Wczoraj – Gdzie ty stawiasz tę salaterkę? Przecież zasłaniasz dostęp do wędlin! I w ogóle, przesuń kieliszki, zaraz przyjdzie Olek – wiesz, jak on lubi mieć przestrzeń do wymachiwania rękami przy rozmowie. Wiktor gorączkowo przesuwał kryształy na stole, prawie przewracając widelce. Halina westchnęła ciężko, wycierając ręce o fartuch. Stała przy kuchence od świtu, nogi bolały jak z ołowiu, a krzyż łupał na tym samym, znajomym miejscu. Ale nie było czasu na narzekanie – dziś przyjeżdża „gwiazdor wieczoru”, młodszy brat męża, Olek. – Witek, opanuj się – rzuciła, pilnując, by głos był spokojny. – Stół jest idealny. Lepiej powiedz, czy kupiłeś chleb żytni? Olek ostatnio narzekał, że jest tylko bułka, a on przecież dba o linię. – Kupiłem, kupiłem, razowy z kminkiem, tak jak lubi – Wiktor rzucił się do chlebaka. – Hala, a mięso? Mięso na pewno gotowe? Przecież on się zna, chodzi po knajpach, takimi kotletami nie zaimponujesz. Halina zacisnęła usta. Oczywiście, wiedziała. Olek, czterdziestoletni kawaler, nazywający siebie „wolnym artystą” – choć w praktyce żyjący z fuch i pomocy starszej matki – uważał się za znawcę kuchni. Każda jego wizyta zamieniała się dla Haliny w egzamin, z góry przegrany. – Upiekłam schab w miodowo-musztardowej marynacie – wyrecytowała. – Świeże mięso z targu, siedem dych za kilo. Jeżeli i to mu nie pasuje, umywam ręce. – Czemu od razu tak? – skrzywił się Wiktor. – Brat pół roku się nie pojawiał, tęsknił. Chce rodzinnie posiedzieć. Postaraj się, co? Ma teraz ciężki czas, „szuka siebie”. „Chyba pieniędzy, a nie siebie” – pomyślała Halina, lecz nie powiedziała ani słowa. Wiktor uwielbiał młodszego brata, uważał go za niespełnionego geniusza i obrażał się za każdą krzywą uwagę pod jego adresem. Dzwonek rozbrzmiał równo o siedemnastej. Halina szybko zdjęła fartuch, poprawiła włosy przed lustrem w korytarzu, naciągnęła dyżurny uśmiech. Wiktor już otwierał drzwi, rozpromieniony jak nowiutki samowar. – Olek! Bracie! Nareszcie! Na progu stał Olek. Wyglądał stylowo: modne rozpięte palto, szalik przerzucony niedbale przez ramię, lekki zarost dodający rzekomej męskości. Rozłożył szeroko ramiona, pozwalając się objąć, ale sam odklepał Wiktora tylko po ramieniu. Halina rzuciła okiem na jego ręce. Puste. Ani torby, ani ciasta, ani nawet marnych kwiatów. Przyszedł w gości po pół roku nieobecności, do stołu uginającego się pod jedzeniem – bez niczego. Nawet dzieciom, które szczęśliwie były dziś u babci, nie zostawił czekolady. – Cześć Hala – rzucił niedbale, zaglądając do mieszkania, nie zdejmując butów, za to krytycznym wzrokiem ocenił przedpokój. – Remont? Kolor taki… szpitalny. Ale nieważne, byle wam się podobało. – Witaj Olek – odpowiedziała z dystansem. – Chodź, umyj ręce. Kapcie nowe. – Swoich nie wziąłem, po cudzych to można grzybicy dostać – machnął ręką. – Będę w skarpetach. Mam nadzieję, że podłoga czysta? Halina poczuła, jak zaczyna się w niej gotować. Zmywała dwa razy przed jego wizytą. – Czysta, Olek. Chodź