Krzyknęłam przez okno: — Mamo, czemu tak wcześnie? Zmarzniesz! — Odwróciła się, pomachała szuflą na powitanie: — Dla was, leniuszki, się staram. — A następnego dnia już jej nie było… Do dziś nie mogę przechodzić spokojnie obok naszego podwórka… Za każdym razem, gdy widzę tę ścieżkę, serce ściska się tak, jakby ktoś ścisnął je ręką. To ja zrobiłam to zdjęcie drugiego stycznia… Po prostu szłam, zobaczyłam ślady na śniegu — i zatrzymałam się. Zrobiłam zdjęcie, sama nie wiedząc po co. Teraz to jedyne, co mi zostało z tamtych dni… Nowy Rok spędzaliśmy jak zawsze — całą rodziną. Mama już od rana 31 grudnia była na nogach. Obudził mnie zapach smażonych kotletów i jej głos w kuchni: — Córeczko, wstawaj! Pomóż mi dokończyć sałatki, bo wasz tata znowu wszystkie składniki podje, zanim się obejrzę! Zeszłam jeszcze w piżamie, z potarganymi włosami. Stała przy kuchence w swoim ulubionym fartuszku w brzoskwinie, który jej podarowałam jeszcze w liceum. Uśmiechała się, policzki czerwone od piekarnika. — Mamo, daj chociaż kawę wypić najpierw — jęknęłam. — Kawa później! Najpierw sałatki! — zaśmiała się i podała mi miskę z pieczonymi warzywami. — Kroisz drobno, jak ja lubię. A nie jak ostatnio — kostkami jak pięść. Kroiłyśmy i rozmawiałyśmy o wszystkim. Opowiadała, jak u niej w dzieciństwie Nowy Rok obchodzili — bez tych zagranicznych sałatek, tylko śledź pod pierzynką i mandarynki, które tata po znajomości z pracy przynosił. Potem tata wszedł z choinką — ogromną, prawie do sufitu. — No proszę, kobiety, przyjmujcie królową! — zawołał dumnie od progu. — O rany, tato, las cały chyba wyciąłeś! — wykrzyknęłam. Mama spojrzała i ręce rozłożyła: — Piękna, piękna, ale gdzie ją teraz wcisnąć? W zeszłym roku była mniejsza. Ale i tak pomagała stroić. Z siostrą Lerką wieszaliśmy lampki, a mama przyniosła stare ozdoby — te z mojego dzieciństwa. Pamiętam jak wzięła szklanego aniołka i cicho powiedziała: — Tego ci kupiłam na pierwszy Nowy Rok. Pamiętasz? — Pamiętam, mamo — skłamałam. Tak naprawdę nie, ale przytaknęłam. Tak się rozpromieniła, że pamiętam tego aniołka… Brat przyjechał wieczorem — jak zawsze, z hałasem, reklamówkami, prezentami, butelkami. — Mamo, w tym roku mam dobre szampany! Nie to, co rok temu — kwas. — Oj, synku, obyście tylko nie popili wszyscy — zaśmiała się i ucałowała go. O północy wszyscy wyszliśmy na podwórko. Tata z bratem puszczali fajerwerki, Lera piszczała z zachwytu, a mama stała obok mnie, mocno tuląc mnie do siebie. — Popatrz, córeczko, jaka piękna noc — szeptała. — Jakie mamy dobre życie… Objęłam ją w odpowiedzi. — Najlepsze, mamo. Piliśmy szampana z butelki, śmialiśmy się, gdy fajerwerk poleciał w stronę szopy sąsiada. Mama już lekko wstawiona tańczyła w walonkach pod „Przybieżeli do Betlejem”, a tata porwał ją na ręce. Śmialiśmy się do łez. Pierwszego stycznia cały dzień się leniliśmy. Mama