— Twoja żona całkiem się rozbestwiła. Wytłumacz jej, jak powinna się zachowywać! — pouczała teściowa Maksima – Marzenko, jutro mam parapetówkę! Tyle osób zaprosiłam, a wiesz przecież, że w nowym mieszkaniu jeszcze nic nie urządzone. Pomożesz mi, prawda? – Oczywiście, pani Nino, – odpowiedziała Marzena, choć na weekend miała zupełnie inne plany. I się zaczęło. Kanapki dla trzydziestu osób. Sałatka „Cezar”. Taca mięs, kompozycja owocowa. Dekorowanie salonu, ustawianie mebli. Wyobraźcie sobie: piątek wieczór zamiast romantycznej kolacji z mężem – wyprawa do „Auchan”. Sobota od szóstej rano – gotowanie w cudzej kuchni. – Maks, pomóż mi chociaż krzesła poustawiać! – prosiła Marzena męża. – Znasz się na tym lepiej – machał ręką i przeglądał wiadomości w telefonie. O trzeciej wszystko było gotowe. W salonie – wystawny bufet, kompozycje kwiatowe, dekoracje dopracowane do perfekcji. Marzena patrzyła na efekt i czuła się wykończona. Pierwsi goście pojawili się punktualnie o czwartej – koleżanki Niny, sąsiedzi z dawnego bloku, przyjaciółki. Wszyscy obściskiwali gospodynię, podziwiali mieszkanie, wręczali prezenty. Marzena stała w kuchni, kroiła cytrynę. – A gdzie ta wasza synowa? – zapytał jeden z gości. – Tam krząta się w kuchni, – machnęła ręką teściowa. – Marzeno! Wyjdź się przywitać! Marzena wyszła, uśmiechnęła się do wszystkich, przywitała grzecznie. – Jaka ta twoja synowa gospodarna! – zachwyciła się dama w eleganckim kostiumie. – Widać, że ma złote ręce! – Dobrze ją wychowałam – zaśmiała się Nina. – Teraz mam w domu prawdziwe wsparcie. Ale to był dopiero początek. Dla Marzeny nie znalazło się nawet krzesło. – Oj Marzenko, i tak nie będziesz miała czasu usiąść – powiedziała teściowa przepraszającym tonem. – Lepiej pilnuj jedzenia i podawaj talerze. Marzena kiwnęła głową. Co innego miała zrobić? Cały wieczór biegała z przekąskami, dolewała szampana, zbierała puste serwetki. A przy stole – rozmowy, wspomnienia, toasty. – Marzeno, przynieś świeże owoce! – krzyknęła teściowa. Marzena poszła do kuchni, umyła winogrona, ułożyła na półmisku. – Ale pięknie! – zachwycali się goście. – Pani Nino, ma pani prawdziwą artystkę w domu! – Maksym to szczęściarz, że wybrał taką gospodarną żonę! – dodała dama w kostiumie. – Na pewno zawsze ma obiad, a w domu porządek! Wszyscy się śmiali. Maks też z dumą się uśmiechał. Z czego ta duma? Że ma darmową gosposię? A to dopiero połowa historii. Przy stole coraz swobodniejsze rozmowy. Goście odprężeni, atmosfera swojska. – Nino, opowiedz, jak Maks w studiach podbijał serca dziewczyn! – chichotała jedna z przyjaciółek teściowej. – Ach, co tu wspominać! – odparła kokieteryjnie Nina, ale widać było, że lubi być w centrum uwagi. – Cały rok się w nim kochał! Dwadzieścia lat, taki przystojny! Wszyscy się roześmiali. Maks zaczerwienił się, ale było to na pokaz – przywykł do pochwał mamy. Marzena stała przy stole z kieliszkami. Nikt nie interesował się jej obecnością. Była tylko częścią wyposażenia – potrzebną, lecz niewidzialną. – A na studiach dziewczyny stały w kolejce do niego! – chwaliła dalej Nina. – Dziekan żartował: „Maks będzie łamaczem serc”. I rzeczywiście – zanim