Syndrom wiecznie odkładanej na później życia… Szczera spowiedź 60-letniej kobiety Elżbieta: W tym roku skończyłam 60 lat. Nikt z bliskich nawet przez telefon nie złożył mi życzeń z okazji jubileuszu. Mam córkę i syna, wnuka oraz wnuczkę, byłego męża też wciąż mam. Córka ma 40 lat, syn 35. Oboje mieszkają w Warszawie, oboje skończyli prestiżowe warszawskie uczelnie. Są inteligentni, odnoszą sukcesy. Córka jest żoną wysoko postawionego urzędnika, syn ożenił się z córką znanego warszawskiego biznesmena. Oboje mają udaną karierę, sporo nieruchomości, oprócz pracy w urzędzie każdy prowadzi swój biznes. Stabilizacja. Były mąż odszedł, gdy syn ukończył studia. Twierdził, że zmęczyło go nasze życiowe tempo. Sam pracował spokojnie na jednym etacie, weekendy spędzał ze znajomymi albo na kanapie. Na urlop jeździł na miesiąc do rodziny na Mazury. Ja urlopu nie brałam – pracowałam jednocześnie na trzech etatach: jako inżynier w zakładzie produkcyjnym, tam też sprzątałam w administracji, a w weekendy pakowałam towar w pobliskim supermarkecie, od ósmej do dwudziestej, plus sprzątanie pomieszczeń służbowych. Cały zarobek szedł na dzieci – Warszawa jest droga, a nauka na prestiżowych uczelniach wymagała odpowiedniej odzieży, dobrego jedzenia i rozrywek. Nauczyłam się nosić stare ubrania, coś tam przerabiałam, buty naprawiałam. Chodziłam czysta, schludna. To mi wystarczało. Moją rozrywką były sny – czasem śniłam, że jestem młoda, szczęśliwa, roześmiana. Mąż, jak tylko odszedł, zmienił samochód na luksusowy, widocznie oszczędzał sporo. Nasze wspólne życie było dziwne – wszystkie wydatki były na mnie, oprócz opłat za mieszkanie. Kwaterunkowe opłacał mąż – na tym kończył się jego udział w rodzinie. Dzieci wykształciłam ja… Mieszkanie, w którym mieszkaliśmy, dostałam po babci. Dobre, solidne, zadbane, przedwojenne z wysokimi sufitami, dwa pokoje przerobione na trzy. Była tam komórka 8,5 m² z oknem, wyremontowałam ją, zmieściło się łóżko, biurko, szafa, półki. Zajmowała ją córka. Ja z synem w jednym pokoju – i tak przychodziłam tylko na noc. Mąż w salonie. Gdy córka wyjechała do Warszawy, zajęłam jej komórkę. Syn został w pokoju. Rozstanie z mężem przebiegło bez awantur, bez podziału majątku, bez wzajemnych oskarżeń. On chciał żyć, nie egzystować, a ja byłam tak wyczerpana, że poczułam ulgę… Nie musiałam już gotować trzydaniowych obiadów, prać jego rzeczy, prasować, rozkładać i wieszać – w końcu można było ten czas mieć dla siebie. W międzyczasie nabawiłam się wielu dolegliwości – kręgosłup, stawy, cukrzyca, tarczyca, wyczerpanie nerwowe. Po raz pierwszy wzięłam urlop w głównej pracy, zaczęłam się leczyć. Dorywczych zajęć nie rzuciłam. Podleczyłam się. Zatrudniłam dobrego fachowca ze znajomym; w dwa tygodnie zrobili kapitalny remont łazienki. Byłam szczęśliwa! Moje prywatne szczęście! Szczęście dla siebie! Przez cały ten czas wysyłałam swoim odnoszącym sukcesy dzieciom pieniądze zamiast prezentów – na urodziny, Boże Narodzenie, Dzień Kobiet, Dzień Ojca. Później doszły wnuki. Czyli dorywczych prac nie mogłam rzucić. Na siebie pieniędzy nie zostawało. Życzenia świąteczne dostawałam rzadko i zwykle w odpowiedzi na moje. Prezentów nie dawały. Najbardziej bolało, że ani syn, ani córka nie zaprosili mnie na swoje wesela. Córka powiedziała szczerze: „Mamo, nie wpasujesz się w towarzystwo. Przyjdą ludzie z kancelarii prezydenta.” O ślubie syna dowiedziałam się od córki po fakcie… Chociaż chwała Bogu, chociaż nie prosili o pieniądze na wesele… Żadne z dzieci nigdy nie przyjeżdża, choć zawsze zapraszam. Córka wykręca się, mówiąc, że nie ma czego szukać w naszej prowincji (wojewódzkie miasto milionowe). Syn zawsze odpowiada: mamo, nie mam czasu, co Ty! Samoloty do Warszawy latają 7 razy na dobę! Lot trwa dwie godziny… Jak nazwałabym tamten czas? Chyba życiem tłumionych uczuć… Żyłam wtedy jak Scarlett O’Hara – „pomyślę o tym