Nie mogę już żyć w kłamstwie przyznaje przyjaciółka przy kolacji.
Co ty, zwariowałaś?! Ile to kosztuje?! Łucja prawie upuszcza kartę dań, gdy widzi ceny deserów.
Bronisława macha ręką, poprawia szalik na szyi i uśmiecha się tak, jak zwykle wita niespodziewanych gości, gdy w domu panuje bałagan.
No, Łucjo, raz w roku można sobie pozwolić na małe przyjemności jej głos drży, choć stara się wyglądać na beztroską. Kelner! Dwa tiramisu i kawę. Dwa americano.
Kelner, młody facet z uczesanymi do tyłu włosami, skinął głową i odszedł cicho jak cień. Łucja patrzy na niego zdziwiona, po czym znów zwraca się do przyjaciółki.
Bronisławo, jesteś na emeryturze. Skąd bierzesz na to pieniądze? Mogłybyśmy usiąść w zwykłej kawiarni, po co rozgląda się po sali, po marmurowych stołach, kryształowych żyrandolach, białych obrusach.
Nawet powietrze pachnie tu inaczej, drogo i z nutą obcych perfum oraz świeżych kwiatów w wysokich wazonach.
Bo tak potrzebuję. Rozumiesz? właśnie tu, właśnie dziś Bronisława ściska serwetkę tak mocno, że kostki palców bielą się.
Zawsze dbała o dłonie, smarowała je kremem wieczorem, nosiła rękawiczki zimą. Łucja pamięta, że jako dziewczęta marzyły o pięknych dłoniach jak u artystek. Bronisławie udało się dłonie zadbane, z delikatnym różowym manicure. Teraz jednak drżą.
Bronisławo, co się stało? Łucja pochyla się nad stołem, obniżając głos. Jesteś chora?
Od razu wyobraża najgorsze: nowotwór, cukrzyca, serce. W ich wieku wszystko może się zdarzyć. Sąsiadka Nina zmarła dopiero w zeszłym miesiącu, a nikt się nie spodziewał, bo wydawała się zdrowa.
Nie. Czyli tak. Nie wiem Bronisława zdejmuje okulary, przeciera je końcem szalika i zakłada z powrotem. Oczy ma czerwone, widać, że płakała niedawno. Po prostu jestem zmęczona, Łucjo. Tak zmęczona
Przyniesiono kawę i ciasta. Tiramisu wygląda jak dzieło sztuki, posypane kakao i ozdobione listkiem mięty. Łucja automatycznie sięga po łyżeczkę, ale nie jedzie, tylko obraca ją między palcami.
Z czego jesteś zmęczona? Z życia? Wszyscy jesteśmy zmęczeni, przyjaciółko. Emerytura skromna, ceny rosną, dzieci dzwonią raz w miesiącu, wnuki przyjeżdżają tylko na urodziny. Nie jesteś sama.
Nie Bronisława odgarnia głową, a Łucja zauważa, że jej włosy stały się matowe, choć zawsze dbała o fryzurę w dobrym salonie. Jestem zmęczona kłamać. Rozumiesz? Każdego dnia, każdej minuty. Kłamać dzieciom, tobie, sąsiadom, sobie samej.
Łucja odkłada łyżeczkę. Serce bije jej pod żebrami niepokojąco.
Jaki kłamstwo, Bronisławo? O czym mówisz?
Bronisława odsuwa się na oparcie krzesła, zamyka oczy. Rzęsy pod tuszem drżą. Zawsze była piękna, nawet w swoich sześćdziesięciu osmiu latach, zachowując sylwetkę i wdzięk. Łucja często jej zazdrościła; jej własna figura już dawno rozmyła się, a Bronisława wciąż smukła i delikatna.
Nie ma Genka szepcze cicho Bronisława i otwiera oczy. Nie ma go już półtora roku.
Tiramisu nagle wydaje się Łucji zbyt słodkie, choć nawet go nie spróbowała. W gardle sucho.
Jak to nie ma? Mówiłaś w zeszłym tygodniu, że jedzie na ryby z Piotrem. Jak to nie ma, Bronisławo?