do stołu. Usiedli w pokoju gościnnym. Stół prezentował się naprawdę odświętnie – śnieżny obrus, eleganckie serwetki, trzy rodzaje sałatek, deska wędlin i serów, czerwona ikra, marynowane grzybki własnej roboty Haliny. Na środku parowało gorące danie. Olek usadowił się wygodnie, omiatając wszystko wzrokiem. Wiktor krzątał się gorączkowo, otwierał specjalnie kupioną wczoraj dla brata koniakową butelkę – drogi, pięcioletni. – No, za spotkanie! – zakrzyknął Wiktor, rozlewając trunek. Olek wziął kieliszek – obejrzał pod światło, powąchał. – Armeński? – skrzywił się. – Ja generalnie wolę francuski – aromat delikatniejszy. Ten czuć spirytusem. Ale niech tam, darowanemu koniowi… Wypił szybko, bez smakowania, i od razu sięgnął widelcem po najdroższy kawałek wędliny. – Smacznego, Olek – powiedziała Halina, podsuwając sałatę. – Sałatka z krewetkami i awokado, nowy przepis. Olek podniósł widelcem krewetkę, obejrzał ją jak jubiler diament. – Krewetki mrożone? – zapytał tonem specjalisty. – Oczywiście, przecież nie mieszkamy nad morzem – zdziwiła się Halina. – W sklepie, królewskie. – Guma – orzekł Olek, rzucając krewetkę z powrotem do sałatki. – Halina, rozgotowałaś je. Krewetkę wrzuca się do wrzątku na dwie minuty. Tu… włókna twarde. Awokado niedojrzałe, chrupie. Wiktor zamarł z łyżką w powietrzu. – No co Ty, Olek, dobre! Sam próbowałem, super wyszło. – Witek, smak trzeba kształtować – pouczył brat. – Jeśli całe życie jesz taniznę, nie poznasz prawdziwej kuchni. W zeszłym tygodniu byłem na otwarciu restauracji, podawali ceviche z przegrzebków. Tekstura! Tu… w ogóle, majonez domowy chociaż? Halina poczuła napływający rumieniec – majonez był zwykły ze sklepu, „Kielecki”. Nie miała siły kręcić domowego. – Sklepowy – rzuciła chłodno. – No tak – westchnął Olek, jakby usłyszał wyrok. – Ocet, konserwanty, skrobia. Czysta trucizna. Dobra, daj to mięso. Chociaż ono może uratowało sytuację. Milcząc, Halina nałożyła mu dorodny plaster schabu, polała sosem, dodała ziemniaki z rozmarynem. Pachniało bajecznie. Ale Olek był „koneserem”. Pokroił kawałek, przeżuwał długo, patrząc w sufit. Halina i Wiktor siedzieli w napięciu – ona z narastającą złością, on z nadzieją. – Suche – orzekł w końcu Olek. – Sos… miód wszystko tłumi. Za słodkie. Mięso musi być mięsem, a nie deserem. I za krótko marynowałaś, włókna się nie rozeszły. Trzeba w kiwi albo w mineralnej na całą dobę. – Marynowałam całą noc, w przyprawach i musztardzie – powiedziała odprawiając cicho Halina. – Zawsze wszystkim smakowało. – No, „wszystkim” – pojęcie względne. Może Twoim koleżankom z pracy, które nic poza marchewką nie jadły. Ja patrzę obiektywnie. Da się zjeść, ale bez przyjemności. Odsunął talerz – ocalała prawie cała porcja wartego trzy dychy schabu – i sięgnął po grzyby. – Grzyby przynajmniej Wasze? Czy z Chin ze słoika? – Nasze – warknęła Halina. – Sami zebraliśmy, sami kisiliśmy. Olek zjadł, skrzywił się. – Za dużo octu. Żołądek wypalisz. I sól w nadmiarze. Pewnie