Tomek, potrzebuję twojej pomocy z prezentem dla mamy.
Joanna odłożyła telefon i zwróciła się do męża, który rozłożył się na kanapie z pilotem w ręku. Tomek leniwie przełączał kanały, nie odrywając oczu od telewizora.
Jaki jeszcze prezent?
Kuchenka. Porządna, dobra. Za dwa tygodnie mama ma urodziny, zapomniałeś?
Tomek wreszcie raczył spojrzeć na żonę. Przez chwilę w jego oczach zamigotała irytacja, ale szybko przykrył ją uprzejmym uśmiechem.
A stara nie działa? Wygląda całkiem dobrze.
Joanna usiadła na podłokietniku kanapy, odruchowo wygładzając fałd na domowej sukience.
Przecież sam widziałeś ostatnio. Piekarnik ledwo się nagrzewa, dwie palniki całkiem martwe. Mama ciągle narzeka, że jej drożdżówki już się nie dopiekają jak dawniej. To dla niej ważne, przecież wiesz.
…Pani Helena Jankowska uwielbiała bawić się ciastem. Jej kuchnia zawsze pachniała wanilią i cynamonem, świeże drożdżówki stygnęły na parapecie, a sąsiedzi wpadali na herbatkę wiedząc, że wyjdą z czymś słodkim. Stara kuchenka, pamiętająca jeszcze czasy PRL-u, ostatnio wyraźnie przestawała działać.
No dobra, Tomek przeciągnął się i usiadł prościej. I czego ode mnie oczekujesz?
Wybierz coś porządnego. Znasz się na tym bardziej niż ja. Podjedź do sklepu, obejrzyj, zamów dostawę. Ja teraz z robotą nie mam kiedy.
Joanna wyciągnęła z torebki kartę i podała mężowi. Granatowy plastik połyskiwał w blasku lampki.
Tu są moje premie, ponad sześćdziesiąt tysięcy złotych. Starczy na dobrą kuchenkę?
Tomek wziął kartę, obrócił ją kilka razy w palcach. Usta mu lekko zadrżały.
Starczy bez problemu. Nie martw się, wszystkim się zajmę.
Joanna skinęła głową. Przez pięć lat małżeństwa zdążyła przywyknąć oddawać Tomkowi domowe sprawy. Potrafił załatwiać, wyławiać promocje, negocjować rabaty. W tym był świetny.
Tylko nie zwlekaj, okej? Żeby na pewno była dostawa na czas.
Zrobi się, Tomek niedbale schował kartę do kieszeni domowych spodni i znowu sięgnął po pilot.
Minął tydzień. Joanna wracała z pracy wypchanym autobusem, gdy wpadła na pomysł, żeby sprawdzić saldo w aplikacji. Palce rutynowo prześlizgnęły się po telefonie, otwierając apkę bankową.
Ubyło: 60 000 złotych…
Joanna uśmiechnęła się, patrząc na cyfry. To znaczy, że Tomek ją nie zawiódł. Sześćdziesiąt tysięcy powinna być świetna kuchenka, może nawet z grillem, timerem i uchylaną szybą, o której mama marzyła. Pani Helena wreszcie będzie mogła piec swoje słynne napoleonki bez obaw, że piekarnik rozczaruje.
Joanna wyobraziła sobie wyraz twarzy mamy, gdy zobaczy prezent. Zmarszczki przy oczach zbiorą się z radości, usta zadrżą, a potem pani Helena z pewnością wypowie swoje ulubione: Po co tyle wydawaliście, dzieciaki! I zacznie od razu planować, jaki tort przygotuje pierwszy.
Dobra kuchenka to przecież inwestycja na lata. Joanna pamiętała, jak babcia opowiadała o swojej Łucji, która służyła trzydzieści lat bez awarii. Nowoczesne są inne, wiadomo, ale jak się nie oszczędza na jakości będą służyć długo…
…Urodziny wypadły w sobotę. Joanna od rana krzątała się, układając bukiet i pakując drobniejsze upominki, które dokupiła na dodatki do głównego prezentu. Tomek snuł się leniwie po mieszkaniu, od czasu do czasu rzucając okiem na zegarek.
