Sergiusz Kowalski szedł w stronę miejskiego centrum edukacji ustawicznej, jakby znów szukał wolnego lokalu na warsztat. Ten sam szlak przez podwórka, te same szyldy Wynajem, tylko teraz nie liczył wystaw i nie zastanawiał się, ilu ludzi przyjdzie na kurs. Liczył jedynie schody przy wejściu, żeby nie myśleć o tym, jak w zeszłym roku rozpadły się jego finanse i pewność siebie.
Miał czterdzieści osiem lat. W dowodzie to wyglądało poważnie, w głowie jakby ktoś wcisnął pauzę i zapomniał ją zdjąć. Zajmował się naprawą sprzętu AGD od prawie dziesięciu lat: najpierw sam, potem z partnerem, a potem znowu sam i bez kilku narzędzi, które musiał sprzedać, kiedy czynsz poszybował w górę, a klienci zaczęli mówić: Zrób to za tysiąc zł, a lepiej za darmo. Nie rozpadł się spektakularnie. Po prostu miał dość tłumaczyć, dlaczego praca kosztuje, i pewnego ranka nie mógł wstać z myślą, że znów będzie się uśmiechał do ludzi, którzy targują się o każdy grosz.
W recepcji przywitała go strażniczka z opaską na rękę i surowym spojrzeniem.
Do kogo pan idzie?
Ja na kółko. To znaczy, poprowadzę kółko puścił, po usłyszeniu własnych słów, i lekko się zawstydził.
Spojrzała na niego, jakby wchodził w niewłaściwe drzwi.
Pokój trzynasty. Na końcu korytarza w prawo, potem w lewo. Tam jest technika. Nie hałasujcie za bardzo, obok mamy studio wokalne.
Korytarz był zimny, z linoleum, które pamiętało nie jedną reformę. Sergiusz nosił pod pachą karton z tym, co udało mu się zgromadzić w domu: multimetr, zestaw śrubokrętów, dwa stare lutownice, cewkę cyny i plastikowy pojemnik z wkrętami. To wyglądało jak zabawny balast dla kogoś, kto kiedyś marzył o warsztacie z okapem i pełnym oświetleniem.
W pokoju trzynastym było dawne laboratorium techniczne: stoły, szafa z zamkiem, przy oknie długi blat z dwoma matającymi stoiskami do lutowania i jednym rozplątanym przedłużaczem. Na ścianie wisił wyblakły plakat BHP, a napisy nie dotykać mokrymi rękami wciąż były czytelne.
Pierwsze nastolatki nie pojawiły się od razu. W planie było: Naprawa i montaż sprzętu AGD, 1416 lat, ale do drzwi zaglądały chłopcy w ok. dwunastu lat i dziewczyny, które wyglądały, jakby zostały tu przywlecione.
Tu naprawdę naprawiamy? zapytał wysoki chłopak w czarnej kurtce, nie zrzucając kaptura.
Tak, jeśli coś się zepsuje.
A jak nie?
To będziemy rozbijać i składać z powrotem nie spodziewał się, że tak powie. Chłopak zachichotał i został.
Potem przyszedł chudy, cichy gość z plecakiem, który wydawał się cięższy od niego samego. Usiadł przy oknie i od razu wyciągnął zeszyt w kratkę. Nie przywitał się, nie spojrzał na Sergiusza, tylko poprawił długopis palcami.
Jak masz na imię? zapytał Sergiusz.
Artur odpowiedział po chwili, jakby się zastanawiał, czy w ogóle powinien odpowiedzieć.
Dołączyły jeszcze dwie osoby za towarzystwo. Jeden okrągły, z wiecznym uśmiechem, drugi w słuchawkach, które nie zdejmuje nawet przy rozmowie.
Ja jestem Dawid powiedział okrągły. A to jest Sławek. On słyszy normalnie, po prostu tak.
Sławek pokazał kciuk, nie zdzierając słuchawek.
Sergiusz zdał sobie sprawę, że jego stare nawyki gadać szybko i pewnie, jak z klientami nie działają tutaj. Nikt nie przyszedł po usługę. Przyszli, żeby zobaczyć, czy nie będzie nudno, i czy dorosły nie będzie udawał, że gra na tej samej fali.
Położył karton na stole i otworzył wieko.
