Bez trzeba
Antoni otworzył drzwi i zobaczył na kuchennym stole trzy talerze z zaschniętym makaronem, przewrócony pusty kubek po jogurcie i otwarty zeszyt w kratkę. Plecak Kostka walał się na środku korytarza, Weronika siedziała na kanapie, wgapiona w telefon.
Postawił torbę na podłodze, zdjął buty. Chciał coś powiedzieć o tych talerzach, ale nagle poczuł takie zmęczenie, że słowa utknęły mu w gardle. Po prostu podszedł do stołu, wziął jeden talerz i zaniósł do zlewu.
Tato, zaraz to zmyję rzuciła Weronika, nie podnosząc wzroku.
Mhm.
Odkręcił wodę i wsunął talerz pod strumień. Makaron spęczniał i popłynął w stronę odpływu. Antoni zakręcił wodę i chwilę patrzył na mokre naczynia.
Werka, gdzie jest Kostek?
U siebie. Matematykę robi.
A ty?
Ja już wszystko zrobiłam.
Wytarł ręce w ręcznik, poszedł do pokoju Kostka. Syn leżał na dywanie, podparł głowę pięścią, w zeszycie miał zapisane półtora zadania.
Cześć rzucił Antoni.
Cześć.
Jak tam?
Dobrze.
Lekcje?
Robię.
Antoni przysiadł na brzegu łóżka. Kostek spojrzał na niego spode łba, po czym znów wbił nos w zeszyt.
Tato, coś się stało?
Nie wiem powiedział Antoni. Chyba po prostu jestem zmęczony.
Sam do końca nie wiedział. Rano dzwoniła matka, marudziła, żeby przyjechać i pomóc jej ogarnąć szafę, w pracy zebranie przeciągnęło się do osiemnastej, w metrze jak sardynka, przyciśnięty do drzwi. A teraz siedzi w pokoju syna i czuje, że nie chce rozmawiać o talerzach, o lekcjach ani o porządku. Nie chce być automatem, który wrócił do domu i został włączony.
Słuchaj, zbierzmy się wszyscy w kuchni zaproponował. Razem.
Po co?
Pogadać.
Kostek się skrzywił.
Znowu o tej dwójce z polskiego?
Nie. Po prostu pogadać.
Tato, nie skończyłem jeszcze lekcji.
Dokończysz potem. Pięć minut.
Wstał, wyszedł, zawołał Weronikę. Podniosła wzrok, westchnęła z niezadowoleniem.
Serio?
Serio.
Odrzuciła telefon na kanapę i ruszyła za nim. Kostek wyszedł z pokoju, zatrzymał się niepewnie w progu kuchni.
Antoni usiadł przy stole, przesunął zeszyt na bok. Weronika zajęła miejsce naprzeciwko, Kostek przycupnął na skraju krzesła.
Co się stało? zapytała Weronika.
Nic się nie stało.
To po co?
Antoni spojrzał na nią, potem na Kostka. Chłopak miał zaniepokojone oczy, jakby czekał na najgorsze.
Chciałem po prostu pogadać powiedział Antoni. Tak szczerze. Bez “trzeba zrobić zadania”, “trzeba umyć naczynia”, całego tego “trzeba”.
Czyli zmywać nie muszę? ostrożnie dopytał Kostek.
Zmyjemy potem. To nie o to chodzi.
Weronika skrzyżowała ręce.
Ale dziwny jesteś dzisiaj.
Dziwny zgodził się. Pewnie z tego, że mam już dość udawania, że wszystko jest super.
Zamilkli. Antoni próbował wymyślić, jak ubrać to w słowa, ale w głowie miał tylko pustkę.
Nie wiem, jak to powiedzieć zaczął. Ale mam wrażenie, że wszyscy tutaj gramy jakieś role. Ja wracam, wy udajecie, że jest OK, ja udaję, że wierzę. Rozmawiamy o szkole, o jedzeniu, a tak naprawdę wcale nie rozmawiamy.
Tato, przynudzasz powiedziała łagodnie Weronika. Ale po co?
Może, bo ja sam ledwo sobie radzę i boję się, że wy też, a nawet nie wiem z czym.
Kostek zmarszczył brwi.
Ja sobie radzę.
Na pewno? zapytał Antoni, patrząc na niego. To czemu ostatnie dwa tygodnie zasypiasz dopiero po północy?
Kostek zamilkł, wpatrując się w stół.
Słyszę, jak się wiercisz ciągnął Antoni. I rano wyglądasz, jakbyś całą noc nie spał.
Po prostu nie chce mi się spać.
Kostek.
No i co, Kostek?
Powiedz, jak jest naprawdę.
Kostek wzruszył ramionami, odwrócił głowę.
W szkole jest OK. Lekcje robię. O co chodzi?
Weronika wtrąciła się:
Tato, daj mu spokój.
Nie wypytuję. Chcę zrozumieć.
A on nie chce mówić. I ma prawo.
Antoni spojrzał na nią.
Dobrze, to powiedz ty, co u ciebie.
Prychnęła.
U mnie? Świetnie. Uczę się, gadam z koleżankami, wszystko jak należy.
Werka.
Zamilkła, spuściła wzrok.
No co?
Od miesiąca prawie nie wychodzisz z domu. Koleżanki cię dwa razy zapraszały, odmówiłaś.
Bo nie miałam ochoty.
Dlaczego?
Zacisnęła usta.