Nie zapomnij o kopercie, przypomniała Joanna, zapinając kozaki. Włożyłeś tam dokumenty od kuchenki?
Wszystko jest, Tomek poklepał się po wewnętrznej kieszeni marynarki.
Do pani Heleny dotarli koło południa. W mieszkaniu unosił się zapach świeżych wypieków nawet na nieco kapryśnym piecyku mama potrafiła wyczarować coś pysznego. W przedpokoju kręcili się krewni, brzęczały kieliszki, w salonie rozlegał się śmiech.
Joanna mocno przytuliła mamę.
Sto lat, mamo. To dla ciebie.
Podała jej grubą, kremową kopertę, którą odebrała wcześniej od Tomka. Nie zaglądała do środka po co? Tomek wszystko załatwił, trzeba tylko wręczyć.
Pani Helena rozkwitła w uśmiechu.
Och dzieci, po co to wszystko! delikatnie oderwała paznokciem zaklejkę koperty, oczy rozbłysły oczekiwaniem.
Joanna patrzyła na mamę z ciepłym uśmiechem. Sekunda, druga. I nagle twarz pani Heleny zesztywniała. Uśmiech zsunął się, ustępując miejsca zdezorientowaniu.
To… co to?
Joanna zmarszczyła brwi, pochyliła się bliżej. Spojrzała przez ramię mamy.
Bon do drogerii. Trzy tysiące złotych.
Tomek, Joanna obróciła się do męża, który właśnie wycofywał się z pokoju. Co to ma być?
No wiesz… Bon jest ekstra, porządna drogeria, kosmetyki…
A kuchenka?!
Nie odpowiedział. Szybko przemknął do balkonu, zatrzasnął za sobą drzwi.
Joanna podążyła za nim. Otworzyła szklane drzwi tak gwałtownie, że aż zadrżały w ramach.
Wyjaśnij mi to. Natychmiast!
Tomek przytulił się plecami do balustrady.
No wiesz… Julka jest totalnie wykończona w pracy, naprawdę potrzebowała odpoczynku… Nie potrafiłem…
Jaki odpoczynek? Jaka Julka? Joanna zrobiła krok bliżej, jej oczy płonęły. Dałam ci pieniądze na prezent dla mojej mamy!
Była okazja, wycieczka za pięćdziesiąt siedem tysięcy, Turcja, all inclusive… Gdybym nie kupił, przepadłaby taka cena, rozumiesz?
Joanna wyrwała mu telefon z kieszeni zanim zdążył zareagować. W jednej chwili otworzyła komunikatory. Rozwinęła się rozmowa z biurem podróży: daty, kwoty, radosne wiadomości od Julki z serduszkami.
Braciszku, jesteś najlepszy! Dzięki! Wylatuję w piątek!
Joanna przeszyła męża wzrokiem. Tomek skurczył się, jakby chciał zniknąć.
Wybrała numer do agencji turystycznej. Sygnał, drugi.
Dzień dobry, biuro podróży Horyzont, Marta, w czym mogę pomóc?
Dzień dobry. Rezerwacja na Julię Kowalską, Turcja, wylot w piątek. Chcę ją anulować.
Proszę wyjaśnić…
To ja jestem właścicielką karty, z której pobrano opłatę. Nie wyraziłam zgody na płatność.
Tomek zrobił krok w stronę Joanny, ale ona powstrzymała go gestem.
Chwileczkę, głos konsultantki stał się rzeczowy. Tak, widzę rezerwację. Proszę przyjechać jutro do biura, załatwimy formalności i środki wrócą najpóźniej w ciągu dziesięciu dni roboczych.
Dziękuję, przyjadę jutro.
Rozłączyła się i rzuciła telefon Tomkowi.
