Może byście go jeszcze wysłali na hotel dla zwierząt, jak kota? Czemu nie? Zapłacone i hulaj dusza, bawcie się w dorosłych, korzystajcie z wolności rzuciła zgryźliwie Jadwiga Zawadzka.
Małgorzata zacisnęła usta i szarpnęła za suwak walizki. Bez skutku. Zaciął się, zupełnie jak płyta gramofonu, którą teściowa włączała za każdym razem, gdy młodzi pakowali się na urlop.
Mamo, przestań już próbował uspokoić Jadwigę jej syn Adam, mąż Małgorzaty. Franek też przecież jedzie na wakacje, tylko do wsi. Nie do obcych ludzi, tylko do moich rodziców. Będzie miał świeże powietrze, ogród, dmuchany basen i mleko prosto od krowy każdego dnia! W tym wieku to najlepsze, co może mu się trafić.
To nie żadne wakacje, to zesłanie! oburzyła się Jadwiga, rozkładając ręce. Dziecko ma trzy lata, potrzebuje teraz rodziców! A wy co? Do Krakowa się wybieracie i będziecie szwendać się po muzeach! A synowi co, muzea niepotrzebne? Rozwój kulturalny mu niepotrzebny?
Małgorzata w końcu pokonała zamek, wyprostowała się i zmierzyła Jadwigę lodowatym wzrokiem.
Na razie mu niepotrzebny odpowiedziała zimno. Potrzebny mu głównie ustalony rytm, drzemka i nocnik pod ręką. Nie dziewięciogodzinny lot z przesiadką, zmiana czasu i ganianie po mieście. A pani, Jadwigo, kiedy ostatnio choćby na spacer z wnukiem wyszła?
Ja swoje z synem już przeszłam! wypięła dumnie nos teściowa. Wszędzie go ze sobą ciągałam! I co? Dało się, przeżyłam. A wam tylko wygoda w głowie. Trzeba myśleć o innych, nie tylko o sobie.
No właśnie! prawie krzyknęła Małgorzata. O innych! O tych, którzy będą z nami w samolocie i przez parę godzin słuchać histerii twojego wnuka. O tych, którzy pójdą na wycieczkę po mieście i zamiast przewodnika wysłuchają Jestem zmęczony, pić mi się chce, siku, bolą mnie nogi, kiedy do domu. Wakacje z trzylatkiem to nie wypoczynek, Jadwigo. To katorga. Dla Franka również.
Jadwiga zacisnęła usta i odwróciła się obrażona.
Wszystko jasne. Zabawili się w rodziców. Najlepiej by go oddali gdzie bądź, skoro już więcej niepotrzebny Jakbyście chcieli, to byście zrobili miejsce dla dziecka!
Małgorzata zamknęła oczy i zaczęła liczyć w myślach do stu, żeby się uspokoić. Gdyby Jadwiga wiedziała, jaki to był koszmar ostatnim razem, może powstrzymałaby język. Ale niby skąd? Też ledwo zajmuje się wnukiem.
Małgorzata pamiętała wszystko aż za dobrze. Po tej podróży przez miesiąc skakała jej powieka.
To było zeszłego lata. Naiwnie postanowili jechać do znajomych na działkę, raptem sto kilometrów. Znajomi mieli też córeczkę, plac zabaw i ogromny sad. Zapowiadało się cudownie.
Od razu coś poszło nie tak.
Samochód nie odpalił. Znajomi już grill rozpalili, kiełbasy gotowe Szybko kupowali bilety na pociąg podmiejski.
Do tego pogoda zrobiła psikusa: żar lejący się z nieba, ponad 35 stopni. Klimatyzacja nie działała, okna otwarte, ale na nic tłok taki, że nie było gdzie stanąć. Powietrza brakowało.
Franek wytrzymał dziesięć minut. Potem zaczął jęczeć, zaraz potem narzekać na upał i nudę. W końcu próbował uciec z ramion Adama.
Puść! darł się, wykręcając na rękach ojca. Tam chcę!
Frankuś, skarbie, nie wolno, tam ludzie siedzą syczał czerwony Adam, próbując utrzymać wijącego się syna.
Nie chcę siedzieć! A-a-a!
Wył jak syrena. Głośniej niż stukot kół pociągu.
Wszyscy się odwracali. Najpierw ze współczuciem, potem z niechęcią, w końcu z otwartą wrogością. Kobieta w białej bluzce zwróciła uwagę, a Franek w gniewie wymachiwał soczkiem. Dawnym ruchem oblał i ojca, i Małgorzatę, i nieszczęsną pannę.