Bo mnie już zmęczyły ich gadki o chłopakach i innych głupotach. Starczy?
Starczy powiedział. Po prostu wydajesz się smutna.
Potrząsnęła głową, jakby chciała coś strząsnąć.
Nie jestem smutna.
Dobrze.
Zapadło milczenie; w tle buczała tylko lodówka.
Słuchajcie odezwał się powoli nie chcę was teraz wychowywać. I nie chcę, żebyście mnie pocieszali. Powiem wprost: boję się. Codziennie. Boję się, że zabraknie pieniędzy, boję się, że babcia zachoruje i nie powie, boję się, że mnie zwolnią. Boję się, że coś przeżywacie, a ja tego nie zauważę, bo jestem za bardzo skupiony na sobie. Mam już dość udawania, że wszystko ogarnąłem.
Weronika mrugnęła i spojrzała na niego z uwagą.
Przecież jesteś dorosły powiedziała cicho. Powinieneś dawać radę.
Wiem. Ale nie zawsze daję radę.
Kostek podniósł głowę.
A co się stanie, jak zostawisz sprawy samopas?
Nie wiem odpowiedział Antoni szczerze. Może będę musiał poprosić o pomoc.
Kogo?
Na przykład was.
Kostek skrzywił się.
Ale przecież jesteśmy dziećmi.
Jesteście, to prawda. Ale też jesteście częścią tej rodziny. I czasem potrzebuję po prostu, żebyście mówili mi jak jest. Nie wszystko dobrze, tylko naprawdę.
Weronika przesunęła palcem po stole, jakby zgarniała okruszki, których nie było.
Po co ci to?
Żebym nie był sam.
Podniosła na niego wzrok i zauważył w jej oczach cień zrozumienia.
Nagle Kostek wyszeptał:
Boję się iść do szkoły. Jeden chłopak codziennie mówi, że jestem głupi. I wszyscy się śmieją.
Antoni poczuł ścisk w piersi.
Jak się nazywa?
Nie powiem. Bo pójdziesz robić aferę i będzie gorzej.
Nie pójdę. Słowo.
Kostek spojrzał sceptycznie.
Naprawdę?
Naprawdę. Ale chcę, żebyś wiedział, że nie jesteś sam.
Kostek skinął głową, spuścił wzrok.
Jest jeszcze Dima, on jest spoko. Siedzimy razem.
To dobrze.
Weronika westchnęła.
Nie chcę iść na studia powiedziała cicho. Wszyscy pytają, gdzie będę, a ja nie wiem. W ogóle nie wiem. I mam wrażenie, że donikąd, bo się na niczym nie znam.
Werka, masz czternaście lat.
No i co? Wszyscy już wiedzą. Tylko nie ja.
Nie wszyscy.
Wszyscy, których znam.
Pomyślał chwilę.
Ja w twoim wieku chciałem być geologiem. Potem zmieniłem zdanie. Potem jeszcze kilka razy. I teraz robię coś zupełnie innego.
I jak, da się żyć?
Różnie. Czasem jest dobrze, czasem trudno. Ale życie to nie test z gotowej odpowiedzi.
Potaknęła niepewnie.
Ale wszyscy mówią, że trzeba się już zdecydować.
Mówią przyznał. Ale to ich gadanie, nie twoje.
Spojrzała na niego i prawie się uśmiechnęła.
Dzisiaj jesteś jakiś inny.
Mam dość bycia wzorowym tata.
Kostek prychnął.
Mam pytanie.
Dawaj.
Ty naprawdę się boisz?
Naprawdę.
A co robisz, jak się boisz?
Antoni zamyślił się.
Wstaję rano i robię coś. Nawet jak nie wiem, czy dobrze robię. Po prostu działam.
Kostek pokiwał głową.
No, to spoko.
Siedzieli w milczeniu. Antoni patrzył na dzieci, wiedząc, że niczego nie rozwiązał, żadnych cudów nie zrobił, nie zabrał ich strachu. Ale coś się zmieniło: pokazał, że nie jest tylko automat i oni to zrozumieli.
No dobra powiedziała Weronika, podnosząc się. Trzeba zmyć te naczynia.
Pomogę powiedział Kostek.
Ja też dodał Antoni.
Wstali, Weronika odkręciła kran, Kostek przyniósł gąbkę. Antoni chwycił ręcznik i zaczął wycierać. Pracowali w ciszy, ale to było inne milczenie niż zwykle: nie puste, tylko takie, w którym coś już jest.
Kiedy ostatni talerz trafił na suszarkę, Weronika wytarła ręce i spojrzała na ojca.
Tato, a możemy czasem jeszcze tak pogadać?
Pewnie odparł. Kiedy tylko będziesz chciała.
Kiwnęła głową i wróciła do siebie. Kostek stał przez chwilę.
Dzięki, że nie będziesz mieszał się w tę sprawę w szkole powiedział.
Ale jak będzie naprawdę źle, powiesz mi?
Powiem.
No to chodź, skończymy matematykę.
Weszli razem do pokoju Kostka, usiedli na dywanie. Antoni sięgnął po zeszyt, spojrzał na zadania. Kostek przysunął się bliżej i razem zaczęli rozwiązywać, powoli, niemal rutynowo. Ale Antoni już wiedział, że pod tymi przykładami kryje się chłopak, który się boi, i że może być obok nie tylko jako kontroler, ale też jako ktoś, kto sam się boi, a jednak wstaje kolejne rano.
To niewiele, ale to był początek.