Joasiu, no co ty… Porozmawiajmy…
Ale Joanna już wyszła. Przeszła przez salon, gdzie ucichli krewni udając nagle zainteresowanie sałatkami. Podeszła do mamy, która niepewnie ściskała nieszczęsny bon.
Mamo, jedziemy. Kupimy ci prawdziwy prezent.
Pani Helena nie protestowała. Zarzuciła płaszcz, wzięła torebkę i ruszyła za córką, zapominając o gościach.
W salonie z AGD pachniało świeżym plastikiem i nowością. Sprzedawca chłopak z identyfikatorem Bartek cierpliwie tłumaczył różnice między modelami.
Ta jest najlepsza, Bartek wskazał elegancką białą kuchenkę. Świetna do pieczenia. Równomierny grzanie, timer, grill, termoobieg.
Pani Helena dotknęła gładkiej płyty.
Jaka piękna… szepnęła.
Kupujemy, zdecydowała Joanna. Dostawa możliwa jutro?
Ranek wolny, od dziewiątej do dwunastej.
Formalności zajęły kwadrans. Pani Helena milczała całą drogę do domu, przed klatką złapała córkę za łokieć.
Jasiu, dziękuję ci, kochanie. Ale martwię się o ciebie.
Nie trzeba, mamo.
Ale Tomek… Wy przecież…
Joanna przytuliła mamę.
Sama sobie poradzę. Nie myśl o tym dzisiaj. Sto lat, mamo.
Wróciła do domu późnym wieczorem. Tomek siedział na kanapie w półmroku, telewizor był wyłączony.
Musimy porozmawiać, zaczął, wstając.
Joanna przeszła obok, otworzyła szafę, wyjęła jego koszule, poskładała je równo w walizce.
Co robisz? Tomek zerwał się. Joasiu, przestań! Chciałem pomóc siostrze, ona tam się zaharowuje, to jedyna okazja, by odpoczęła!
Spodnie, t-shirty, skarpetki. Joanna metodycznie opróżniała półki.
Niszczysz naszą rodzinę przez jakąś kuchenkę! I ty, tylko ty będziesz winna!
Zatrzymała się. Powoli obróciła się do Tomka.
Zaufałam ci z moimi pieniędzmi, ciężko zarobionymi. Prosiłam o prezent dla mojej mamy. A ty wszystko wydałeś na swoją siostrę!
No, wydałem to duże słowo…
Nawet mnie nie zapytałeś! Po prostu zdecydowałeś za mnie! Jeszcze okłamałeś!
Tomek zbliżył się, próbował ją objąć. Joanna odsunęła się, trzymając przed sobą jego sweter jak tarczę.
Nie dotykaj mnie!
Julce naprawdę było ciężko…
Zabieraj rzeczy i wyjdź.
…Po miesiącu Joanna siedziała w kuchni pani Heleny. Śnieżnobiała kuchenka błyszczała w kącie, piekarnik pracował pełną parą, cały dom pachniał waniliowym biszkoptem.
Wyobraź sobie, zapisałam się na kurs cukierniczy! Pani Helena rozpromieniona jak nigdy. Sąsiadka Basia poleciła, prawdziwy francuski mistrz tam uczy!
Joanna spróbowała kawałek tortu. Krem rozpływał się w ustach.
Pyszne, mamo. Niebo w gębie.
…Rozwód udało się załatwić szybko, bez zbędnych komplikacji. Tomek nie rozumiał, dlaczego żona nie wybaczyła mu tej małej przysługi. Julka poleciała na wakacje za własne oszczędności a może wcale nie poleciała, Joanny już to nie interesowało.
Patrzyła na mamę krzątającą się przy nowej kuchence, szczęśliwą i zaangażowaną. Za oknem zapadał wieczór. Nadchodziło nowe życie bez kłamstw, zdrady i mężczyzny, który szanował cudze pieniądze tak, jakby były nieistotnym dodatkiem.
Joanna uśmiechnęła się i sięgnęła po drugi kawałek ciasta. A dlaczego nie?
