasz mnie w ogóle?
Słucham, mamo.
Nie wygląda. Siedzisz jak słup soli. Ja ci mówię o poważnych sprawach, a ty…
Mama wyliczała dalej: pokoje teraz małe, sąsiedzi głośni, lekarze młodzi i nic nie wiedzą, tylko tabletki każą łykać. Kiwałam głową tam, gdzie wypadało, a we mnie narastała pustka.
Zegar na ścianie odmierzał minuty. Godzinę. Półtorej. Mama coraz bardziej się nakręcała, przeszła od sanatorium do pretensji ogólnych do samotnych wieczorów, rzadkich telefonów, tego, że się jej wyrodziłam.
Wiesz w ogóle, jak tu jest być samej? Uniosła brodę. Chcesz się mnie pozbyć, by mieć spokój i rozrywki?
Mamo, to prezent.
Prezent! Rozłożyła ręce. Prezent powinien być przyjemny. A to… Kupiłaś, żeby uspokoić sumienie. Wysłałaś gdzieś matkę i możesz spokojnie żyć, tak?
Powoli wstałam. Nogi wciąż miałam ciężkie, ale zmusiłam się, by wziąć kopertę. Palce zacisnęły się na grubej tekturze.
Masz rację, mamo. Będzie ci tam niewygodnie. Oddam rezerwację, zwrócą pieniądze.
Mama zamilkła. W oczach pojawiła się dezorientacja, jak u kogoś, kto szykował się do długiej walki, a przeciwnik po prostu złożył broń.
Jak to, oddasz?
Po prostu. Oddam, zwrócą pieniądze. Miałaś rację, nie pomyślałam.
Magda, połóż kopertę na miejscu.
Po co? Skoro nie chcesz jechać.
Ja nie powiedziałam, że nie chcę! Powiedziałam, że miałaś zapytać! Głos jej się podniósł, na policzkach wystąpiły czerwone plamy. Ty zawsze tak robisz po swojemu, a potem się dziwisz, że mi źle!
Przycisnęłam kopertę do piersi i ruszyłam do przedpokoju. Serce waliło mi w gardle, ale determinacja dawała nogom siły.
Dokąd idziesz? Magda! Ja do ciebie mówię!
Mamo, jestem zmęczona.
Zmęczona! Wybiegła za mną, chwyciła mnie za łokieć. Poświęciłam ci całe życie! Myśmy głodowały, ojciec was zostawił, a ja cię sama wychowałam! I tak mi dziękujesz?
Odwróciłam się. Spojrzałam na nią, na drżące z gniewu usta, zbielałą ze złości twarz.
Sama mówiłaś, że nie chcesz.
Powiedziałam, że nie spytałaś!
Dobrze, pytam. Mamo, chcesz pojechać do Nałęczowa?
Przez chwilę nie mogła złapać tchu z oburzenia.
Ty żartujesz? Chcesz mnie wyprowadzić z równowagi? Jesteś jak robot bez serca! Połóż ten voucher na miejsce, pomyślę jeszcze!
Delikatnie uwolniłam łokieć z jej uścisku. Koperta została w moich rękach.
Zadzwonię jutro, mamo.
I zamknęłam za sobą drzwi, zanim zdążyła odpowiedzieć.
Jej gorzkie wykrzykniki dogoniły mnie już na klatce schodowej, tłumiąc się za grubym skrzydłem drzwi. Coś o braku wdzięczności, zmarnowanej młodości, żebym tylko żałowała. Nie zatrzymałam się ani nie obejrzałam. Nogi same niosły mnie po schodach, obok skrzynek pocztowych z odpadającą farbą, obok sąsiadów.
Na dworze mżył drobny deszcz. Wystawiłam twarz do kropli i przez chwilę tylko stałam na chodniku, wdychając zapach wilgotnego asfaltu. Ludzie omijali mnie szerokim łukiem, ktoś z dezaprobatą cmoknął, ale miałam to gdzieś. Voucher wciąż trzymałam kurczowo i nagle pomyślałam, że przecież mogę pojechać sama. Nałęczów, kolumny, mineralne kąpiele i żadnych wyrzutów przy śniadaniu.
Szłam bez celu, aż znalazłam się pod witryną małej kawiarni za rogiem. Ciepłe światło padało na stoliki z białymi obrusami, na wazoniki ze świeżymi kwiatami, na ludzi spokojnie jedzących kolację. Weszłam do środka.
Dobry wieczór, kelnerka podała mi menu z uprzejmym uśmiechem. Jest pani sama?
Tak zdziwiło mnie, jak łatwo to zabrzmiało.
Wybrałam mały stolik przy ścianie, z dala od innych. Usiadłam, rozłożyłam serwetkę na kolanach i otworzyłam kartę. Wzrok od razu padł na najdroższy deser tarta gruszkowa z karmelem i solonym toffi. I kieliszek czerwonego wina, wytrawnego, dojrzałego.
Mama uznałaby to za szaleństwo. Pieniądze wyrzucone w błoto. Widziałam w wyobraźni jej zaciśnięte usta, karcące spojrzenie, wieczne za moich czasów…. I złożyłam zamówienie.
Wino było gęste i lekko cierpkie. Zrobiłam łyk i oparłam się o oparcie krzesła. Dziwne uczucie rozlewało się po ciele lekkość w miejscu, gdzie latami czułam ciężar. Przypomniałam sobie, jak jako dziecko bałam się dostać czwórkę, bo mama przez tydzień potem się nie odzywała. Jak na studiach wybrałam ekonomię, nie filologię, bo filolog to nie zawód. Jak trzy lata spotykałam się z Michałem, którego kochałam, ale rozstałam się, bo mama codziennie powtarzała, że on nie ma żadnej przyszłości.
Tarta była delikatna, rozpływała się w ustach. Patrzyłam na ciągnący się karmel i uświadomiłam sobie, że nie pamiętam, kiedy zrobiłam coś tylko dlatego, że chciałam. Nie dla aprobaty mamy, nie dla chłodnego dobra robota, tylko dla siebie.
Telefon w torebce zawibrował. Potem znowu i znowu. Wyciągnęłam go, spojrzałam na ekran siedem nieodebranych połączeń od mamy, trzy nagrane wiadomości i wyłączyłam.
Dopiłam wino, zjadłam deser do końca i poprosiłam o rachunek. Zostawiłam wysoki napiwek, bo tak mi się chciało, i wyszłam w wieczorną ulicę. Deszcz już ustał, a nad dachami pojawiło się czyste niebo i pierwsze gwiazdy.
Pomyślałam, że najtrudniejszy krok już zrobiłam. Pozwoliłam sobie być ważniejszą od cudzych oczekiwań.