pojawiła się Marzena, romansów było mnóstwo! – Daj spokój, mamo – próbował ją powstrzymać Maks. – Czemu nie? Marzena wie, że nie jest pierwsza – zaśmiała się Nina. – Mężczyzna musi znać życie! Jak inaczej rodzinę zbuduje? Dama w kostiumie przytaknęła: – Zgoda, Nino. Kobietom tylko na plus, od razu wiadomo: mąż doświadczony. – Dokładnie! – poparła ją teściowa. – A nasza Marzena taka spokojna. Nie zazdrośnica! Wszyscy spojrzeli na Marzenę, czekając na potwierdzenie. Marzena kiwnęła głową, nie mając wyboru. – Marzeno, a jak się poznaliście z Maksem? – spytała sąsiadka. Marzena otworzyła usta, ale teściowa ją ubiegła: – W banku! Maks awansował na menedżera, ona była konsultantką. Widać było – dziewczyna konkretna, odpowiedzialna. Odpowiedzialna. Jak na rozmowie o pracę. – Powiedziałam Maksowi: patrz na tę dziewczynę. Nie wariatka, tylko domatorka. Nadaje się do rodziny! Wyobraźcie sobie, że mówi się o was jak o towarze: „Nadaje się do rodziny”. – I strzał w dziesiątkę! – zachwyciła się dama w kostiumie. – Widać, że zaradna. Całą parapetówkę przygotowała, wszystkim dogodziła. – Słusznie, – potwierdziła Nina. – Od razu wiedziałam: jej można powierzyć rodzinę. Nie tak jak współczesne egoistki myślące tylko o sobie. Najgorsze, że Maks milczał. Nie zaprotestował, nie powiedział „Mamo, wystarczy”. Po prostu siedział i słuchał, jak żonę oceniają, jakby była rasową klaczą na aukcji. – A dzieci kiedy planujecie? – jak zawsze pojawił się ten temat. – Nino, przecież marzysz o wnukach! Teściowa westchnęła głęboko: – Marzę! Ale młodzi ciągle odkładają – praca, coś tam. A czas leci! Marzena poczuła jak policzki płoną. Temat trudny – z Maksem od prawie dwóch lat bezskutecznie starali się o dziecko. Marzena potajemnie chodziła do lekarzy, łykała witaminy. Póki co było dobrze, lecz każdy miesiąc przynosił zawód. – To ich sprawa – zauważyła sąsiadka. – Pewnie! – zgodziła się Nina. – Ale już kilka razy dałam znać – czas! Lata lecą, chcę wnuczka. Marzena zacisnęła usta. Dała znać? Co tydzień pytała: „Są dobre wieści?” Marzena zawsze się rumieniła i przepraszała. – Może jeszcze nie są gotowi? – ostrożnie powiedziała jedna z gościń. – Co za niedojrzałość! – odparła Nina. – My w ich wieku już rodziliśmy! A dziś same wymówki. Instynkt macierzyński się nie zmienia! Marzena podeszła do okna. – Marzenko! – zawołała teściowa. – Nie smuć się! Chodź do nas, rozmawiamy o ważnych sprawach! Marzena podeszła i stanęła przy fotelu Maksa. – Zobaczcie, Maks ma uległą żonę, – ciągnęła teściowa. – Powiesz, zrobi. Nie to co nowoczesne kobiety – tylko żądania. – A jakie prawa ma żona? – filozoficznie rzuciła dama w kostiumie. – Najważniejsze, żeby mąż był szczęśliwy, rodzina rosła w siłę. – Słusznie! – poparła druga gościni. – Szczęście kobiety to rodzina i dzieci! Marzena słuchała i czuła, jak coś w niej mocno się zaciska. Mówili o niej, nie z nią. – Nino, pamiętasz pierwszą poważną dziewczynę Maksa? – zapytała jedna z pań. – Chyba Alina? – O matko, nie przypominaj! – roześmiała się Nina. – Była taka. Ładna, ale z charakterem. Dobrze, że się rozstali! – Co się stało? – zaciekawiły się gościnie. Nina spojrzała wymownie: – Miała