Słuchajcie, kto ma w domu zepsuty sprzęt, którego nie żałuje przynieść przynieście. Czajniki, suszarki, magnetofony, głośniki, wszystko, co nie podłączone bezpośrednio do 230 V przerwał i dodał: Skrótem mówiąc, domowy. Rozkręcamy, sprawdzamy, dlaczego nie działa, i składamy z powrotem. Jeśli coś spali się, to rozpracujemy, dlaczego.
A jak nas porazi prąd? zapytał Dawid, licząc na efekt.
To ja będę winny odparł Sergiusz. Dlatego najpierw uczymy się, jak nie dostać porażenia. I tak, pracujemy na wyłączonych wtyczkach. To nudne, ale żywe palce nudniejsze nie są.
Pierwsza lekcja prawie nic nie naprawiła. Sergiusz pokazywał, jak trzymać śrubokręt, jak nie wyrywać szczelin i jak oznaczać śruby, żeby nie zostały zbędne. Nastolatki raz słuchały, raz rozpraszają się. Artur milczał i rysował w zeszycie prostokąty przypominające schematy. Sławek patrzył w telefon, ale od czasu do czasu podnosił wzrok na ręce Sergiusza, jakby próbował zapamiętać.
Lutownica, którą centrum przydzieliło z wniosku, okazała się martwa. Sergiusz podłączył ją, poczekał, dotknął obudowy zimna.
Nie grzeje zauważył Dawid z satysfakcją, jakby dopadził dorosłego na kłamstwie.
To zaczniemy od naprawy lutownicy odpowiedział spokojnie Sergiusz.
Zobaczył, że Artur lekko podniósł głowę.
Druga lekcja: ktoś przyniósł elektryczny czajnik bez podstawki. Obudowa była nienaruszona, przycisk skakał, ale nie włączał się.
To mama powiedział Dawid i dodał: Prawie. Mówiła, że jak naprawię, nie kupi nowego.
Sergiusz zdjął dolny panel, pokazał grupę styków.
Widzicie, tu się spaliło. Zły kontakt, się przegrzał. Trzeba oczyścić, sprawdzić, czy nie jest podkręcone.
A można po prostu skrócić? zapytał Sławek, w końcu zdejmując jedną słuchawkę.
Można przyznał Sergiusz. Tylko potem czajnik włączy się, kiedy zechce. To jak
Przerwał, bo nie chciał dokończyć.
jak drzwi bez zamka. Wydaje się zamknięte, a każdy może wejść.
Pracowali we trójkę z Dawidem, a Sławek trzymał latarkę w telefonie. Artur siedział obok i cicho rzekł:
Tam może być termiczny bezpiecznik. Jeśli spalił się, to czyste lub nie, nie pomoże.
Sergiusz spojrzał na niego.
Gdzie dokładnie?
Artur wziął długopis, narysował mały schemat na marginesie i pokazał.
Zwykle przy grzałce, w obudowie termicznej.
Mówił spokojnie, nie chcąc się popisywać, po prostu jako fakt.
Sergiusz poczuł dziwne ukojenie: nie był jedyny, który wie, co robi.
Znaleźli bezpiecznik, sprawdzili multimetrą. Był cały. Oczyścili styki, złożyli i podłączyli przez przedłużacz. Czajnik kliknął i zaszumiał.
O! rozpromienił się Dawid. Działa naprawdę.
Na razie tak odparł Sergiusz. Ale w domu nie zostawiaj go bez opieki. I powiedz mamie, że wyczyściliśmy styki, a nie użyliśmy magii.
Ona i tak powie, że nic nie zrobiłem mruknął Dawid, ale już bez gniewu. Ostrożnie schował czajnik do torby, jakby to był trofeum.
Trzecia lekcja: przyniesiono suszarkę. Dziewczyna o imieniu Klara trzymała ją, jakby mogła ją pogryźć.
Śmierdzi i wyłącza się powiedziała. Mama chce wyrzucić, ale ja nie chcę. Była dobra.
Sergiusz rozebrał suszarkę, a z wnętrza poleciał kurz i włosy.
Dlatego śmierdzi powiedział. To nie suszarka jest zła, to życie.
Klara parsknęła krótkim, ostrożnym śmiechem.
A wyłącza się?
Może się przegrzewa. Termoizolacja włącza się. Trzeba wyczyścić szczotki i sprawdzić styki.
