Tego dnia przyszła do mnie kobieta, której nie widziałam na swoim progu od pięciu lat. Tamara Nikityczna. W naszej wsi, Zalesiu, nazywano ją za plecami generałową. Nie z powodu męża wojskowego, nie, ale z powodu jej postawy, kolącego spojrzenia ostrzejszego niż skalpel i dumy, którą można by otoczyć naszą wieś trzy razy niczym płotem. Zawsze chodziła z wyprostowanymi plecami, podbródkiem do góry, jakby nie stąpała po wiejskim błocie, ale po pałacowym parkiecie. I z nikim się specjalnie nie zadawała, kiwnięcie głową przez ramię i tyle było rozmowy.
A teraz stała na progu mojego punktu medycznego. Nie ta sama. Plecy niby proste z przyzwyczajenia, ale w oczach taka zatrwożona tęsknota. Kolorową chustę naciągnęła na same brwi, jakby chciała się schować. Wahała się, nie mogąc przekroczyć progu.
Wchodź, Nikityczna mówię łagodnie. Po co w sieniach zimno rozprowadzać? Widzę, że nie po aspirynę przyszłaś.
Weszła, przysiadła na stołeczku przy piecu, złożyła ręce na kolanach. Ręce zawsze miała wypielęgnowane, a teraz widzę skóra sucha, popękana, palce drżą drobniutko. Milczy. A ja się nie śpieszę. Nalałam jej herbaty, z miętą i lipą. Postawiłam przed nią na stole.
Pij mówię. Duszę rozgrzejesz.
Wzięła filiżankę, a w jej oczach zabłysły łzy. Nie popłynęły, nie, duma nie pozwoliła, ale stały tam, jak woda w studni.
Zupełnie sama jestem, Szymonówno westchnęła w końcu, a głos miała obcy, nadłamany. Sił mi brak. Rękę niedawno podwinęłam, nie złamałam, dzięki Bogu, ale boli, cholera, ani drzewa przynieść, ani wody. A plecy tak łamią, że ani westchnąć, ani jęknąć.
I popłynęła jej skarga, jak wiosenny strumyk, mętny i gorzki. A ja siedzę, słucham, kiwam głową, ale widzę nie jej obecną biedę, ale to, co było pięć lat temu. Przypominam sobie, jak w jej domu, najporządniejszym w całej wsi, rozlegał się śmiech. Jej jedyny syn, Jarek, przystojniak i pracowity, przyprowadził sobie narzeczoną. Halinkę.
Dziewczyna była cichym aniołem. Jarek przywiózł ją z miasta. Oczy jasne, ufne. Włosy blond splecione w gruby warkocz. Ręce do każdej pracy przyzwyczajone, choć delikatne. Za co Jarkowi się spodobała to jasne. Ale dlaczego Tamarze nie przypadła do gustu tego nikt we wsi nie mógł zrozumieć.
A nie przypadła, i tyle. Od pierwszego dnia Nikityczna ją zjadała. Nie tak siedzi, nie tak patrzy. Barszcz ma, widzisz, niedostatecznie czerwony, a podłogi niedostatecznie czysto umyte. Kompot ugotuje cukru nawaliła, rozrzutnica. Ogódek wypieli wszystką pokrzywę na zupę wyrwała, niezdara.
Jarek na początku się ujmował, ale potem się poddał. Bo to był mamin synek, całe życie pod jej skrzydłami. Miotał się między nimi, jak osikowy listek na wietrze. A Halinka milczała. Tylko chudła i bladła z każdym dniem. Spotkałam ją kiedyś przy studni, patrzę a ona ma oczy pełne łez.
Czemu, córeczko pytam cierpisz?
A ona uśmiechnęła się tak gorzko:
A gdzie mam iść, ciociu Walu? Kocham go. Może przyzwyczai się do mnie, zmiłuje
Nie zmiłowała się. Ostatnią kroplą była stara haftowana serweta, którą jeszcze matka Tamary robiła. Halinka ją nieostrożnie wyprała, i wzór nieco zblakł. Oj, co się wtedy działo Krzyku było na całą ulicę.
Tej samej nocy Hala odeszła. Cicho, po angielsku. Jarek rano jak oszalały, szukał jej, a potem przyszedł do matki, oczy suche, przerażające.
To ty, mamo powiedział tylko. Ty moje szczęście zabiłaś.
I też wyjechał. Podobno znalazł swoją Halinkę w mieście, pobrali się, urodziła im się córeczka. A do matki ani nogą. Ani słowa, ani telefonu. Jak ucięło.
Tamara na początku się zadzierała. I dobrze mówiła sąsiadkom. Nie potrzebuję takiej synowej, a syn, widzę, nie syn, skoro mamę na spódnicę wymienił. A sama od razu postarzała się, zmizerniała. W swoim idealnym, czystym jak sala operacyjna domu została sama. I oto teraz siedzi przede mną, a cała jej duma, cała generalska postawa, odleciała, jak łuska z cebuli. Została tylko stara, chora, samotna kobieta. Bumerang wszak nie z złośliwości wraca po prostu krąży i wraca tam, skąd został wypuszczony.
I nikomu nie jestem potrzebna, Szymonówno szepcze, a po policzku płynie pierwsza, skąpa łza. Chyba w pętlę się rzucę.
Grzech tak mówić, Nikityczna odpowiadam surowo, ale sama dławię się litością. Życie dane, by żyć, nie by się wieszać. Dam ci zastrzyk, plecy odpuści. A tam zobaczymy.
Zrobiłam zastrzyk, natarłam plecy pachnącą maścią. Ożywiła się trochę, ramiona rozprostowała.
Dziękuję ci, Szymonówno mówi. Nie spodziewałam się, że doczekam się czyjejś dobroci.
Wyszła, a mnie kamień na sercu. Leczyć to ja leczę, ale są choroby, na które nie ma tabletek ani zastrzyków. Ta choroba nazywa się samotnością. I leczy się ją tylko drugim człowiekiem.
Parę dni myślałam, męczyłam się. Dusza nie na miejscu. A potem wzięłam i przez znajomych w powiecie znalazłam telefon Jarka. Ręce mi drżały, gdy wybierałam numer. Co mu powiem? Jak zacznę? A on odebrał, głos znajomy, tylko dojrzalszy, z chrypką.
Jarek, dzień dobry mówię. To Szymonówno z Zalesia. Nie przeszkadzam?
Milczał z pół minuty. Już myślałam, że się rozłączył.
Dzień dobry, ciociu Walu odpowiedział w końcu. Coś się stało?
Stało się, synku wzdycham. Matka twoja zupełnie sama. Podupada. Chora, a udaje, że nic. Dumna przecież
Znowu milczy. Słyszę, jak w słuchawce żona jego, Halinka, coś cicho pyta. A potem jej głos, taki sam łagodny, tylko teraz silny, pewny:
Daj, ja pogadam.
Dzień