okropny charakter. Zawsze chciała mówić swoje, przekrzykiwała wszystkich. Nie żona, tylko utrapienie! Powiedziałam wtedy Maksowi: „Zastanów się synku, potrzebna ci awanturnica?” Maks wiercił się nieswojo, ale milczał. – I dobrze zrobiłaś – przytaknęła dama w kostiumie. – Matka najlepiej widzi, jaka dziewczyna dla syna. Inaczej całe życie byłby nieszczęśliwy. – Marzeno, przynieś proszę jeszcze lód! – poprosiła teściowa. Marzena kiwnęła i poszła do kuchni. Otworzyła zamrażalnik, wyjęła lód. Patrzyła na kostki. I nagle zrozumiała: ona nie jest uczestnikiem tej imprezy. Jest obsługą. Stała w kuchni z wiaderkiem lodu, patrzyła za okno. Na sąsiednich balkonach świeciły światła – tam ludzie żyli swoim życiem. Z salonu dobiegały wesołe głosy. Ktoś śpiewał karaoke. Wszyscy podśpiewywali. – Marzenko! – zawołała teściowa. – Gdzie lód? I włącz proszę ekspres do kawy! Marzena uruchomiła maszynę, wzięła lód, poszła do salonu. – O, nasza pracowita! – uroczo zawołała dama w kostiumie. – Marzeno, czemu taka poważna? Zabaw się z nami! – Ale ona zmęczona, – machnęła ręką teściowa. – Cały dzień na nogach! Ale trudno – taka rola kobiety: dbać o rodzinę. – Oczywiście! – poparła sąsiadka. – A mężczyzna niech zarabia! – A ja nie zarabiam? – cicho spytała Marzena. Wszyscy spojrzeli na nią, w salonie zapadła cisza. – Co, kochanie? – zdziwiła się teściowa. – Spytałam, czy ja nie zarabiam? – powtórzyła głośniej. Maks zmarszczył brwi: – Marzena, po co te wywody? – Bo ciocia Halina powiedziała: mężczyzna zarabia i odpoczywa. Ja co – nie zarabiam? Goście wymienili spojrzenia. Tego się nie spodziewali. – No jasne, że zarabiasz – próbowała złagodzić dama w kostiumie. – Ale to coś innego. – Co innego? – No, – zawahała się. – Jesteś konsultantką. Maks – menedżerem projektu. On ma większą odpowiedzialność. – Czyli moja praca to nie praca, a obowiązki domowe też moje. Więc ja pracuję w biurze i w domu, a Maks tylko w biurze. I jemu należy się odpoczynek. Zrobiło się niezręcznie. – Marzena, o co chodzi? – zirytował się Maks. – Po co to mówić przy gościach? – O to, – Marzena postawiła wiaderko na stole, – że dwa dni przygotowań, zakupów, gotowania i dekorowania. A dziś od rana jestem na nogach. Nawet nie znalazło się dla mnie miejsce przy stole. – Nie chcieliśmy! – próbowała się bronić teściowa. – Z przeliczeniami się pomyliliśmy. – Pomyliliście się – potwierdziła Marzena. – Po prostu nie wzięliście mnie pod uwagę. Bo traktujecie mnie jak służbę. – Marzena! – ostro zganił ją Maks. – Przestań! – Przestać? Mówić prawdę? – Marzena, nie rób scen, – próbował zareagować jeden z gości. – To nerwy. – Wystarczy tego wstydu! – zezłościła się teściowa. – Awantury przy gościach?! – Za to rozmawiać o mojej rodzinie przy gościach wolno? O tym, że nie mam dzieci? O byłych dziewczynach Maksa? Wolno? Teściowa pobladła. – Nie chciałam… – Mówiła pani o Alinie. O tym, jaka była zła, bo miała swoje zdanie. Wszyscy przytakiwali, że dobrze, że teraz Maks ma wygodną żonę. Marzena spojrzała każdemu w oczy. – Wiecie co? Alina miała rację! Nie można pozwalać, żeby robić z siebie darmową pomoc domową! – O czym ty mówisz! – Maks wstał z fotela. – Jaką pomoc