12 marca 1995
Zawsze, gdy mój brat Andrzej wpada do mnie w odwiedziny, nie może sobie odmówić tych samych pytań:
Jak ci się udaje wytrwać tyle lat z jedną żoną? Jaki to sekret, Franek?
Miłość i wielka cierpliwość. To cały sekret odpowiadam niezmiennie, bo taka prawda.
Ale to nie dla mnie. Ja kocham wszystkie kobiety, każda to nowa zagadka. Życie z przeczytaną książką? Dziękuję, postoję rzuca z szelmowskim uśmieszkiem Andrzej.
Mój młodszy brat Andrzej ożenił się, gdy miał ledwie osiemnaście lat. Jego żoną została Jagoda, starsza od niego o dekadę. Delikatna, cicha dziewczyna, która pokochała go na całe życie, a on Cóż, dla niego to była tylko przygoda.
Jagoda szybko zamieszkała z Andrzejem i całą naszą ferajnę siedmioma krewnymi pod jednym dachem. Na świat przyszła ich pociecha synek Michał. Wszystkim wydawało się, że szczęście jest na wyciągnięcie ręki. Młodym przydzielono maleńki pokoik.
Jagoda najbardziej na świecie kochała swoją kolekcję porcelanowych figurek. Miała ich dziesięć, każda wyjątkowa, ustawione równo na starym kredensie. Wszyscy wiedzieli, jak bardzo jej na nich zależy. Codziennie podchodziła, poprawiała je, patrzyła z zachwytem.
W tamtym czasie sam rozglądałem się za przyszłą żoną. Chciałem znaleźć tę jedyną. Udało się, bo od ponad pięćdziesięciu lat trwamy razem, szczęśliwi.
Andrzej z Jagodą przeżyli wspólnie dekadę, ale niby to było małżeństwo, a jednak nie. Jagoda starała się być dobrą żoną, całym sercem kochała męża i synka, była posłuszna i pogodna. Ale Andrzejowi ciągle czegoś brakowało.
Pewnego wieczoru brat wrócił do domu wstawiony. Coś go w Jagodzie rozdrażniło. Zaczął ją zaczepiać, kpić i żartować grubiańsko, łapać za ręce. Jagoda, przeczuwać już kłótnię, wzięła cicho Michała i wyszła do ogrodu. Nagle usłyszeliśmy straszny hałas. Jagoda od razu zrozumiała to się stłukły porcelanowe figurki.
Wpadła do pokoju i nie wierzyła własnym oczom: cała kolekcja leżała na podłodze w kawałkach. Uratowała się tylko jedna figurka. Jagoda podbiegła, podniosła ją delikatnie i ucałowała. Nic nie powiedziała Andrzejowi w jej oczach stały łzy.
Od tamtej pory ich relacje się zmieniły. Myślę, że Jagoda zaczęła żyć swoim życiem, chociaż wciąż wypełniała domowe obowiązki. Uśmiechała się tylko przez grzeczność, jakby coś w niej zgasło.
Andrzej coraz częściej zaglądał do kieliszka. Wkrótce pojawiły się wokół niego przypadkowe, hałaśliwe kobiety i szemrani koledzy. Jagoda nic nie mówiła, tylko wycofała się w głąb siebie, zamknęła na świat. Andrzej bywał w domu coraz rzadziej, zapomniał o rodzinie. Jagoda w końcu pogodziła się z losem za wiatrem po polu nie pobiegniesz. Po kilku latach rozwiedli się spokojnie, bez awantur i pretensji. Jagoda z Michałem wróciła do rodzinnego Torunia. Ocalona figurka została na komodzie, na pamiątkę.
Andrzej nie rozpaczał zbyt długo. Zaczął żyć pełnią życia, bez ograniczeń i zobowiązań, skacząc z kwiatka na kwiatek. Trzykrotnie się żenił i rozwodził. Uwielbiał pić wino do utraty przytomności. Zawodowo radził sobie świetnie był cenionym ekonomistą, wykładał na uniwersytecie, nawet wydał podręcznik. Czekała na niego przyszłość do czasu.