jutro”… Dusiłam w sobie łzy i ból, tłumiłam wszystkie emocje, od zdziwienia po rozpacz. Funkcjonowałam jak robot zaprogramowany do pracy. Potem nasz zakład kupili warszawiacy, zaczęła się reorganizacja. Nas, prawie emerytów, zwolnili, wyleciałam z dwóch prac, ale dzięki temu mogłam przejść wcześniej na emeryturę. Dali mi 2 tysiące złotych… Żyj teraz za tę emeryturę. Miałam szczęście – w naszej czteroklatkowej pięciopiętrowej kamienicy zwolniło się miejsce dla sprzątaczki… poszłam zmywać klatki – i plus drugie 2 tysiące. Prac sprzątających i dorywczej na weekendy w sklepie nie rzuciłam – płacili dobrze, trzysta za zmianę. Tylko bardzo ciężko, cały dzień na nogach. Zaczęłam powoli remontować kuchnię. Wszystko robiłam sama, zamówiłam kuchnię u sąsiada, zrobił dobrze, szybko i tanio. Znów zaczęłam odkładać pieniądze. Chciałam odmalować pokoje, wymienić trochę mebli. Plany były… tylko nie było w nich mnie samej! Co wydałam na siebie? Tylko na jedzenie, najprostsze, i tak nigdy nie jadłam dużo. I lekarstwa. Leczenia kosztowały sporo. Kwaterunkowe też coraz wyższe. Były mąż powtarza, żebym sprzedała tę trzypokojową – okolica dobra, dostaniesz niezłą cenę. Kupisz sobie jedynkę. Ale szkoda mi mieszkania. To pamięć po babci. Rodziców nie pamiętam. Wychowała mnie babcia. Mieszkanie jest dla mnie bardzo ważne. Z byłym mężem zachowałam przyjazne relacje. Czasem rozmawiamy, jak dobrzy znajomi. U niego wszystko dobrze. O życiu osobistym nigdy nie mówi. Raz w miesiącu przyjeżdża, przywozi produkty – ziemniaki, warzywa, kasze, wodę do picia. Rzeczy ciężkie. Od pieniędzy się wzbrania. Twierdzi, żeby nie korzystać z dostaw, bo przywożą same zepsute. Zgadzam się. We mnie jakby coś zastygło, wszystko jest w środku jednym wielkim guzkiem. Żyję i żyję. Pracuję dużo. Nie mam marzeń. Nie chcę niczego dla siebie. Córkę i wnuki widuję tylko na jej Instagramie. Życie syna przewija się na Insta u synowej. Cieszę się, że mają się dobrze. Są zdrowi, żyją, odpoczywają w ciekawych miejscach, odwiedzają drogie restauracje. Może dałam im za mało miłości? Może dlatego nie mają dla mnie miłości. Córka czasem pyta, jak się czuję. Odpowiadam zawsze, że dobrze. Nigdy na nic nie narzekam. Syn czasem wysyła wiadomość głosową na WhatsApp: „Cześć, mamo, mam nadzieję, że wszystko u Ciebie dobrze.” Kiedyś syn powiedział, że nie chce słuchać o naszych problemach małżeńskich, bo źle działa na niego negatywna energia. Przestałam mu cokolwiek mówić, ograniczam się do „tak, synku, wszystko dobrze”. Bardzo chciałabym przytulić wnuki, ale podejrzewam, że nie wiedzą nawet o istnieniu babci-emerytki-sprzątaczki. Pewnie według rodzinnej legendy babcia już dawno na tamtym świecie… Nie pamiętam, żebym kiedykolwiek kupiła coś dla siebie, może od czasu do czasu bieliznę i skarpetki, najtańsze. Nie pamiętam, żebym była w salonie na manicure, pedicure… Co miesiąc chodzę na strzyżenie do fryzjera obok domu. Włosy farbuję sama. Cieszy mnie to, że przez całe życie noszę ten sam rozmiar – 46/48. Nie muszę wymieniać garderoby. Strasznie się boję, że kiedyś nie wstanę z łóżka – coraz więcej mnie boli kręgosłup. Boję się zostać unieruchomiona. Może nie powinnam była tak żyć, bez odpoczynku, bez drobnych przyjemności, ciągle pracując, wiecznie wszystko odkładając „na potem”? A gdzie to „potem”? Już go nie ma… W duszy mam pustkę… w sercu całkowitą obojętność… I wokół mnie – też pustka… Nikogo o nic nie obwiniam. Ale siebie też nie potrafię winić. Całe życie pracowałam i dalej pracuję. Tworzę sobie poduszkę bezpieczeństwa, w razie gdybym nie mogła pracować. Może małą, ale zawsze coś… Choć nie ma co udawać – wiem, że jeśli zachoruję i będę unieruchomiona, nie będę chciała już żyć… nie chcę nikomu sprawiać problemów. Wiecie, co jest najsmutniejsze? Nikt nigdy nie podarował mi kwiatów… NIGDY… Śmiesznie będzie, gdy ktoś przyniesie mi żywe kwiaty na grób… naprawdę, można się uśmiać…