Sławek nagle ożywił się:
U mnie w domu jest taka sama. Tata ją zakleił klejem, teraz trzaska.
Klej? zażartował Sergiusz. Klejem można wiele, nawet relacje.
Sławek patrzył uważnie, jakby sprawdzał, czy dorosły nie żartuje za bardzo serio.
Wyszli suszarkę, nasmarowali łożysko kroplą oleju, sprawdzili przewód. W pewnym momencie Klara powiedziała:
U nas w domu tak samo. Jak nie czyści się, to potem płonie.
Spojrzała na to tak, a Sergiusz udawał, że nie słyszy metafory. Po prostu skinął:
Tak, lepiej zrobić to na czas.
Artur w tych dniach przychodził wcześniej. Siadał przy oknie i rozwijał na stole swoje schematy. Sergiusz zauważył, że ręce Artura mają drobne zadrapania, jakby ktoś też w domu coś rozkręcał.
Gdzie się nauczyłeś? zapytał kiedy Artur sam naprawił gniazdo w starej kolumnie.
W domu. Dziadek miał radio. Po jego śmierci leżało na strychu. Nie chciałem, żeby po prostu leżało.
Sergiusz skinął głową. Rozumiał to pragnienie, by coś działało, bo inaczej wokół zaczyna się psuć bez powodu.
O sobie nie opowiadał za bardzo. Mówił tylko, że kiedyś naprawiał sprzęt. Nastolatki nie zadawały pytań, ale Sergiusz łapał się na tym, że czeka na nie pytanie i boi się go. Bał się usłyszeć w ich głosach to, co słyszał w sobie: nie dało się.
Pewnego dnia, kiedy kombinowali przy magnetofonie, który przyniósł Sławek, Sergiusz stracił cierpliwość. Magnetofon był stary, kasetowy, przycisk play zacięty. Rozebrali go, a mała sprężyna wypadła pod szafę.
No super wylał, a w głosie widać było irytację. Bez niej nie złoży się.
Dawid zakrzyknął:
To jak w grach, loot odleciał.
Artur milcząco usiadł na kolanach i zaglądnął pod szafę. Sławek też się przykuczał, zdjął drugą słuchawkę i razem, prawie bez oddechu, szukali sprężyny. Sergiusz stał i czuł wstyd z powodu swojej irytacji. Przypomniał sobie, jak w warsztacie mógłby wybuchnąć na klienta, który po prostu pyta coś. Potem przepraszał, ale zostawał nieprzyjemny odcisk.
Dobra powiedział ciszej. To mój błąd. Powinienem był od razu przykryć stół tkaniną, żeby małe części nie latały.
Spoko, odparł Dawid nieoczekiwanie poważnie. My też robimy wpadki.
Artur wyciągnął sprężynę końcówką linijki.
Mam, powiedział i po raz pierwszy w jego głosie zabrzmiała duma.
Sergiusz włożył sprężynę do małego pudełka i rzekł:
To, chłopaki, ważna część. Nie dlatego, że bez niej nie działa, ale dlatego, że ją znaleźliśmy.
Sławek uśmiechnął się:
Filozofia.
Nie, odparł Sergiusz. Po prostu doświadczenie.
Po kilku tygodniach w centrum ogłoszono małą jarmarkową wystawę kółek dla rodziców i sąsiadów. Nic wielkiego: w holu postawią stoły, dzieci pokażą, czym się zajmują. Kierowniczka centrum, kobieta z krótką fryzurą i wiecznym notesem, zajrzała do pokoju trzynastego.
Sergiusz Kowalski, pan też ma coś pokazać? Tylko bez niebezpiecznych eksperymentów, dobrze?
My już nie robimy niebezpiecznych odparł.
Widziałam twój przedłużacz odparła suchym tonem i odszedła.
Sergiusz spojrzał na przedłużacz, który naprawdę wyglądał jak splątany węzeł z przeszłości. Zrozumiał, że na jarmarku zobaczą wszystko: ubóstwo sprzętu, fakt, że uczą się na starych rzeczach, i to, że on sam jeszcze nie wie, jak stać się pedagogiem, a nie tylko rzemieślnikiem na zlecenie.
Po jarmarku Sergiusz podszedł do grupy, podłapał ich spojrzenia i z uśmiechem powiedział: Razem możemy naprawić nie tylko sprzęty, ale i nasze marzenia.
