Gdy wczesnym rankiem zadzwonił telefon, Jadwiga ledwie zorientowała się, czy jeszcze śni, czy już leży w łóżku. Na ekranie migotało słowo „Mama”. Sen odleciał w mgnieniu oka. Głos matki był dziwnie radosny, pełen energii:
— Śpisz, leniuszku? A ja już ciasto do pieca wsadziłam. Jutro czekam na was — i na Kazika też. Trzeba pogadać. Nie, nie o ogródku. O testament! Nie chcę, żebyście się po mojej śmierci darli o chałupę i grosze. Przyjeżdżajcie, oboje, bez wymówek!
Jadwiga zdrętwiała. Testament? Pogrzeb? Co się dzieje? Ale matka mówiła tak stanowczo, że sprzeciw nie miałość.
Tymczasem Wanda Stanisławowa, matka Jadwigi i Kazimierza, siedziała przy stole, poprawiając wełniany szal. Obok niej sąsiadka Bronisława spoglądała z niepokojem:
— Wandziu, czy coś ci jest? Skąd te ponure myśli? Straszysz mnie…
— Nie bój się, Broniu — tylko chcę dzieci zobaczyć. Rok mnie nie odwiedzili. Każde sobie rzepkę skrobie. Gdyby coś mi się stało, kto im wszystko wyjaśni? A i sprawdzian im zrobię. Zobaczę, kto jak naprawdę o mnie dba.
Z tymi słowami Wanda odprowadziła sąsiadkę do drzwi i położyła się odpocząć. Jutro miał być ważny dzień.
Ranek był szary, jakby dopasowany do jej planu. Sprzątnęła chałupę, włożyła starą szlafroczkę, umyła się i cichutko usiadła w fotelu. Po godzinie rozległo się pukanie.
Pierwsza wpadła Jadwiga — zarumieniona, zdyszana.
— Mamo! Co się stało? Chorujesz? Jaki testament? — zawołała, rzucając się ku niej.
Za nią, powoli, wszedł Kazimierz.
— No, wystraszyłaś nas, matko. Już się pakujesz? Może za wcześnie?
— Siadajcie, dzieci — rzekła spokojnie Wanda. — I zawołajcie swoje drugie połówki. Marysia, Tomek, wchodźcie, nie krępujcie się.
Gdy zasiedli, zaczęła mówić:
— Słuchajcie i nie przerywajcie. Starość to nie radość, a ja tu sama. Choroba nie pyta, kiedy przyjść. Więc postanowiłam — powiem, póki mogę. Ale najpierw pomóżcie starej kobiecie. Kto inny wyrąbie drechto, obiad ugotuje…
Jadwiga z Marysią skinęły i wzięły się do roboty. Wanda obserwowała: ciasto lepiło się do rąk, ziemniaki rozpadły się w garze, garnki dzwoniły. *Miejskie niezdary*, pomyślała ze smutkiem, ale nie skarciła ich. Nie o to chodziło.
Po posiłku poprosiła Tomka i Marysię, by wyszli — została sam na sam z dziećmi.
— Słuchajcie uważnie. Chałupę, w której się wychowaliście, zostawię Broni, sąsiadce. Trzyma mnie w oku, pomoże, gdy coś się stanie. Kaziu, tobie narzędzia i szopę. Rób, co chcesz. A ciebie, Jadziu, ubezpieczyłam. Odkładałam emeryturę, grosza nie wydałam.
W izbie zapadła ciężka cisza.
— Dom — obcej? — w końcu wybuchnął Kazimierz. — Naprawdę?
— Czemu nie? Rok mnie nie widzieliście. A Bronia codziennie zagląda. A ty, Kaziu, na swój ślub mnie nie zaprosiłeś — wstydziłeś? A ty, Jadziu, odkąd wyszłaś za tego drugiego, ledwie mnie poznajesz. Pamiętasz, jak mówiłam, że Jurek to nie dla ciebie? Miałam rację…
— Mamo, nie… — szepnęła Jadwiga.
— Niedomagam. Pójdę się położyć — westchnęła Wanda i zamknęła za sobą drzwi.
Na podwórku wybuchła kłótnia.
— To przez ciebie! — syczał Kazimierz. — Mogłaś odwiedzać matkę. Teraz dom Broni!
— Pewnie! Ja haruję od świtu do nocy! A ty z Marysią co robicie? Ona siedzi w domu — mogła zajrzeć!
Krzyczeli, przekrzykiwali się. Wanda słuchała w fotelu, patrząc w okno. Łzy zasłaniały jej oczy. Gdzie są te dzieci, które biegały boso po podwórzu? Gdzie ich dobroć?
Gdy wrócili, już nie leżała — siedziała wyprostowana, spokojna, tylko oczy zdradzały wzruszenie.
— Mamo, co to było? Czujesz się lepiej? — zaczął Kazimierz.
— Lepiej — odparła cicho. — Teraz wiem. Nikomu nie jestem potrzebna. Testament? Będzie. Ale później. Gdy zdecydujecie, po co wam ta chałupa — by kochać, czy by się kłócić?
Rano przy śniadaniu panowała cisza. Tylko skrzypienie krzeseł i brzęk łyżek. Pierwsza odezwała się Jadwiga:
— Wybacz nam, mamo… Myliśmy się. Będę przyjeżdżać, naprawdę. Jesteśmy rodziną…
Wanda skinęła głową. Ciepła cisza ogarnęła stół.
Od tamtej pory niewiele się zmieniło. Kazimierz rzadko zaglądał, ale przysyłał pieniądze. Jadwiga bywała częściej — z zupą, konfiturami, pomocą w ogródku. O testamencie nikt nie pytał.
Nikt też nie wiedział, że od dawna leżał w dolnej szufladzie komody — podpisany, opieczętowany. Wszystko było podzielone sprawiedliwie. Bo Wanda nadal kochała swoje dzieci. Nawet jeśli one czasem o tym zapominały.