domową?! – Wiecie czego dziś pragnęłam? – kontynuowała Marzena już ciszej. – Żeby ktoś powiedział: „Poznajcie moją żonę. Pracuje w banku. Jest mądra i utalentowana”. Zamiast tego słyszałam: „Gospodarna, ugodowa – idealna do rodziny”. – Marzena, przecież… – zaczynał Maks. – Co ja?! – przerwała mu ostro Marzena. – Ty milczałeś! Gdy mama mówiła, że jestem wygodna – milczałeś! Gdy ciocia Halina opowiadała o prawach żony – milczałeś! Gdy wszyscy komentowali moją prywatność – milczałeś! Głos jej się łamał. Łzy, tłumione cały wieczór, wreszcie pojawiły się na policzkach. – Wiecie co? Już mam dosyć bycia wygodną! Wytarła łzy. – Przepraszam za popsucie wieczoru. Ale nie chcę dłużej grać idealnej synowej. Ruszyła do drzwi. – Marzena, zaczekaj! – krzyknął Maks. – Gdzie idziesz? – Na balkon, pooddychać świeżym powietrzem – odpowiedziała szczerze, nie oglądając się. – A wy bawcie się dalej – już bez służby. Balkonowe drzwi się zamknęły. Za nimi tłumione głosy i muzyka, a tu, pod gwiazdami, Marzena wreszcie mogła być sobą. Mogła wreszcie płakać. Na balkonie spędziła ponad godzinę. Najpierw płakała z żalu, wstydu i ulgi, potem wytrzymała łzy i patrzyła na światła miasta. Z mieszkania dochodziły już tylko dwa głosy – Maks i teściowa. – Nie rozumiem, co w nią wstąpiło! – oburzała się Nina. – Przy gościach takie rzeczy… – Mamo, może nie jest całkiem w błędzie – niepewnie bronił jej Maks. – W czym nie jest w błędzie?! Że na starszych nakrzyczała? Że popsuła imprezę? Marzena nasłuchiwała. – Przecież cały dzień pracowała. – No i co z tego? Ja też pracowałam! Nie narzekałam! Rodzina to ciężka praca. Kobieta musi znać swoje miejsce. Marzena zadrwiła gorzko. Teściowa nawet po wszystkim nie rozumie. – Ale jednak… – Żadnych „ale”! Porozmawiaj z nią poważnie. Wytłumacz, jak ma się zachowywać. Bo już całkiem się rozbestwiła. Marzena weszła do salonu. Maks i teściowa stali wśród brudnych naczyń. – Poważna rozmowa – świetny pomysł – powiedziała spokojnie. Oboje się wzdrygnęli. – Marzenko – zaczęła teściowa łagodnym tonem. – No czemu jesteś taka? Nie ze złośliwości… – Wiem – kiwnęła Marzena. – Po prostu nie przywykliście, że mam coś do powiedzenia. – Marzeno, pogadajmy w domu – poprosił Maks. – Nie. Co zaczęło się tutaj, tutaj się skończy. Usiadła w jednym z foteli, gdzie niedawno siedzieli goście. – Maks, jutro jadę do rodziców. Na tydzień. Muszę wszystko przemyśleć. – Co masz myśleć? – zaniepokoił się Maks. – Czy chcę dalej być w rodzinie, w której nikt mnie nie docenia. – Marzena, nie przesadzaj. – To nie przesada – powiedziała spokojnie. – To wybór. Albo coś się zmieni, albo ja zmienię swoje życie. Teściowa prychnęła: – Tylko młodzi! Od razu ultimatum! – Maks, jeśli zależy Ci na naszym małżeństwie – przemyśl sprawę. Nie jak „postawić żonę na miejsce”, ale czemu twoja żona płakała na balkonie, a twoja mama przyjmowała gratulacje. Po tygodniu Maks przyjechał do teściów. Nerwowo obracał obrączkę na palcu. – Marzena, wróć, proszę. Wszystko się zmieni. Marzena długo się w niego wpatrywała. – Dobrze. Spróbujemy… Nigdy więcej nie płakała na rodzinnych uroczystościach. Bo nauczyła się walczyć o swoje prawo do szacunku.