Afera była pierwsza klasa. Tamta pani krzyczała na pół wagonu, Małgorzata przepraszała prawie przez łzy i próbowała wręczać pieniądze na czyszczenie. Franek, bez soczku, ryczał jak bóbr. Adam aż zgrzytał zębami.
Półtorej godziny piekła.
Po dotarciu na peron sił już nie mieli. Franek po takim stresie nie chciał spać, marudził aż do nocy i prawie rozwalił grill. Powrót nie był lepszy.
I to przecież tylko półtorej godziny jazdy. A Jadwiga chce tydzień ciągać dziecko po wycieczkach? Dziękuję bardzo, wolę nie.
Po prostu nie potraficie wychowywać! powtarzała teściowa za każdym razem, gdy Małgorzata próbowała wytłumaczyć sytuację.
Sama Jadwiga była typową teoretyczką pedagogiki. Przyjeżdżała raz na dwa tygodnie, przywoziła banany albo czekoladki (na którą Franek miał alergię, choć powtarzano jej to wielokrotnie), rozczulała się nad wnukiem przez dwadzieścia minut i jechała swoją drogą. Ewentualnie pstrykała zdjęcie na Facebooka.
Jadwigo, a co za różnica, z kim będzie Franek? zapytała kiedyś Małgorzata w środku podobnej awantury. Przecież nie z panią.
A ja nie muszę! Ma rodziców, oni mają się nim zajmować. Jakby była potrzeba: szpital, praca, to bym pomogła. A tak Oddajecie go jak kota, nie wiecie już, gdzie się go pozbyć.
Te spięcia można było znosić, ale powoli zżerały nerwy. Teściowa była żelazna w przekonaniu o własnej słuszności argumentów młodych wolna nawet nie słuchała.
Życie jednak nauczyło najlepiej.
Cztery lata zleciały nie wiadomo kiedy. Franek skończył siedem. Już mówił całymi zdaniami, szykował się do szkoły, miał zajęcia dodatkowe.
W życiu Jadwigi też wiele się zmieniło, niestety na gorsze. Owdowiała. Jej mieszkanie, kiedyś pełne głosu męża i odgłosu telewizora, teraz tonęło w ciszy. Czy to z samotności, czy z potrzeby udowodnienia sobie i rodzinie, że dalej jest coś warta, Jadwiga zapowiedziała niezwykłą szczodrość:
Przywieźcie mi wnuka oznajmiła władczo. Już jest duży, dogadamy się.
Jadwigo, na pewno pani da radę? Małgorzata była pełna obaw. Franek jest energiczny, trzeba mu poświęcać uwagę. Albo chociaż komputer.
Nie pouczaj starych! prychnęła teściowa. Wychowałam swojego syna, to i z wnukiem sobie poradzę. Poczytamy książki, pogramy w warcaby, nie potrzebuję tego całego internetu. Przywoźcie!
Z ciężkim sercem, z palcami skrzyżowanymi na szczęście, zawieźli Franka. Na całe dwa tygodnie. Sami skoczyli do pensjonatu na weekend, bo Małgorzata czuła za długo tam nie zostanie.
Intuicja nie zawiodła.
Babcia wyobrażała sobie sielankę: zadbany wnuk w książce o zwierzętach, ona przy drutach, czasem rzucona mądra uwaga. Zupka, spokojny spacer, trzymanie się za ręce
Wszystko runęło już po pół godzinie od wyjazdu rodziców.
Babciu, nudzi mi się! oznajmił Franek. Masz tablet?
Nie, skąd miałabym mieć?
To zagrajmy w apokalipsę zombie! Ty będziesz zombie, ja ocaleńcem!
Co ty wymyślasz? zgłupiała Jadwiga. Może weź, porysuj. Kupiłam ci kolorowankę.
Nie chcę, to dla maluchów! biegał wokół kanapy. No graj! Babciu, graj! Patrz! Patrz! Nie patrzysz!
Nie usiedział nawet sekundy. To udawał samolot, to brzęczał pokrywkami, to znowu ciągnął babcię do niewiadomych jej gier. Nie interesowały go ani bajki Prusa, ani stary zestaw klocków. Potrzebował widza, partnera do wygłupów, animatora. Babciu, a czemu?… Babciu, a zróbmy?… Babciu, patrz! co trzy minuty.
Jadwiga, przyzwyczajona od lat do spokoju, w porze obiadowej czuła się jak po rozładunku wagonu węgla.