znów gotowała — teraz pierogi i galaretę. — Mamo, już wystarczy! Na balony wyglądamy! — marudziłam. — Nic, zjecie. Przecież Nowy Rok się tydzień świętuje, — odpierała się ze śmiechem. Drugiego stycznia wstała wcześnie, jak zawsze. Usłyszałam, jak trzaska drzwi — wyglądałam przez okno, a ona na podwórku, z szuflą. Odśnieżała ścieżkę. Stary puchowy płaszcz, chustka na głowie. Wszystko dokładnie, jak zawsze — od furtki do schodów, prosta, wąska dróżka. Śnieg zgarniała pod ścianę, jak lubiła. Krzyknęłam przez okno: — Mamo, czemu tak wcześnie? Zmarzniesz! Odwróciła się, pomachała szuflą: — Bo wy, leniuszki, byście po zaspach chodzili do wiosny! Lepiej czajnik nastaw! Uśmiechnęłam się i poszłam do kuchni. Wróciła po pół godzinie, policzki czerwone, oczy błyszczą. — No, teraz porządek — usiadła z kawą. — Ładnie wyszło, prawda? — Ładnie, mamo. Dziękuję. To był ostatni raz, kiedy słyszałam jej radosny głos. Trzeciego stycznia rano obudziła się i cicho powiedziała: — Dziewczynki, coś mnie kłuje w piersi. Nie mocno, ale nieprzyjemnie. Od razu się wystraszyłam: — Mamo, dzwonię po karetkę! — Daj spokój, córeczko. Przesiliłam się. Tyle gotowania i roboty. Położę się, przejdzie. Położyła się, my z Lerką przy niej. Tata pojechał do apteki. Żartowała jeszcze: — Nie patrzcie tak tragicznie. Jeszcze wszystkich was przeżyję. A potem nagle pobladła. Złapała się za pierś. — Ojej… źle mi… bardzo źle… Wezwałyśmy karetkę. Trzymałam ją za rękę, szeptałam: — Mamusiu, wytrzymaj, zaraz będą, wszystko będzie dobrze… Spojrzała na mnie i wyszeptała ledwo: — Córeczko… ja was tak bardzo kocham… Nie chcę odchodzić. Ratownicy przyjechali szybko, ale… już nie mogli pomóc. Rozległy zawał. Wszystko trwało kilka minut. Siedziałam pod ścianą i wyłam. Nie mogłam uwierzyć. Przecież jeszcze wczoraj tańczyła pod fajerwerkami, śmiała się, a dziś… Ledwo stojąc na nogach wyszłam na podwórko. Śnieg prawie nie padał. Zobaczyłam jej ślady — te małe, staranne, równe. Od furtki do schodów i z powrotem. Takie, jak zawsze zostawiała. Stałam i patrzyłam długo. Pytałam Boga: „Jak to możliwe, że wczoraj ktoś po ziemi chodził, po sobie ślady zostawił, a dziś go już nie ma? Ślady są, a człowieka nie!” Wydawało mi się czy nie, że wyszła drugiego stycznia ostatni raz — żeby zostawić nam odśnieżoną ścieżkę. Byśmy mogli nią przejść bez niej. Nie zamieciłam tych śladów. Poprosiłam wszystkich, by też nie robili tego. Niech będą, aż śnieg sam je zasypie na zawsze. To ostatnia rzecz, którą mama dla nas zrobiła. Nawet po śmierci jej zwykła troska o nas była widoczna. Po tygodniu spadło mnóstwo śniegu. Przechowuję to zdjęcie z ostatnimi śladami mamy. Każdego roku trzeciego stycznia je oglądam, potem patrzę na pustą ścieżkę przy domu. I boli tak samo, gdy myślę i wiem: gdzieś pod tym śniegiem — ona zostawiła swoje ostatnie ślady. Te, za którymi wciąż idę…