Rodzina naiwnie uwierzyła, że Andrzej się ogarnął. Pewnego dnia zaprosił nas na ślub miał poślubić oszałamiającą kobietę z siedemnastoletnim synem. Każdy widział, że ci dwaj Andrzej i pasierb nie znajdą wspólnego języka. I rzeczywiście ich relacje zakończyły się burzliwym rozwodem po pięciu latach.
Potem wśród bliskich Andrzeja przewijały się kolejne kobiety: Kinga, Renata, Oliwia Każdej obiecywał wspólną przyszłość.
Ale los miał inne plany. W wieku pięćdziesięciu trzech lat Andrzeja dopadła ciężka choroba. W tym czasie nie było przy nim już żadnej ukochanej. Ja razem z siostrami opiekowałem się konającym bratem.
Franek, zajrzyj pod łóżko, jest tam mój stary kuferek ledwo mówił.
Wyciągnąłem zakurzony kuferek i zajrzałem do środka. On był pełen porcelanowych figurek! Każda zawinięta w miękką ściereczkę.
Zbierałem je dla Jagody. Nigdy nie mogłem zapomnieć jej milczącego żalu, kiedy zobaczyła rozbitą kolekcję. Ciężko miała ze mną, pamiętasz, jak wiele jeździłem wtedy na delegacje? Gdzie mogłem, tam kupowałem figurki. Podwójne dno kufra zajrzyj, tam są złotówki, całe moje oszczędności. Oddaj Jagodzie. Niech mi wybaczy. Już się nie zobaczymy Franek, obiecaj mi, proszę.
Obiecuję miałem łzy w oczach. Widziałem, że brat odchodzi na zawsze.
Jagodę znajdziesz po adresie w kopercie pod poduszką odwrócił się wtedy do ściany i już nie spojrzał w moją stronę.
Jagoda wciąż mieszkała w rodzinnym Toruniu. Michał poważnie chorował, lekarze rozkładali ręce radzili wyjazd za granicę, może tam znajdą pomoc. Wszystkiego dowiedziałem się z jej listu do Andrzeja. Okazało się, że Jagoda przez lata pisała do byłego męża, on nigdy nie odpowiadał.
Po pogrzebie brata wyruszyłem zrealizować jego ostatnią wolę.
Z Jagodą spotkaliśmy się na dworcu, gdzieś na Kujawach. Uśmiechnęła się do mnie serdecznie i powiedziała:
Franek, ty jesteś taki podobny do Andrzeja jakby jedna twarz.
Oddałem jej kuferek i poprosiłem, by wybaczyła Andrzejowi. Powiedziałem tak, jak mnie prosił:
Jagoda, wybacz mu. Zostało ci trochę pieniędzy i jeszcze coś od Andrzeja. Obejrzyj wszystko w domu. Byłaś dla niego prawdziwą żoną. Nigdy o tym nie zapomnij.
Pożegnaliśmy się już na zawsze.
Pół roku później dostałem od niej ostatni list:
“Franku, dziękuję tobie i Andrzejowi za wszystko. Modlę się za to, że Andrzej był obecny w moim życiu. Figurki udało się z Michałem sprzedać kolekcjonerowi, który naprawdę je docenił. Nie mogłam na nie więcej patrzeć, bo każda przypominała mi o Andrzeju. Szkoda, że odszedł tak wcześnie. Dzięki pieniądzom udało nam się przeprowadzić do Kanady. Moja siostra od lat nas tutaj zapraszała. W Polsce nic mnie już nie trzymało. Została tylko nadzieja, że Andrzej kiedyś nas jeszcze zawoła. Nie zawołał Ale wiem, że byłam dla niego prawdziwą żoną i nie był mi zupełnie obojętny. Michał czuje się tu lepiej, jest szczęśliwszy. Żegnaj.”
Adres zwrotny nie był już podany.
Patrząc na życie Andrzeja i Jagody, zrozumiałem, jak łatwo przez pychę i lekkomyślność stracić to, co naprawdę wartościowe. Żona jest jak najcenniejszy skarb potrzebuje szacunku, troski i codziennego docenienia. Dziś dziękuję losowi, że potrafiłem to zrozumieć na czas.