Ale najgorsze dopiero przyszło. Ugotowała na obiad rosół z wołowiną dla wnuka, samej by sobie nie zrobiła.
Franek spojrzał w talerz, jakby pływały tam śmieci, skrzywił się.
Nie będę tego jadł.
Czemu to znowu?
Tam jest cebula. Gotowanej nie lubię.
Cebula jest zdrowa! Jedz i nie narzekaj!
Nie chcę!
To co zjesz?
Makaron z serem. I parówkę. Ale pokrój ją w ośmiorniczkę!
Teściowa aż wytrzeszczyła oczy, nie umiała tak.
To nie restauracja! burknęła.
Franek wzruszył ramionami i poszedł do pokoju budować szałas z poduszek, stołków i lampki.
Wieczorem ciśnienie Jadwidze skacze jak w Amerykańskim Parku Rozrywki: raz spada, raz rośnie. Nie mogła się położyć Franek od razu skakał po niej jak na trampolinie, krzycząc Wstawaj, wróg atakuje!. Gdy chciała obejrzeć wiadomości, wnuk zaraz domagał się bajek, bo nudno. Po bajkach w ogóle się nie uspokajał odwrotnie, biegał jak szalony.
A u Adama i Małgorzaty dzień płynął cudownie. Siedzieli na werandzie domku w Bieszczadach, oglądali zachód słońca i wsłuchiwali się w trzaskające węgielki w grillu.
Boże, jaka cisza rozmarzyła się Małgorzata przymykając oczy. Aż nie do wiary. Może niesłusznie mówiliśmy źle o twojej mamie?
I wtedy zadzwonił telefon Adama.
Halo, mamo?
Wracajcie natychmiast! wrzasnęła Jadwiga w słuchawkę. Zabierajcie go! W tej chwili!
Mamo, co się stało? Coś się dzieje?
Katastrofa! Wasz syn nie do wytrzymania! Zdemolował mi pół mieszkania! Nie je normalnie! Skacze po mnie jak koń! Zaraz serce mi pęknie! Jeśli nie przyjedziecie w godzinę, dzwonię po karetkę i policję, niech zabierają jego i mnie. Więcej nie dam rady! Czekam na was!
W słuchawce rozległ się sygnał końca rozmowy.
Małgorzata w milczeniu odstawiła kieliszek na stół. Wino zostało niedopite, mięso na grillu niedopieczone.
Pakuj się burknął Adam. Nasz wypoczynek dobiegł końca
Wyruszyli w milczeniu. Było jej przykro do łez: to przecież sama Jadwiga na to nalegała, a teraz taka afera.
Ledwo zadzwonili do drzwi, już się otworzyły. Jadwiga stała blada, czuć było lekarstwem na serce, wyglądała, jakby właśnie wróciła z wojny.
Za to Franek wypadł radosny, pełen życia.
Nareszcie! westchnęła teściowa, dosłownie wypychając wnuka. Zabierajcie go! I już nigdy o nic nie proście! Coście wychowali? To nie dziecko, to potwór! Cebuli nie chce, nudzi się, skacze po biednej babci i napada!
On jest tylko dzieckiem, mamo powiedział Adam, chłodno biorąc syna za rękę. Wesołym, zdrowym. Uprzedzaliśmy. Sama mówiłaś, że dasz radę
Myślałam, że jest normalny! A z nim to Do lekarza z nim! złapała się za serce. Jedźcie już. Muszę się położyć, zaraz wykorkuję.
W samochodzie Franek usadowił się wygodnie i zapytał:
Mamo, kiedy pojedziemy do dziadka Janka i babci Lucyny?
Niedługo, synku. Na pewno pojedziemy.
To dobrze wymamrotał, już odpadając w objęcia snu. Bo babcia Jadzia jakaś dziwna Cały czas krzyczy, nie umie się bawić. A jej zupy są niedobre.
Od tamtego wieczora Jadwiga przestała pytać o wspólne wyjazdy i nie wypominała, że nie biorą dziecka na wakacje. Gdy młodzi gdzieś jechali, życzyła tylko szerokiej drogi.
A Franek spędzał każde wakacje u rodziców Małgorzaty, gdzie z dziadkiem zbierał dżdżownice, grał w wojnę i jadł zupę babci Lucyny bez cebuli, bo babcia znała gusta wnuka.
Stosunki z teściową nie stały się lepsze, ale Małgorzacie to nie przeszkadzało. Przynajmniej nikt nie tłumaczył jej już, jak ma żyć. A Jadwiga została sama ze swoją niepodważalną racją i encyklopediami, których już i tak nikt nie wykorzystał.