Wykrzyknęłam przez okno:
Mamo, co ty tak wcześnie? Jeszcze zmarzniesz!
Odwróciła się, pomachała łopatą na powitanie:
Dla was, leniuchów, się staram!
Następnego dnia mamy już nie było…

Do dziś nie potrafię spokojnie przechodzić obok naszego podwórka. Zawsze, ilekroć zobaczę tę ścieżkę w śniegu, serce ściska mi się tak boleśnie, jakby ktoś ręką je ścisnął. Zdjęcie zrobiłam drugiego stycznia Przechodziłam wtedy obok, nagle zobaczyłam odciśnięte na śniegu ślady zatrzymałam się. Zrobiłam fotografię, nawet nie wiedząc po co. Teraz to zdjęcie jest wszystkim, co mi zostało z tamtych dni

Sylwestra zawsze świętowaliśmy całą rodziną. Mama już trzydziestego pierwszego od rana krzątała się po kuchni. Obudził mnie zapach smażonych kotletów i jej donośny głos:
Weronika, wstawaj! Pomóż mi dokończyć sałatki! Bo wasz tata znowu wszystko wyje zanim zdążymy postawić na stół!
Zeszłam na dół w piżamie, z potarganymi włosami. Mama stała przy kuchence w swoim ulubionym fartuszku w brzoskwinie, tym, który podarowałam jej jeszcze w liceum. Uśmiechała się, a policzki miała zarumienione od ciepła piekarnika.
Mamo, daj chociaż najpierw kawę wypić, jęknęłam.
Kawa później! Najpierw sałatka jarzynowa! zaśmiała się i rzuciła mi miskę z pieczonymi warzywami. Kroisz drobno, jak lubię. Nie tak jak ostatnio wielkie kawały!

Kroiłyśmy, rozmawiając o wszystkim. Opowiadała, jak to kiedyś świętowali Nowy Rok bez tych wszystkich sałatek zagranicznych, ze śledziem pod pierzynką i mandarynkami, które dziadek przynosił z pracy spod lady. Potem przyszedł tata z choinką ogromną, ledwo się mieściła w pokoju.
No, dziewczyny, popatrzcie na tę piękność! zawołał z dumą od progu.
O rany, tatku, ty chyba połowę lasu wyciąłeś! wybuchnęłam śmiechem.
Mama wyszła, spojrzała i rozłożyła ręce:
Ładna jest, nie powiem, tylko gdzie my ją zmieścimy? W zeszłym roku była mniejsza.
Ale i tak pomagała nam stroić. Z siostrą Marysią wieszałyśmy lampki, a mama wyjęła z pudełka stare bombki te jeszcze z mojego dzieciństwa. Wzięła szklanego aniołka i cichutko powiedziała:
Tego kupiłam ci na pierwszy Nowy Rok. Pamiętasz?
Pamiętam, mamo, skłamałam.
Tak naprawdę nie pamiętałam, ale kiwnęłam głową. Mama aż promieniała, jak udawałam, że pamiętam tę chwilę…

Brat przyjechał później, jak zwykle z hałasem z siatkami pełnymi prezentów i butelek.
Mamo, kupiłem tym razem porządnego szampana! A nie kwas, jak rok temu.
Synku, byle tylkoście się nie upili! zaśmiała się mama i obdarzyła go uściskiem.

O północy wyszliśmy wszyscy na podwórko. Tata z bratem puszczali fajerwerki, Marysia piszczała z radości, a mama stała przy mnie, objęła mocno za ramiona.
Patrz, Wero, jak pięknie, szeptała. Jakie mamy dobre życie
Przytuliłam ją mocno.
Najlepsze na świecie, mamo.
Piliśmy szampana z butelki, śmialiśmy się, gdy rakieta pofrunęła prosto nad szopę sąsiada. Mama, lekko zawiana, tańczyła w filcowych kapciach do Pada śnieg, pada śnieg, tata podnosił ją w ramionach, a my wszyscy rechotaliśmy do łez.

Pierwszego stycznia cały dzień obijaliśmy się po domu. Mama gotowała znowu tym razem pierogi i galaretę z nóżek.
Mamo, dość! I tak wyglądamy jak kluski! jęczałam.
Nic się nie martw, zaraz wszystko zjecie. Nowy Rok przecież tydzień trwa! machnęła ręką.

Drugiego stycznia mama znów zerwała się wcześnie. Usłyszałam skrzyp drzwi, spojrzałam przez okno jest na podwórku z łopatą. Odśnieża ścieżkę. Stary puchaty płaszcz, chustka zawiązana pod brodą. Wszystko robi starannie od furtki aż do ganku, prostą, wąską ścieżkę. Zgarnia śnieg pod ścianę domu, jak zawsze.