Zmarł. Zawał. Na działce, kiedy kopał grządki. Znalazłam go wieczorem, leżał twarzą w ziemię, ręka wciąż trzymała łopatę. Głos Bronisławy jest spokojny, jakby opowiadała o kimś obcym, o sąsiedzie. Łapał jeszcze łopatę.
Łucja czuje dreszcze po plecach. Otwiera usta, lecz słowa zacinają się w gardle.
Zadzwaliłem po pogotowie kontynuuje Bronisława, wciąż spokojna, choć ręce drżą coraz mocniej. Przyjechali, stwierdzili. Potem pogrzeb. Pogrzebałam go na Cmentarzu Tysięcznym, tam gdzie rodzice.
Dlaczego nic nie powiedziałaś? Spotykamy się co tydzień! Mogłam pomóc, wesprzeć
Nie wiem w końcu sięga po łyżeczkę, nabiera tiramisu, podnosi do ust, ale nie połyka, odkłada z powrotem. Najpierw myślałam, że powiem. Po pogrzebie miałam powiedzieć. A potem Jagoda zadzwoniła z Warszawy, pytała, jak tam tata, przekaż pozdrowienia. I nie mogłam. Powiedziałam, że wszystko w porządku, że tata majstruje w garażu. A ja stoję przy oknie, patrzę na cmentarz widać go z balkonu i zaczynam kłamać.
Boże, Bronisławo
Potem było łatwiej uśmiecha się krzywo, bez radości. Kłamać, tak po prostu. Najważniejsze, że zacząć. Jagoda dzwoni, pyta o ojca mówię, że jeździ na ryby, naprawia auto, gra w domino z kumplami. Szczepion z Moskwy przyjechał na moje urodziny w marcu, też pytał o ojca. Mówię, że jest chory, nie może wstać. Szczepion nawet nie naciskał, bał się zarazić.
Łucja słucha, nie wierzy. Nie może uwierzyć. Genek Genek Iwanowicz, jej przyjaciel ze szkoły. Czterech przyjaciół, wspólne święta, a teraz go nie ma i ona nie wiedziała.
A Misiowi nie powiedziałaś? pyta Łucja, a jej głos drży. Byli przyjaciółmi.
Bo Misiu od razu zadzwoniłby do Szczepiona albo do Jagody. Rozprzestrzeniłoby się to wszędzie.
Po co? Dlaczego to wszystko? Łucja chwyta Bronisławę za rękę. Jest lodowata. Zwariowałaś?
Chyba tak Bronisława wyciąga rękę, chowa ją pod stół. Wiesz, Łucjo, kiedy go pochowałam, nagle w mieszkaniu zrobiło się cicho. Wszedłam, a nic nie było. Jego kapcie stoją przy drzwiach, kurtka wieszaczka. Weszłam do pokoju, usiadłam na kanapie i poczułam strach. Nie od jego śmierci, ale od tego, co dalej robić.
Myśli płyną, wspominają, jak poznały się na studiach. Bronisława kiedyś spotkała przystojnego chłopaka, wysoki, a potem po miesiącu Genka spotkała na balu w związkowym klubie. Był niski, w okularach, ale miły. Nie myślała, że się zakocha.
Mieszkałyśmy razem czterdzieści sześć lat kontynuuje Bronisława, łzy napływają, choć stara się je powstrzymać. Czterdzieści sześć, Łucjo! Nie umiem bez niego. Rano wstaję, od razu wrzucam czajnik na dwa kubki, potem wlewam jedną porcję, włączam telewizor, odwracam się, a przy mnie nikogo nie ma. Nocą budzę się, wyciągam rękę, a łóżko puste.
Kochana
Nie, nie płacz Bronisława ociera łzę, rozmazała tusz na policzku. Nie żałuj mnie. To moja wina. Powinnam była od razu powiedzieć, ale się bałam. Myślałam, że jeśli będę kłamać, on jeszcze żyje gdzieś w garażu, na rybach, z przyjaciółmi. A jak przyznam prawdę, wszystko się skończy. Trzeba przyjąć.