zakochana jesteś, skoro tak przesalasz? – zachichotał, zadowolony ze żartu. – Witek, pilnuj ciśnienia, z taką dietą długo nie pociągniesz. Wiktor nerwowo się zaśmiał, chcąc złagodzić nastrój. – Daj spokój, bracie, grzyby fajne. Pod wódkę w sam raz. Dolej jeszcze. Wypili. Olek się rozkrasił, rozluźnił szalik, palta nie zdejmując – podkreślając, że to wizyta tymczasowa i w ogóle łaskę robi. – Nie było lepszej ikry? – pytał, grzebiąc w kanapce. – Jakaś drobna, pełna błonek. Z promocji? – Olek, to ketowa ikra, sześć stówek za kilo – nie wytrzymała Halina, głos zadrżał. – Specjalnie dla Ciebie kupiliśmy, sami nie jemy, oszczędzamy. – Oszczędzać na jedzeniu to najgorsze – filozofował Olek, połykając kolejną „gorszą” kanapkę. – Jesteś tym, co jesz. Ja nigdy nie kupuję taniej wędliny. Wolę chodzić głodny. A Wy… zapchacie lodówkę taniochą z promocji, potem narzekacie na brak energii, szarą cerę. Halina spojrzała na męża. Wiktor siedział ze wzrokiem w talerzu, przeżuwając, jakby nic się nie działo. Jego milczenie raniło bardziej niż słowa Olka. Znowu wybrał postawę strusia – schować głowę w piasek, by nie kłócić się z „ukochanym braciszkiem”. – Witek – zwróciła się do męża – Tobie też schab jest suchy? Wiktor się zakrztusił. – Ej… nie, Halinko, pyszny. Naprawdę pyszny. Olek po prostu się zna, ma wyczucie subtelniejsze… – Aha, subtelniejsze – Halina odłożyła widelec. Metal głośno zadudnił o talerz. Jak wystrzał. – Czyli ja mam gust prymitywny. I ręce krzywe. I gotuję truciznę. – Halinko, nie zaczynaj awantury – skrzywił się Olek. – Przecież daję Ci konstruktywną krytykę. Rozwijaj się. Powinnaś podziękować. Przyzwyczaiłaś się, że Witek wszystko je i chwali, więc się rozleniwiłaś. Kobieta musi się doskonalić. – Podziękować? – zapytała Halina. – Ty chcesz, żebym podziękowała? Wstała od stołu. Krzesło zaskrzypiało ostro. – Halinka, dokąd? – wystraszył się Wiktor. – Przecież jeszcze nie zjedliśmy nawet. – Zaraz wracam – odparła dziwnie. – Przyniosę deser. Olek lubi słodkie. Wyszła do kuchni. Tam, na blacie, czekał jej słynny „Napoleon” – piekła go wczoraj do drugiej w nocy. Dwanaście cienkich blatów, krem z domowych żółtek, prawdziwa wanilia… Spojrzała na tort, potem na pusty śmietnik. Dłonie drżały. Urażenie, zbierane latami, nagle wylało się przez brzeg, zalewając rozsądek. Ile razy ten człowiek gościł w ich domu, jadł, pił, brał pożyczki, których nigdy nie oddawał? Ile razy krytykował jej remont, stroje, dzieci? Zawsze Wiktor milczał. Zawsze usprawiedliwiał. „Jest artystą, wrażliwy”. A ona, Halina – żelazna? Nie tknęła tortu. Po prostu chwyciła duży półmisek i wróciła do salonu. – I co, wreszcie deser? – rozpromienił się Olek, wyciągając szyję. – Oby nie ciasto z supermarketu? Halina podeszła i spokojnie, metodycznie zaczęła zbierać talerze. Najpierw schab. Potem sałatkę z „gumowymi” krewetkami. Potem wędliny. – Ale co Ty robisz? – zbaraniał Olek, gdy znikały kanapki sprzed jego nosa. – Przecież nie skończyłem! – Po co masz