Zawołałam przez okno:
Mamo, co ty tak wcześnie? Jeszcze zmarzniesz!
Odwróciła się, zamachała łopatą, uśmiechając się pod nosem:
A co, myślałaś, że będziecie po kolana iść do szkoły? Idź, wstaw wodę na herbatę.
Uśmiechnęłam się i poszłam do kuchni. Wróciła po pół godzinie policzki czerwone, oczy roziskrzone.
Gotowe, teraz jest porządek, powiedziała i usiadła przy stole z kawą. Ładnie wyszło, nie?
Ładnie, mamo. Dziękuję.

To był ostatni raz, gdy słyszałam jej głos taki radosny.

Trzeciego stycznia rano powiedziała cicho:
Dziewczyny, coś mnie kłuje w piersi. Niezbyt mocno, ale nieprzyjemnie.
Zaniepokoiłam się:
Mamo, może zadzwonimy po pogotowie?
Daj spokój, Weroniko. Po prostu się przemęczyłam, tyle gotowania, biegania. Położę się, przejdzie.
Położyła się na kanapie, my z Marysią siedziałyśmy przy niej. Tata pojechał do apteki po tabletki. Mama żartowała jeszcze:
Nie patrzcie na mnie jak na umierającą. Jeszcze was wszystkich przetrzymam.
A potem nagle zbladła. Złapała się za pierś.
Oj źle mi za bardzo źle

Zadzwoniliśmy po pogotowie. Trzymałam ją mocno za rękę, szeptałam:
Mamusiu, trzymaj się, zaraz przyjadą, wszystko będzie dobrze
Spojrzała na mnie i powiedziała prawie bezgłośnie:
Wero tak was kocham Nie chcę odchodzić
Lekarze przyjechali bardzo szybko, ale nie mogli już nic zrobić. Rozległy zawał. Wszystko trwało zaledwie kilka minut.

Siedziałam na podłodze w korytarzu, wyłałam. Nie mogłam uwierzyć. Jeszcze wczoraj tańczyła, śmiała się pod fajerwerkami, a dziś
Ledwo trzymając się na nogach, wyszłam na dwór. Śnieg już ledwie prószył. Zobaczyłam na ścieżce jej ślady. Te same drobne, staranne, proste. Od furtki do progu i z powrotem. Dokładnie takie, jakie zostawiała zawsze.

Stałam długo, patrzyłam na nie i pytałam Boga: Jak to możliwe, że jeszcze wczoraj ktoś szedł tą ścieżką, zostawiając swoje ślady, a dziś już go nie ma? Ślady są, ale człowieka nie ma
Miałam wrażenie, jakby drugiego stycznia wyszła ostatni raz by zostawić nam czystą ścieżkę, żebyśmy mogli przejść nią po niej, bez niej. Nie zasypywałam ich śniegiem. Poprosiłam wszystkich, by tego nie robili. Niech zostaną, aż śnieg sam je przykryje na zawsze.

To ostatnia rzecz, jaką mama dla nas zrobiła. Jej codzienna troska była widoczna nawet wtedy, gdy jej już z nami nie było.
Po tygodniu napadało bardzo dużo śniegu.
Zachowałam to zdjęcie z ostatnimi śladami mamy.
Każdego roku trzeciego stycznia oglądam je znowu, patrzę na pustą ścieżkę przy domu. I tak bardzo boli świadomość, że gdzieś pod tym śniegiem ona zostawiła swoje ostatnie ślady.
Po nich wciąż idę za niąCzasem, gdy zima jest szczególnie ostra, na chwilę mam wrażenie, jakby pod śniegiem wciąż przebiegała ta stara, wydeptana ścieżka. Widzę oczami wyobraźni mamę okutaną w płaszcz, z łopatą, pochyloną nad śniegiem, tak skupioną, jakby właśnie od tego zależał cały nasz domowy spokój.

I wtedy czuję, że jej troska naprawdę nie zniknęła. Jest ze mną w każdej prostej rzeczy: w gorącej herbacie, w zapachu smażonych kotletów, w cieple kuchni i w śmiechu podczas rodzinnych świąt. I w tych śladach, które teraz ja zostawiam dla innych żeby nikt nie musiał iść przez życie po kolana w śniegu, sam.

Za każdym razem, gdy spada nowy śnieg, wiem, że mogę przejść przez niego odważnie, bo kiedyś ktoś odśnieżył mi ścieżkę.