Łucja wstaje, okrąża stół, obejmuje przyjaciółkę za ramiona. Bronisława siedzi sztywno, jedynie ramiona lekko drżą. Kelner gdzieś przyciąga nogi, niepewny, czy wtrącić się.
Dlatego właśnie zaprosiłam cię tutaj Bronisława wyciąga z torebki chusteczkę, wyciera oczy. Chciałam powiedzieć w eleganckim miejscu, żebyś nie krzyczała, nie wyzywała. Żeby było pięknie. Genek lubił piękno, pamiętasz? Zawsze mówił, że życie i tak jest ciężkie, trzeba je czasem upiększać.
Pamiętam Łucja siada, wyciera własne łzy rękawem bluzki. Przynosił ci kwiaty w każdy piątek.
Każdy piątek kiwa głową Bronisława. Teraz kupuję je sama. W każdy piątek wchodzę do kwiaciarni przy stacji, biorę chryzantemy, ustawiam w wazonie, mówię dziękuję. Głośno. Sąsiadka z dołu pewnie myśli, że zwariowałam.
Milczą. Kawa stygnie, tiramisu traci kształt. Za oknem zapada zmrok, zapalają się latarnie. Ludzie spieszą się, ktoś śmieje, ktoś rozmawia przez telefon. Życie płynie, a w tej sali przy oknie rozbrzmiewa czyjś mały, wymyślony świat.
Co teraz zrobisz? pyta Łucja.
Nie wiem. Chciałam się z kimś podzielić. Dzwonić do dzieci jest straszne. Wyobrażasz sobie ich reakcję? Jagoda pewnie się na mnie obrazi na całe życie. Uwielbiała tatę, a ja go półtora roku kłamałam.
Obrazi się zgadza się Łucja. Ale później wybaczy. Dzieci wybaczają. Kiedyś i tak.
A ty? Czy wybaczysz?
Łucja zamyśla się. Oczywiście było to bolesne. Były przyjaciółkami od młodości, dzieliły wszystko. A tu taki dramat. Czy ona zawsze była szczera? Czy nie ukrywała, że Misiu czasem ją odwiedzał, kiedy był pijany? Czy nie kłamała, że siniak jest od drzwi, a nie od pięści? Każdy żyje w kłamstwie, tylko niektórzy mają małe, inni duże.
Wybaczę mówi łagodnie. Już wybaczyłam. Szkoda, że musiałaś znosić to sama. Powinnaś zadzwonić, przyjechałabym.
Wiem. Nie mogłam. Gdy tylko podnosiłam słuchawkę, słowa uciekały. Łatwiej wymyślać kolejną historię o Genku niż powiedzieć prawdę.
Bronisława w końcu sięga po kawę, pije. Mruży oczy.
Zimna już.
Zamówmy jeszcze jedną.
Nie, dość. Muszę iść do domu, muszę wziąć tabletki na ciśnienie.
Zagląda do torebki, wyciąga portfel. Łucja próbuje ją powstrzymać, że zapłaci, ale Bronisława macha ręką.
Zaprosiłam, płacę ja. Genek zostawił polisę. Małą, ale wystarczy. Na to wskazuje na niedojedzone ciasto i na kwiaty w piątki.
Wychodzą na ulicę. Wiatr szarpie włosy, wpada pod płaszcze, ostry, październikowy. Bronisława zadrżyła, przyssała płaszcz.
Dziękuję, że mnie wysłuchałaś mówi. Teraz przynajmniej jednej osobie powiedziałam prawdę. Może będzie lżej.
Będzie obiecuje Łucja, choć nie jest pewna. A dzieciom kiedy powiesz?
Wkrótce. Niedługo. Szczepion przyjeżdża na weekend, wtedy powiem. Zadzwonię też do Jagody, niech przyjedzie. Razem będzie łatwiej.
Chcesz, żebym poszła z tobą? DŁucja skinęła głową, wzięła rękę Bronisławy i razem ruszyły w stronę przystanku, by podzielić się ciężarem prawdy.