jeść? – zdziwiła się, patrząc mu w oczy. – Przecież to wszystko niejadalne. Suche mięso, sałatki z „majonezową trucizną”, gumowe krewetki, zła ikra. Nie mogę pozwolić, żeby gość się truł takim paskudztwem. Nie jestem Twoim wrogiem. Wiktor zerwał się z miejsca. – Halina! Przestań! Co to za cyrk?! Postaw to z powrotem! – Nie, Witek, to nie cyrk. Cyrk jest, gdy ktoś przychodzi do czyjegoś domu z pustymi rękami, siada do stołu, na który wydaliśmy ćwiartkę Twojej pensji i zaczyna pomiatać gospodynią. – Nie pomiatałem! – oburzył się Olek, twarz zalewały plamy złości. – Wyraziłem tylko opinię! Mamy przecież wolność słowa! – Wolność – przytaknęła Halina, zbierając dalej. – Dlatego ja mam wybór, kogo w moim domu karmię, a kogo nie. Sam powiedziałeś, że wolisz być głodny niż jeść byle co? Szanuję to. Bądź głodny. Odwróciła się i wyniosła górę jedzenia do kuchni. W salonie zawisła cisza. – Zwariowałaś? – syknął Wiktor, biegnąc za nią. – Ośmieszasz mnie przed bratem! Wróć z jedzeniem! Przeproś natychmiast! Halina odstawiła półmisek na blat, odwróciła się do niego. W oczach nie było łez, tylko lodowata determinacja. – Ja ośmieszam? A Ty, gdy siedziałeś i kiwałeś, kiedy on mnie wyśmiewał, to się nie ośmieszałeś? Jesteś facet czy szmata, Witek? Zjadł ikry za tysiaka w pięć minut i orzekł, że zła. Czy choć raz kupiłeś mi taką ikrę, ot tak, bez okazji? Nie. Wszystko najlepsze dla gości. A gość nas traktuje jak podnóżek. – To mój brat! Rodzina! – A ja Twoja żona! Dziesięć lat piorę, gotuję, sprzątam. Wczoraj po pracy do północy stałam przy garach. Po co? Żeby usłyszeć, że mam dwie lewe ręce? Jeśli się nie zamkniesz i nie przestaniesz mnie obwiniać, ten „Napoleon” wyląduje Ci na głowie. Nie żartuję, Witek. Wiktor odsunął się. Nigdy jej takiej nie widział. Halina zawsze była potulna, „wygodna”. Teraz przed nim stała zagorzała harpia, gotowa rozprawić się z całym światem. Olek zajrzał do kuchni. Wyraz już nie władczy, raczej zdezorientowany i urażony. – No wiecie… – zaczął. – Takiej gościnności jeszcze nigdzie nie widziałem. Przychodzę z sercem na dłoni, a Wy wypominacie mi chleb? – Z sercem? – parsknęła Halina. – W czym się to wyraża? W pustych rękach? Przyniosłeś kiedykolwiek coś do naszego domu? Choćby herbatę? Przychodzisz tylko jeść i narzekać. – Ja… jestem chwilowo pod kreską! Mam przejściowe trudności! – Ty masz przejściowe trudności przez dwadzieścia lat. Za to palto nowe, szalik markowy, na każdą prezentację chodzisz. Ale pożyczyć od brata pięć stówek i nie oddać – to podstawa. – Zamknij się, Hala! – wykrzyknął Wiktor. – Nie wyliczaj cudzych pieniędzy! – To nie cudze, to NASZE pieniądze! Pieniądze naszej rodziny, które wydajemy, by karmić tego… degustatora! Olek teatralnie chwycił się za serce. – Wystarczy. Tego już za wiele. Minuty tu nie zostanę. Witek, nie wierzę, że ożeniłeś się z taką awanturnicą. Noga moja tu więcej nie postanie. Odwrócił się gwałtownie, pobiegł do przedpokoju. Wiktor ruszył za nim. – Olek, poczekaj! Nie