Jeszcze w domu robota czeka… Babcia Wala z trudem otworzyła furtkę, powoli podreptała do drzwi, długo mocowała się ze starym, zardzewiałym zamkiem, weszła do zimnego, nieogrzewanego domu i usiadła na krześle przy zimnym piecu. W izbie czuć było stęchliznę i pustkę. Zaledwie trzy miesiące nie było jej w domu, a już pajęczyny pokryły sufit, stare krzesło żałośnie skrzypiało, a wiatr huczał w kominie – dom przywitał gospodynię gniewnie: Gdzieś ty była, gospodarzu, kogo zostawiłaś?! Jak przezimujemy?! – Już, już, mój drogi, poczekaj, odpocznę chwilę… Napalę w piecu, zagrzejemy się… Jeszcze rok temu babcia Wala śmigała po swoim starym domu: bieliła, malowała, nosiła wodę. Jej drobna sylwetka to klękała przed ikonami, to krzątała się przy piecu, to przelatywała przez ogród, zawsze zdążając posadzić, wypielić i podlać. Dom cieszył się razem z nią, deski skrzypiały pod lekkim krokiem, drzwi i okna otwierały się na dotyk spracowanych dłoni, a piec wypiekał pyszne drożdżowe bułki. Im razem było najlepiej: babci Wali i jej staremu domowi. Męża pochowała wcześnie. Wychowała trójkę dzieci, wszystkie wykształciła i wyprowadziła na ludzi. Jeden syn – kapitan żeglugi dalekomorskiej, drugi – wojskowy, pułkownik, obaj mieszkają daleko, rzadko odwiedzają dom. Tylko najmłodsza córka, Tamara, została na wsi jako główny agronom, znika w pracy od rana do nocy, matkę odwiedzi w niedzielę, ugotuje je pierogi – i znowu tydzień się nie widzą. Pocieszeniem – wnuczka Świetusia. Ta prawie wychowała się u babci. A jaka wyrosła! Piękność! Wielkie szare oczy, włosy do pasa w kolorze dojrzałego owsa, kręcone, ciężkie, błyszczące – aż blask od nich bił. Zrobi kucyk, a pasma rozrzucają się po ramionach – miejscowi chłopcy aż zaniemówią. Usta otwierają – o tak! Figura jak rzeźbiona. Skąd u wiejskiej dziewczyny taka postawa, taka uroda? Babcia Wala w młodości była ładna, ale gdy porównać stare zdjęcie z podobizną Świetusi – pastereczka i królowa… Do tego mądra. Skończyła rolniczy uniwersytet w mieście, wróciła do rodzinnej wsi i pracuje jako ekonomistka. Wyszła za mąż za weterynarza, a w ramach programu dla młodych rodzin dostali nowy dom. I cóż to był za dom! Solidny, murowany, po tamtych czasach to był prawdziwy dworek, nie zwykły dom. Tylko babcia miała wokół chaty ogród, wszystko rosło i kwitło. U wnuczki na nowej działce jeszcze nic nie zdążyło urosnąć – trzy pręty. A do uprawiania ziemi Świetusia nie była za bardzo stworzona. Chociaż wiejska dziewczyna, była delikatna, przez babcię chroniona przed przeciągiem i ciężką pracą. A potem urodził się synek, Wacek. Nie było czasu na ogród. I zaczęła Świetusia zapraszać babcię do siebie: chodź do mnie mieszkać – dom duży, wygodny, nie trzeba palić w piecu. Babcia Wala zaczęła niedomagać, skończyło się jej osiemdziesiąt lat i jakby choroba czekała na okrągłą rocznicę – zdrętwiały jej kiedyś lekkie nogi. Uległa babcia namowom. Pomieszkała u wnuczki parę miesięcy, aż usłyszała: – Babciu kochana, tak Cię kocham – wiesz! Ale co ty tak siedzisz? Całe życie krzątasz się, a tu rozsiedziałaś się… Ja tu chcę gospodarstwo prowadzić, na Ciebie liczyłam… – Ale ja nie mogę, córeczko, nogi już nie chodzą… stara już jestem… – Hmm… Jak do mnie przyjechałaś, to zaraz się stałaś stara… Słowem – babci, która nie sprostała oczekiwaniom, podziękowano i wróciła do siebie. Z przejęcia, że zawiodła ukochaną wnuczkę, babcia zupełnie opadła z sił. Nogi powłóczyły leniwie po podłodze, trudno było dojść do stołu, a do kościoła zupełnie nie miała siły. Proboszcz, ksiądz Borys, sam przyszedł do swojej stałej parafianki, kiedyś gorliwej pomocnicy w starym kościele. Rzucił uważnym okiem po izbie. Babcia Wala siedziała przy stole i pisała kolejne swoje miesięczne listy do synów. W domu panował chłód, piec ledwie się tlił. Na niej najcieplejszy, znoszony sweter, nie pierwszej świeżości chustka, a na stopach zdarte walonki – to dla takiej gospodyni i czyścioszki. Ksiądz Borys westchnął: potrzeba babci pomocnicy. Kogo poprosić? Może Annę? Mieszka blisko, jeszcze silna, dwadzieścia lat młodsza od babci. Wyjął chleb, pierniki i pół jeszcze ciepłej rybnej strucli (ukłon od pani Aleksandry). Zakasał rękawy i wybrał popiół z pieca, trzy razy przyniósł naręcze drewna, poukładał w kącie. Rozpalił ogień. Przyniósł wody, postawił na piecu okopcony czajnik. – Synku drogi! Oj, czyli – księże drogi! Pomóż mi adresy na kopertach napisać. Bo jak ja swoimi kurzymi pazurkami napiszę, to nie dojdzie! Ksiądz usiadł i napisał adresy, rzucił okiem na krzywe linijki na kartkach. W oczy rzuciło się drżące pismo: „A ja tu bardzo dobrze żyję, synku mój kochany. Wszystko mam, dzięki Bogu!” Tyle że te kartki o dobrej starości babci Wali całe były w zamazanych kleksach – najwyraźniej słonych. Anna zajęła się staruszką, ksiądz Borys regularnie ją spowiadał, a w święta mąż Anny, stary marynarz w pasiaku, przywoził ją motorem do kościoła. Słowem, życie powoli wracało do normy. Wnuczka się nie pojawiała, a potem po paru latach ciężko zachorowała. Dawno już miała problemy z żołądkiem, bolało ją, wiązała to z przewlekłą chorobą. Okazał się to rak płuc. Skąd się to u niej wzięło – któż wie. Spaliła się w pół roku. Mąż zamieszkał na jej grobie: kupował flaszkę, pił, spał na cmentarzu, rano szedł po nową butelkę. Czteroletni Wacek nie był już nikomu potrzebny – brudny, zasmarkany, głodny. Wzięła go Tamara, ale z powodu pracy nie mogła się zająć wnukiem, więc Wacka szykowano do domu dziecka. Dom dziecka był całkiem dobry: energiczna dyrektorka, odpowiednie jedzenie, a na weekend można zabrać dziecko do domu. To nie to samo co dom rodzinny, ale Tamara nie miała wyjścia: często musiała zostawać w pracy, a do emerytury jeszcze daleko. I wtedy w wózku starego „Urała” do córki przyjechała babcia Wala. Za kierownicą siedział gruby sąsiad w pasiaku, z kotwicami i syrenami wytatuowanymi na ramionach. Wyglądali oboje bojowo. Babcia Wala krótko rzekła: – Ja Wacka do siebie zabiorę. – Mamo, przecież ty ledwo chodzisz! Jak sobie poradzisz z dzieckiem? Trzeba mu gotować i prać! – Dopóki żyję, Wacka do domu