słuchaj jej, pewnie jej się cykl zaczął, albo w pracy ją przycisnęli! Zaraz się uspokoi! – Nie, bracie – głos Olka brzmiał godnie, zakładał już buty na skarpetę. – Tej zniewagi nie wybaczę. Odchodzę. Nie dzwoń, póki nie przeprosi! Trzasnęły drzwi. Wiktor długo patrzył na zamknięte wejście, jakby to były bramy raju. Potem powoli poszedł do kuchni, gdzie Halina przekładała mięso do pojemników. – Jesteś dumna? – spytał głucho. – Skłóciłaś mnie z jedynym bratem. – Pozbyłam się darmozjada – odparła, nie patrząc na niego. – Siadaj, jedz. Mięso jeszcze ciepłe. A może też dla Ciebie za suche? Wiktor usiadł, objął głowę dłońmi. – Jak mogłaś? Przecież to gość… – Gość powinien zachowywać się jak gość, a nie jak sanepid. Witek, posłuchaj: ja NIGDY więcej nie szykuję stołu dla niego. Chcesz się z nim widywać – idź do niego, albo do knajpy. Za swoje. Żadnych pieniędzy ani wysiłku z mojej strony dla Olka. – Zrobiłaś się okrutna – wymamrotał. – Stałam się sprawiedliwa. Jedz. Albo wyniosę. Wiktor spojrzał na apetyczny schab. Żołądek zagrzmiał. Był głodny, a zapach mięsa trafił w sedno. Wziął ostrożnie widelec. Ukroił. Spróbował. Mięso było idealne – miękkie, aromatyczne. Sos dodawał pikantnej słodyczy, musztarda – charakteru. Wyborne. – I jak? – spytała Halina, widząc, jak Wiktor rozmarza z zadowolenia. – Smaczne – przyznał cicho. – Bardzo smaczne, Hala. – No właśnie. A Twój brat to zazdrosny nieudacznik, który dowartościowuje się kosztem innych. W końcu zrozum to. Wiktor jadł i myślał. Po raz pierwszy do głowy wpadła mu myśl, że żona może mieć rację. Wspomniał puste ręce Olka, jego ton, własne zakłopotanie przy krytyce. – A tort? – zapytał. – Tort zjemy? Halina odetchnęła. Po raz pierwszy dziś szczerze się uśmiechnęła. – Zjemy. I herbatę z tymiankiem, jak lubisz. Wyjęła Napoleona, majestatycznego i pięknego. Pokroiła na porządne porcje. Siedli razem w kuchni, pili herbatę, jedli ciasto, a napięcie z wolna ustępowało. – Wiesz – rzucił Wiktor, kończąc drugi kawałek – nawet mamie na urodziny nic nie dał. Powiedział, że sam siebie dał. – No widzisz – potwierdziła Halina. – Otwierają Ci się oczy. Telefon Wiktora zabrzęczał. Przyszła wiadomość od Olka: „Mógłbyś chociaż dać kilka kanapek na wynos, wyszedłem głodny. Zwróć mi pięć stówek za straty moralne”. Wiktor przeczytał wiadomość na głos. Zapadła cisza. Halina uniosła brwi. – Co odpiszesz? Wiktor patrzył na żonę, przytulną kuchnię, pyszny tort. Na telefon. Powoli, starannie wpisał odpowiedź: „Idź do restauracji, przecież jesteś smakosz. Kasy brak”. Kliknął „Zablokuj”. – Co napisałeś? – zapytała Halina. – Że idziemy spać. Halina udawała, że wierzy, ale kątem oka widziała ekran. Podeszła, objęła go od tyłu za ramiona. – Dobrze zrobiłeś, Witek. Choć długo to trwało. Tego wieczoru zrozumieli oboje coś istotnego: czasem, by ocalić rodzinę, trzeba wyrzucić z niej zbędnych ludzi. Nawet jeśli są krewnymi. A schab był przepyszny, choćby nie wiem co mówili „znawcy” z pustymi kieszeniami.