dziecka nie oddam – odcięła babcia. Zaskoczona stanowczością zwykle łagodnej babci, Tamara zamilkła, zamyśliła się i zaczęła pakować rzeczy wnuka. Sąsiad zaniósł starą i malucha do chaty, wypakował, a potem niemal na rękach przeniósł oboje do izby. Sąsiedzi krytykowali babcię Walę: – Dobra staruszka, ale musi już coś z nią nie tak: sama wymaga opieki, a dziecko sprowadziła… To nie piesek… Potrzebuje opieki… Tamara też niewiele mądrzejsza! Po niedzielnej mszy ksiądz Borys poszedł do babci Wali z obawami, czy nie trzeba wyciągać głodnego i zaniedbanego Wacka spod pieczy starej, schorowanej babci? Izba była ciepła, piec rozpalony, Wacek czysty, zadowolony, słuchał bajki o Czerwonym Kapturku z gramofonu. A chora babcia lekko krzątała się po izbie: smarowała blachę, wyrabiała ciasto, wbijała jajka do sera. Jej dawne, bolące nogi znowu żywo się ruszały. – Księże drogi! A ja tu… serniczki piekę… Poczekaj chwilkę – żonie księdza i Kaziowi dam jeszcze cieplutkie… Ksiądz wrócił do domu, jeszcze nie ochłonął ze zdumienia, opowiada żonie co widział. Pani Aleksandra przez chwilę zamyślona, sięgnęła po grubą niebieską teczkę, przewertowała i odczytała: „Stara Egorowna przeżyła swój długi wiek. Wszystko minęło, przeleciało, wszystkie marzenia, uczucia, nadzieje – wszystko śpi pod śnieżnobiałym, cichym śniegiem. Czas, czas tam, gdzie nie ma już choroby ani płaczu, ani wzdychania… Pewnego razu, w lutową zamieć, Egorowna długo modliła się pod ikonami, potem położyła się i rzekła domowym: Zawołajcie księdza – będę umierać. Twarz stała się biała jak śniegi za oknami. Domownicy wezwali księdza, Egorowna wyspowiadała się, przyjęła komunię, i już leżała dzień bez jedzenia i picia. Tylko lekkie oddechy świadczyły, że dusza jeszcze nie odleciała. Drzwi w sieni rozwarły się: świeży powiew mrozu, niemowlęcy krzyk. – Cicho, cicho, babcia umiera. – Dziecku ust nie zatkam, dopiero co się urodziła, nie wie, że nie wolno płakać… Z porodówki wróciła wnuczka starej Egorowny, Nastka, ze śmiesznym, jeszcze czerwonym bobasem. Od rana wszyscy wyszli do pracy, zostawiając umierającą staruszkę i młodą mamę same. U Nastki jeszcze nie pojawiło się mleko, była zagubiona, nie radziła sobie z córką, a dziecko płakało, przeszkadzając Egorownie w umieraniu. Umierająca podniosła głowę, nieobecne spojrzenie nagle się rozjaśniło. Siadła z trudem na łóżku, spuściła bose stopy na podłogę, zaczęła szukać kapci. Kiedy domownicy wrócili z pracy, spodziewając się zobaczyć babcię już nieżywą, zastali Egorownę dziarsko chodzącą po izbie i kołyszącą spokojne niemowlę, a zmęczona wnuczka odpoczywała na kanapie”. Pani Aleksandra zamknęła pamiętnik, uśmiechnęła się i dodała: – Moja prababcia, Wiera Egorowna, bardzo mnie ukochała i po prostu nie mogła odejść. Powiedziała słowami piosenki: „A umierać nam za wcześnie – bo w domu jeszcze robota czeka!” Przeżyła potem jeszcze dziesięć lat, pomagając mojej mamie, a twojej teściowej Anastazji Kirilłownie, wychować mnie, swoją ukochaną prawnuczkę. Ksiądz Borys odpowiedział uśmiechem żonie.